Afganistan’ın geleceği Libya gibi olmasın!

Barış Adıbelli yazdı...

Afganistan’ın geleceği Libya gibi olmasın!

Günlerdir dünya Afganistan ile yatıp Taliban ile kalkıyor. Taliban artık bir realite olarak önümüzde duruyor ve aylar öncesindeki Afganistan’a tekrar dönmek mümkün değil. Artık oluşan durumu kabul etmek gerekiyor.

Şuan ortaya çıkan en önemli mesele Afganistan’ın geleceği meselesi. Halihazırda Taliban Afganistan’da hükümet kuracak tek güç olarak görülüyor. Ancak Batı’nın şu sıralar odaklandığı nokta Taliban’ın kuracağı İslam Emirliği. Oysa daha büyük bir tehlike var. O tehlike ise Afganistan’ın “Libyalaşması” tehlikesidir.

Bilindiği üzere Libya’da bir tarafta BM’nin ve bir kısım devletlerin tanıdığı meşru hükümet diğer taraftan General Hafter’in başında bulunduğu ve bir kısım devletin desteklediği isyancı grup. Her ikisi de meşru hükümetin kendisi olduğunu savunuyor. Ama bu durum Libya’yı ne hale getirdiği ortadadır. Adı konmamış bir iç savaş ve vekalet savaşları yaşanıyor.

Şimdi aynı senaryoyu Afganistan’da da oynamak istiyorlar. Bir tarafta Çin’in, Rusya’nın, Türkiye’nin, Katar'ın ve bir kısım Müslüman ülkelerin destekleyeceği Taliban hükümeti öbür tarafta bir başka Afgan grubun kurduğu veya kurdurulan (?) ABD’nin ve Batı’nın destekleyeceği başka bir hükümet. Şimdiden bu senaryoyu hayata geçirmek için Fransa devreye girdi bile. Birkaç gün önce ünlü Afgan mücahit Penşir Arslanı lakabıyla bilinen Ahmet Şah Mesut’un oğlu Ahmet Mesut, Taliban’a karşı direniş için bir Fransız dergisinde bir çağrı yayınladı. Eğitimin bir bölümünü İngiltere’de yapmış olan Ahmet Mesut babasının mirasına sahip çıkarak alternatif Afgan hükümeti olma kararlılığını da göstermiş oldu.

ABD için barış, huzur ve istikrarın; hatta refahın olduğu bir Afganistan kabul edilebilecek bir jeopolitik gerçeklik değildir. Bu nedenle kaosun hakim olduğu bir Afganistan ABD’nin Avrasya stratejisi için de uygun olacaktır. Dolaysıyla Afganistan’da sonu gelmeyen bir iç savaş ABD’nin tercihi olacaktır.

Taliban’ın açıkça ABD’yi hem kendi kamuoyuna hem de dünyaya rezil etmesi meselesi pek de ABD’nin hazmedebileceği ve unutabileceği bir durum değildir. Derler ki, ABD tarihin en kindar ve gaddar devletidir. Bir başka deyişle Taliban’dan bunun hesabını soracaktır. Çünkü ABD Afganistan nedeniyle kaybettiği itibarını yine Afganistan üzerinden kazanacak. Bu da bize "Afganistan 2.0"ı getirecektir.

ABD GERÇEKTEN KAYBETTİ Mİ?

Diğer bir husus da ABD gerçekten kaybetti mi? ABD’yi yakından takip edenler bilir ki ABD Afganistan’ı altın tepside son yıllarda büyük bir mücadele içinde olduğu Rusya ve Çin’e hediye etmez, bu kadar ucuz değil. Eğer öyle olsaydı, Güney Çin Denizi'ni Hong Kong’u ve Tayvan’ı da altın tepside Çin’e sunardı. Benzer bir şekilde Ukrayna meselesinde de Rusya ile uzlaşır Kırım’ın Rusya’nın bir parçası olduğunu tanırdı. ABD, kendisini seli önleyen bir kum torbası olarak görüyor. Çekildiğinde sel tüm Orta Asya coğrafyasını işgal edecek, zarar verecek. İşte ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin ardında yatan gerçek bu… ABD, Afganistan’daki şiddetin ve kaosun tüm Avrasya coğrafyasına yayılmasını istemektedir. Böylece "Avrasya Baharı"nın gelmesi için uygun bir iklim ve zemin de ortaya çıkacaktır.

BİDEN’IN EN BÜYÜK HATASI

Var olan tabloya bakıldığında Rusya ve Çin şu an için Afganistan meselesinde en karlı çıkan ülkeler gibi duruyor. Biden’ın bu tablonun oluşmasındaki katkısı aslında Trump’ın Afganistan politikasını benimseyip revizyona gitmeden uygulaması olmuştur. Bir nevi Trump’ın tuzağına düşmüştür. Şimdi görüyoruz ki Biden tombaladan çıkan bir başkan gibi hiçbir hazırlığı olmadan başkanlık görevine gelmiş, Trump’dan ne kaldıysa hepsini almış benimsemiş. Dolaysıyla kendisine ait özgün bir Asya, Çin, Rusya ve Afganistan; hatta Ortadoğu politikası yok. Tamamıyla o çok eleştirdiği Trump’ın ayak izlerini takip etmeyi tercih etmiştir. Şimdi Amerikalılar diyor ki madem Trump’ın politikalarını takip edecektin biz o zaman Trump’ın kendisini tekrar başkan seçseydik. Bir başka deyişle Biden Trump’ın kötü bir kopyası gibi duruyor. Zaten Afganistan krizinde Trump da Biden’ı beceriksizlikle suçlayarak derhal istifa etmesini istedi.

Son söz olarak şunu söylemek lazım, Afganistan’da film daha yeni başlıyor ama kim kimdir, kim kimi oynuyor henüz belli değil. Afganistan meselesi çoktan Taliban’ı aşmış ve mesele Avrasya jeopolitiğinin geleceği meselesi haline gelmiştir.