Biden’ın Asya turu başlıyor: Beklentiler ve fırsatlar

featured

Dr. BARIŞ ADIBELLİ yazdı…

Dünyanın Ukrayna savaşına ve NATO’nun genişlemesine odaklandığı bir zamanda ABD Başkanı Biden, Güney Kore ve Japonya’yı kapsayan bir Asya turuna çıktı.  Gezisinin ilk durağı Güney Kore’de Biden, temaslarına başlamış durumda. Önümüzdeki hafta dünya gündemi Asya Pasifik’te belirlenecek.  Biden, hemen Güney Kore ziyaretinin ardından önümüzdeki pazar günü Japonya’ya geçecek Japonya’da temaslarda bulunacak. Japonya’da esas önemli gelişme dörtlü işbirliği adı verilen QUAD zirvesinin düzenlenmesi olacak. QUAD, ABD için önemli bir işbirliği yapısı. Öyle ki ABD eski Dışişleri bakanı Pompeo, QUAD’ı Asya’nın NATO’su yapacaklarını söylemiştir. QUAD, ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya’dan oluşmaktadır.

Biden’ın ziyaretinde diğer önemli bir etkinlik de Japonya’da Hindistan başbakanı ile bir araya gelecek olması. Burada gerçekleştirilecek yüz yüze görüşmede ABD, son bir kez Hindistan’ı ikna etme adına ABD tarafına çekme adına şansını deneyecek; ancak Hindistan’dan gelen haberler çok iç açıcı değil Hindistan hala duruşunda ısrar ediyor ve Rusya ile özel ilişkilerini devam ettirecek gibi görünüyor.

Biden’ın ziyaretinin ilk ayağı olan Güney Kore’de de önemli temaslar gerçekleştirecek. Her şeyden önce Güney Kore cumhurbaşkanlığı seçimleri daha yeni yapıldı.  Güney Kore’de yeni bir cumhurbaşkanı göreve geldi. Bir önceki cumhurbaşkanı daha çok Kuzey Kore ve Çin meselelerinde diplomasiye ağırlık verilmesini tercih ediyordu. Aynı zamanda bu QUAD benzeri yapılanmalara karşı biraz mesafeliydi; çünkü Japonya ile aynı safta yer almak istemiyordu. Tarihsel nedenlerden dolayı Güney Kore’nin Japonya’ya karşı bir öfkesi ve şüphesi var. Dolaysıyla, Güney Kore bu duruşu nedeniyle Çin ve Kuzey Kore ile aynı çizgide durmaktadır.

Bu bağlamda, Güney Kore, Japonya’nın öne çıktığı ve askeri anlamda güçlendiği bir güvenlik mekanizmasını istemiyor. Ancak yeni Güney Kore cumhurbaşkanı güvenlik mekanizmasına girmeye oldukça istekli, zira Kuzey Kore ve Çin’i karşı   diplomasiden çok caydırıcılığın güçlendirilmesine inanıyor ve Biden ile ilişkileri geliştirmeye oldukça hevesli görünüyor.

Genelde Amerikan Başkanları Kasım ayında Asya’yı ziyaret ederler. Bu ziyaretlerinde Japonya ve Güney Kore mutlaka ziyaret edilir, bazen de Çin de bu ziyaretlerinden nasibini alırdı. Ancak bu yıl QUAD zirvesi nedeniyle mayıs ayında Biden Asya’yı ziyaret ediyor. Muhtemelen kasım ayında da bu ziyaret tekrarlanacak.

Şu anda Ukrayna’da yaşanan savaşın aslında en önemli nedenlerinden ve amaçlarından birisi Asya Pasifik üzerindeki hakimiyet mücadelesi olduğu artık bugün herkes tarafından konuşulan bir gerçek.  Hatta kimilerine göre Ukrayna savaşı Asya Pasifik’teki ABD’nin başarısına veya tam tersi ABD’nin Ukrayna savaşındaki başarısı Asya Pasifik’teki başarısına kapı açacak deniliyor.

Güney Kore de artık Hint-Pasifik stratejisinde yer alacak gibi duruyor. ABD, Hint-Pasifik stratejisini doğu batı olmak üzere iki önemli sütun üzerinde tasarlamamıştı. Doğuda Japonya’ydı batıda Hindistan. Fakat batıdaki Hindistan ayağı artık eskisi kadar Amerikalılara güven vermiyor. Amerikalılar, Hindistan’ı titrek olarak tanımlıyorlar ve Asya Pasifik ittifakı içerisinde de son zamanlarda Hindistan’ın çok fazla ismi geçmiyor.

ABD, Asya-Pasifik’te yeni bir ekonomik ortaklık üzerinden bir ittifak oluşturmak istiyor Hint Pasifik Ekonomik Çerçevesi adını verdiği bu projesini aslında aylar önce duyurmuştu. Şimdi bu ortaklık ile Asya-Pasifik’teki ortaklarına yeni bir ticari ortaklık zemini oluşturmaya çalışıyor. Geçtiğimiz günlerde ASEAN toplantısında bu proje bir kez daha masaya yatırıldı. ASEAN ülkeleri bu projeyle ilgileniyor. Örneğin Vietnam bu projenin dört sütunundan yararlanmak istediğini belirtti.

Açıkça ABD’nin bu projesi Çin’in Kuşak ve Yol girişimine karşı bir alternatif de olduğu da söyleniyor ama ABD’nin  bunun içini nasıl doldurabileceği ve arkasında ne kadar durabileceği önemli. Ancak bunun bir de jeopolitik yansıması olacak, çünkü bu işin siyasi ve güvenlik boyutunun olacağı da söyleniyor. Hem QUAD hem de AUKUS yapılanması da bunu doğrular nitelikte.

Biden’ın Asya-Pasifik ziyaretinin başlamasıyla hemen Çin de Güney Çin Denizi’nde bir askeri tatbikat başlattı. Şimdi Güney Çin Denizi’nde de uzak doğuda da sular ısınmaya başladı. Çin sadece tatbikatta kalmadı. Ziyaretten bir gün önce Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, BRICS Dışişleri Bakanları toplantısında yaptığı açılış konuşmasında BRICS ülkelerine Küresel Güvenlik Topluluğu oluşturma çağrısında bulundu. Aslında bu girişim yeni değil daha önce de Baoa Forumunda da Xi Jinping Küresel Güvenlik Girişiminden bahsetmişti.

Asya-Pasifik’teki Amerikan ortakları Biden’ı Ukrayna savaşına destek vererek Asya-Pasifik konusunda elini kolunu bağladığını, esas savaşın ve mücadelenin Avrupa’da değil Asya-Pasifik’te yaşandığını konusunda eleştirilerde bulunuyorlar. ABD’nin benzer bir hata yaptığı 2000’li yıllarda dile getirilmişti. Bush’un yanlış Irak’ı işgali ve yanlış Orta Doğu politikası ABD’yi yıllarca burada bir bataklığa saplanmasına neden olmuş, bu süreçte Rusya ve Çin Avrasya ve Asya-Pasifik’te stratejik mevzileri hiçbir bedel ödemeden ele geçirmiş, etkinliklerini artırmıştı. Bunun en önemli meyvesi de Şanghay İşbirliği Örgütü olmuştur. Obama göreve gelir gelmez hemen ABD’yi bu bataklıktan çıkarmak için harekete geçmiş ve 2011 de ABD’nin yeni önceliğinin Asya-Pasifik olacağını ilan etmiştir. Ancak atı alan çoktan Üsküdar’ı geçmişti.

Ukrayna’daki uzayan savaş dolaylı olarak Çin’in işine yarıyor veya Rusya kasıtlı olarak Ukrayna’daki savaşı ağırdan alıyor. Bir adım atıyor iki adım geriye çekiliyor. Batı tarafından bu biraz Rusya’nın zayıflığına, başarısızlığı da askeri anlamda yetersizliğine yorumlanıyor ama bu surum sanki Rusya’nın bir savaş taktiği gibi de görünüyor. Rusya savaşı ağırdan alarak, uzatarak; hatta yavaş hareket ederek Avrupa’yı yormaya çalışıyor. Böylece, yorulan ve bıkkınlık yaşayan Avrupa’nın pazarlık masasına daha rahat oturacağını düşünüyor. Gerçekten de son günlerde AB’de farklı sesler yükselmeye başladı. AB’de başta Fransa olmak üzere Rusya’ya bazı tavizlerin verilmesi konusunda sesler çıkmaya başladı. Her ne kadar Fransa bu iddiaları reddetse de önümüzdeki günlerde tartışmalar daha da alevlenecek.

Biden Ukrayna’ya 40 milyar dolar yardımı onayladı. Bu, savaşı daha da ateşleyecek. ABD, savaşın sıklet merkezini mümkün olduğunca doğuya, Karadeniz’e doğru kaydırmanın arayışı içerisinde. Dolayısıyla Ukrayna savaşında aslında her şey iyi gidiyormuş gibi gözükse de stratejik bir belirsizlik var. Asya liderleri de bu stratejik belirsizliğin faturasının ABD’ye Asya-Pasifik’te ağır olur diyorlar.

Sonuç olarak gelişmeleri bekleyip göreceğiz

 

Biden’ın Asya turu başlıyor: Beklentiler ve fırsatlar

Abonelik

VeryansınTV'ye destek ol.
Reklamsız haber okumanın keyfini çıkar.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

VeryansınTV ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya abone olun!