Dubai’deki patlamanın ardındaki sır

Hüseyin Vodinalı yazdı...

Dubai’deki patlamanın ardındaki sır

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Dubai kentinde bulunan Cebel Ali Liman’ında önceki gece demirli bir gemide patlama meydana geldi.

Gemideki bir konteynerde meydana geldiği öğrenilen patlama 30 kilometre öteden görüldü.

Kimseye bir şey olmadığı yönünde bir resmi açıklama yapılsa da olayın üstünün örtüldüğü bariz bir şekilde ortadaydı.

BAE'nin en önemli ticaret limanlarından Cebel Ali Limanı, Dubai kent merkezinin 30 kilometre uzaklığında bulunuyor.

Herkes patlamadan İran’ı sorumlu tutsa da işin rengi başka olabilirdi.

Çünkü bu esrarengiz patlamadan 4 gün önce önemli bir gelişme yaşanmıştı.

SUUDİLERDEN BAE’YE AĞIR DARBE

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri'nin bölgenin ticaret ve iş merkezi statüsüne meydan okumak amacıyla, serbest bölgelerde yapılan malları veya tercihli tarife imtiyazlarından İsrail girdisini kullanan malları hariç tutmak için diğer Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinden ithalat kurallarını değiştirdi.

Özetle, nihai durağı gümrük birliği olan 40 yıllık serbest ticaret anlaşmasını dinamitlemişti Suudiler.

Reuters haberine göre, yakın müttefik olmasına rağmen, Suudi Arabistan ve komşu BAE, yatırımcıları ve işletmeleri çekmek için rekabet ediyor. Bölgenin en büyük ithalatçısı olan Suudi Arabistan, kendi vatandaşlarına daha fazla iş sağlamaya, ekonomisini çeşitlendirmeye ve petrole olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Yani geçen hafta sonu açıklanan kural değişiklikleri bununla da ilgili.

İki ülkenin ulusal çıkarları, İsrail ve Türkiye ile olan ilişkilerinde olduğu gibi, giderek farklılaşıyor. Ayrıca son birkaç gün içinde petrol üretimini artırmak için önerilen bir OPEC+ anlaşmasıyla da karşı karşıya kaldılar.

Suudi Arabistan bundan böyle, işgücünü yerel halkın %25'inden azını oluşturan şirketler tarafından yapılan malları ve katma değeri %40'tan az olan endüstriyel ürünleri dönüşüm sürecinden sonra KİK tarife anlaşmasının dışında tutacak.

Suudi resmi gazetesi Umm al-Qura'da yayınlanan bakanlık kararnamesi, bölgedeki serbest bölgelerde yapılan tüm malların artık ‘yerel’ olarak kabul edilmeyeceğini söyledi.

BAE ekonomisinin önemli bir itici gücü olan serbest bölgeler, yabancı şirketlerin hafif düzenlemeler altında faaliyet gösterebileceği ve yabancı yatırımcıların şirketlerde %100 mülkiyet sahibi olmalarına izin verilen alanlar.

Kararnameye göre, İsrail'de yapılan veya üretilen veya tamamen veya kısmen İsrailli yatırımcılara ait şirketler veya İsrail'e ilişkin Arap boykot anlaşmasında listelenen şirketler tarafından üretilen bir bileşen içeren mallar diskalifiye edilecek.

BAE ve İsrail, geçen yıl ilişkileri normalleştirdikten sonra her iki taraf da iş geliştirmeyi teşvik etmek için çalışırken geçen Mayıs ayında bir vergi anlaşması imzalamıştı.

Arap yarımadasındaki en büyük topraklara sahip Suudi Arabistan, Kızıldeniz’den İran Körfezi’ne ulaşacak gümrüklü bir direk yol oluşturmayı planlıyor.

Teknolojik gelişmelerin yardımıyla bu yola giren tırlar veya trenler, taşıdıkları malı transit olarak gösterebilecek.

SUUDİLERİN TERCİHİ KUŞAK VE YOL MU?

Öte yandan Suudi devlet haber ajansı SPA, 24 Haziran’da Suudi Arabistan'ın Umman'da bir sanayi bölgesi geliştirmeyi düşündüğünü ve iki Körfez ülkesinin yatırım görüşmeleri olasılığını tartıştığını bildirmişti.

Suudi Arabistan, ekonomiyi petrolden arındırmak için iddialı bir ekonomik kalkınma planının (Vizyon 2030 ve Ürdün sınırına yakın, trilyon dolarlık geleceğin kenti NEOM projesi) ortasındayken, Umman kısa süre önce son yıllarda baş döndürücü bir hızla büyüyen borcunu dizginlemek için orta vadeli bir plan başlattı.

Her ikisi de reform çabalarının bir parçası olarak yabancı yatırımı çekmek istiyor.

Suudi Arabistan, Batı ile bütünleşen BAE’ye karşı Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne ve diğer bağlantılara bel bağlıyor.

Son senelerde Çin ile Suudi Arabistan; enerji ve finans sektörlerinde, Kuşak ve Yol Girişimi’nde işbirliğini güçlendirme sürecinde birçok farklı alanda resmi anlaşmalar imzaladı. 

Kral Selman bin Abdülaziz el Suud ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman, "küresel ve bölgesel barış, güvenlik ve refahın teşvik edilmesi için" Suudi Arabistan'ın Çin ile beraber çalışmak istediğini duyurdu.

Suudi’lerin BAE ile rekabeti jeopolitiği değiştirecek nitelikte.

KAYNAKLAR:

https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-amends-import-rules-gulf-challenge-uae-2021-07-05/

https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-considers-developing-industrial-zone-oman-2021-06-24/