Helikopter kazasıyla hayatını kaybeden İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi kimdir?

İran Cumhurbaşkanı Reisi, beraberindeki İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile Azerbaycan sınırındaki Culfa kasabasına yakın mevkide 19 Mayıs 2024’te helikopter kazasıyla hayatını kaybetti. Devrimden sonra, 1988 yılında pek çok kişinin ölüm kararını veren ve Ölüm Komitesi ismiyle anılan mahkemelerde yargıçlık yapan Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi kimdir?

ibrahim reisi kimdir

Son günlerin en sarsıcı gündemlerinden olan İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan Azerbaycan sınırında helikopter kazasında yaşamını yitirdi. Dünyanın da yakından bildiği İbrahim Reisi, 1988 yılında devrimin ardından yapılan yargılamalarda pek çok kişinin idam kararını vermişti. 63 yaşında hayatını kaybeden İbrahim Reisi, 2021 yılında katılımın %49 olduğu seçimlerde %62 oy alıp reformcu rakibini yarış dışı bırakarak Hasan Ruhani’nin yerine Cumhurbaşkanı seçildi. Peki İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi kimdir?

İBRAHİM REİSİ KİMDİR?

İran’ın kuzey doğusunda bulunan Meşhed kentinde 4 Kasım 1960 tarihinde doğan Seyyid İbrahim Reisi, eğitim hayatını Şii entelektüel karargahı olarak kabul edilen Kum’da tamamladı. 1970’li yılların ortasında Şah Muhammed Rıza Pehlevi’ye karşı protestoların arttığı dönemde İran’daki Humeyni taraftarlarının arasına katıldı. Humeyni’nin ‘devlet politikalarının din alimlerinin gözcülüğünün altında olması gerektiği’ fikrinden etkilendi. Devrimden sonra etkin rol oynayan Reisi, Hüseyin Ali Muntazeri tarafından 1988’deki siyasi mahkumların infazına karışan dört kişiden biri olarak belirtildi.

İbrahim Reisi, 1985 yılında Tahran savcı yardımcılığı yaptıktan sonra 1989 yılında Tahran savcısı olarak görevini 1994 yılına kadar icra etti. 1994 yılında Tahran savcılığı görevi bittikten sonra 2004 yılında kadar Din Adamları Özel Mahkemesi’nde başsavcılık görevine getirildi. 2004-2014 yılları arasında ise Yargıtay Birinci Hakimi olarak görevini yürüttü.

2009 yılında gerçekleşen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından İran genelinde meydana gelen eylemlerin bastırılmasında önemli rol oynayan Reisi, bu başarısının ardından 2016’da ülkedeki en büyük vakıf olan Astan-ı Kuds-i Rezerv’in başına Hamaney tarafından getirildi. Bu sayede Reisi ülkedeki milyarlarca dolar değerindeki servetin idaresini sorumluluğu altına aldı.

Ruhani yönetimiyle çatışma içinde olan İbrahim Reisi, yüksek idari kadroda olmasına rağmen yolsuzluklara karşı bayrak açtı. Bu nedenle Hasan Ruhani’ye karşı 2017’deki Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olsa da seçimi kaybetti. Radikal bir duruşu olan Reisi, 2019’da Yargı Erki Başkanlığı görevine getirildi. Bu görevini yürütürken pek çok siyasi-bürokrat ve önde gelen iş adamlarına karşı yolsuzluk davası açan Reisi, Ruhani’ye karşı tutumuyla görevine devam ediyordu. Bu şikayetlerinin ardından 2021 yılında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde %62 oy alarak ülkenin 8. Cumhurbaşkanı oldu.

İBRAHİM REİSİ VE ‘ÖLÜM KOMİTESİ’

İbrahim Reisi, 25 yaşında getirildi Tahran savcı yardımcılığı görevini yürütürken 1988 yılındaki kurulan gizli ‘ölüm komitesi’ mahkemelerinde yargıçlardan biriydi. Bu mahkemelerde Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin düşürülmesinde rolleri olan fakat sonrasında Humeyni taraftarlarınca cadı avına tabi tutulan sol muhalefet, yeniden yargılanarak yaklaşık 5 bin kişinin infaz edildiği iddia ediliyor. İran’ın muhtelif liderleri infazların gerçekliğini reddetmiyor fakat ayrıntılar hakkında bilgilendirme yapmıyor ya da görüş belirtmiyor. İbrahim Reisi ise infazlardaki rolünü reddetse de Humeyni’nin bu fetvalarının ‘haklı’ olduğunu belirtti. 2021 yılındaki bir röportajda ise gazetecilere infazlar hakkında ‘Eğer bir yargıç, bir savcı halkın güvenliğini savunduysa övülmeli. Şu ana kadar bulunduğum her pozisyonda insan haklarını savunmuş olmaktan gurur duyuyorum.’ ifadelerini kullanmıştı.

Bunların aksine 1988 yılında İbrahim Reisi, dönemin dini lider yardımcısı Ayetullah Hüseyin Ali Muntazeri ve birtakım yargı üyelerinin olduğu bir toplantının ses kaydı 2016 yılında sızdırıldı. Bu ses kaydında Muntazeri, infazları ‘İslam Cumhuriyeti tarihindeki en büyük suç’ olarak niteliyordu.

REİSİ’NİN ÖLÜMÜNDEN SONRA GÖREVİ KİM DEVRALACAK?

Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümünün ardından Dini Lider Hamaney tarafından cumhurbaşkanlığı görevi, Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Muhbir’e verildi. Muhammed Muhbir, geçici Cumhurbaşkanı sayılarak İran Meclis Başkanı ve Yargı Başkanı ile 50 gün içinde yapılacak olan cumhurbaşkanlığı seçimini düzenleyen konseyin üyesi olarak görev yürütecek.

Helikopter kazasıyla hayatını kaybeden İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi kimdir?

Abonelik

VeryansınTV'ye destek ol.
Reklamsız haber okumanın keyfini çıkar.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

VeryansınTV ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!