Kanal İstanbul açılırsa ne olur? Montrö nedir? Cem Gürdeniz anlatıyor

Gazeteci Erdem Atay Pankuş'ta soruyor, Amiral Cem Gürdeniz anlatıyor.

Amiral Cem Gürdeniz’in konuşmasından satır başları:

2013’de kanal İstanbul çıktığında gündeme getirmiştim. Umut Oran yazımdaki hususları Meclis gündemine getirmişti.

Bu bölgede yaratacağı çevresel tahribata girmeyeceğim. İşin jeopolitik yönü o kadar önemli.

Türkiye Doğu Akdeniz’de çok ciddi çatışma potansiyeli yüksek mücadele dönemi yaşarken bir yanda Güneydoğu’da Kuzey Suriye’de PKK terörüyle mücadele ettiği dönemde bu konunun gündeme getirilmesi yanlış. Amacın inşaat sektörüne hayat öpücüğü olması ve rant meselesi görünüyor.

“Boğaz’ın güvenliği için burayı açıyoruz” diyorlar ama geçen gemi sayısı geçen yıla göre azalmış. Boğaz trafiğinde gelecekte tehlikeli bir trafik artışı söz konusu değil. Kuru yük gemilerinin geçişinde ciddi bir tehlike söz konusu değil.

8 milyonluk bir ada yaratıyorsunuz benim en büyük korkum bu. Kaç kişi 15 Temmuz’da bir grubun Türkiye’ye saldıracağına inanırdı? 8 milyon kişiyi küçük bir alana koyuyorsunuz bunu birkaç köprü ile tahliyesini sağlayacaksınız. Büyük bir savaşın çıkmayacağını, Batı’dan büyük bir koalisyonun saldırmayacağını kim iddia edebilir… Biz Trakya’nın savunmasını nasıl yapacağız. Bir adayı savunmak kolay birşey değil. Bırakalım savaşı bir doğal afeti sırasında nasıl tahliye edilecek burası. İstanbul’un trafiği malum, 8 milyon insanın tahliyesini düşünmek lazım. İşin rant boyutu ekonomiye destek verecektir bunu yadsımıyorum. Kim istemez ülkenin ekonomisinin canlanmasını.

Gelelim Montrö sözleşmesine. Biz donanmasızlık yüzünden Lozan görüşmelerinde bazı adaları bırakmak zorunda kaldık. Atatürk 1936’da donanmayı oluşturdu. Sonra Montrö imzalandı. Montrö’nün savaş gemilerine getirdiği kısıtlamalar var. ABD, Montrö’den nefret eder. Süper güç ama uçak gemilerini Karadeniz’e gönderemiyor. Savaş gemilerine kısıtlama getiren başka bir rejimin olmadığı bir sözleşme.

Montrö’nün değişmesinde en büyük tetikçi Romanya olur. ABD kullanabilirse sicilleri çok kötü.

Montrö Türkiye’nin kalesi. Kurtuluş Savaşı’nda Karadeniz’in boş tutulmasıyla Sovyetler Birliği’nden cephane geldi. Atatürk Montrö ile güvenli bir Karadeniz bıraktı. Karadeniz’deki Montro rejiminni devamının Türkiyenin güvenliği ve bölgesel istikrar için çok önemli olduğunu düşünüyorum. Kanal İstanbul ile bu yoruma açık hale geliyor, Montrö’yü tekrar tartışmaya açar.