Karadeniz jeopolitiği, Kanal İstanbul, Montrö

Nejat Eslen yazdı...

Karadeniz jeopolitiği, Kanal İstanbul, Montrö

"Ben siyasi meseleleri de askeri vaziyetlerde olduğu gibi harita üzerinde mütalaa ederim."

Gazi Mustafa Kemal Atatürk...

Karadeniz, bu denize kıyısı olan ülkelerle birlikte bir havzadır. Küresel jeopolitik içinde Karadeniz’in bir havza olarak değerlendirilmesi gerekir.

Karadeniz havzası, Balkanlar üzerinden Avrupa, Kafkasya üzerinden Orta Asya, Türk boğazları ve Anadolu üzerinden ise Orta Doğu ile ilişkilidir.

Karadeniz, aynı zamanda Avrasya kıtasının önemli gücü Rusya’nın Türk boğazları üzerinden Akdeniz’e, Ortadoğu’ya ve dünyaya açılımını sağlayan çıkış yolu olarak da önemlidir. 

Karadeniz bir enerji ikmal güzergahı ve enerji kaynağı olarak da önem kazanmaktadır.

Karadeniz ve Karadeniz havzası Rusya’nın yumuşak karnıdır.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Amerika, NATO’yu yeni üyelerle devamlı doğuya doğru genişleterek Rusya’yı çevreleme hattını genişletmiştir. 

Baltık ülkeleri-Polonya-Romanya-Bulgaristan-Karadeniz-Güney Kafkasya çevreleme hattına ABD, Beyaz Rusya’yı, Ukrayna’yı, Karadeniz’i, Gürcistan’ı da ekleyerek NATO’yu Baltık ülkelerinde olduğu gibi Rusya’ya doğrudan komşu yapmak istemektedir.

Gürcistan’daki, Ukrayna’daki, Beyaz Rusya’daki, Karadeniz’deki gelişmeleri, Yunanistan’daki Amerikan üslerini ve yığınağını bu bütünlük içinde değerlendirmek gerekir.

Biden yönetiminde Amerika, İran dışında İsrail’e tehdit oluşturabilecek ülke kalmayan Ortadoğu’da, PKK-YPG devleti kurma çabalarını sürdürürken, stratejik meseleleri bölgesel müttefikleri ile çözmeye öncelik verecek; Asya-Pasifik’te ise Çin ile uzun süreçli bir rekabete girecektir.

Biden yönetiminde Amerikan jeostratejisinin öncelikli hedefi Rusya’dır ve bu amaçla NATO kullanılacaktır.

Biden yönetimi, Rusya ile hesaplaşmada başarı sağlayarak Amerika’nın küresel liderliğini kanıtlamak, daha sonra da asıl rakibi Çin’e yönelmek istemektedir. 

Biden’ın bu stratejisinin başarı garantisi yoktur.

Z.Brzezinski’nin ünlü kitabı Büyük Satranç Tahtasında ideal Rusya’nın Avrupa Rusya’sı, Sibirya ve Doğu Rusya olmak üzere üçe bölünmüş Rusya olduğu açıkça not edilmişti. Biden yönetiminin böyle bir amacı olup olmadığı bilinmemektedir.

Rusya, Biden yönetimindeki Amerika’nın öncelikli meselesidir. Karadeniz havzasındaki gerginliğin artmasını beklemek gerekir. Karadeniz havzasındaki gelişmeler Türkiye’yi de derinden etkileyecektir.

NATO üyesi olarak Türkiye’nin sorumlulukları vardır. Ancak NATO, üyesi olan Türkiye’ye karşı sorumluluklarını yerine getirmemektedir.

Rusya, Türkiye’nin kuzey komşusudur. Türkiye’nin komşusu Rusya’ya karşı da sorumlulukları vardır.

Montrö Sözleşmesi, Karadeniz’de yükselme potansiyeli olan gerginliğe karşı fren görevi yapabilir.

Hitler bile İkinci Dünya Savaşı’nda Montrö Sözleşmesi’ne saygı göstermiş, denizaltılarını Almanya’dan kanallar ve Tuna nehri üzerinden Karadeniz’e göndermiştir.

Karadeniz havzasında gerginlik artarken İstanbul Kanalı’nın gündemde tutulması, Montrö Sözleşmesi’nin gündeme getirilmesi anlamlıdır.

SON SÖZ:

Karadeniz havzasında tarih yeniden yazılacaktır.

İktidarın da muhalefetin de yeniden yazılacak bu tarih içinde sorumluluğu olacaktır.