Sarışın bir paşa, Meclis’i açtı

Gürbüz Evren yazdı...

Sarışın bir paşa, Meclis’i açtı

23 Nisan 1920’de, Ankara’da, Meclis’in açılışını izleyenler arasında Fransız rahip Philippe Goudin de vardır.

Vatikan’dan üst düzey sorumlu müfettiş olarak, Ortadoğu’daki Doğu Kilisesi’ne gönderilen rahip, bir süredir Anadolu’daki Katolik kiliselerini dolaşmaktadır.

Şubat 1919'da İstanbul'a gelen rahip Goudin'e Anadolu gezisi için yardımcı olan ise Afyonkarahisar'daki Fransız işgal taburunun komutanı Binbaşı La Bonne'dur.

Binbaşının, Paris'deki Fransız Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na gönderdiği raporlarda kullandığı ifadelerden, rahip Goudin'in sadece Vatikan'a değil Fransa devleti adına da çalıştığını anlıyoruz.

Rahibin casusluk tarafını ve Çukurova'daki Katolik Ermenilere hangi yardımları yapmak üzere görevlendirildiğini, yazının konusu olmadığı için bir kenara bırakalım.

Ankara’ya 12 Şubat 1920’de gelen, kentteki Katoliklerle görüşen, ayinleri yöneten rahip Goudin, Mustafa Kemal Paşa’nın çalışmalarını da izlemekte, değerlendirmelerini Vatikan’a ve Fransa Sömürge Bakanlığı'na aktarmaktadır.

24 Nisan 1920 tarihli 3 sayfalık mektubunda rahip Goudin, Meclis’in açılışı ve Mustafa Kemal Paşa hakkında çok önemli tespitler yapmaktadır.

Önce Hacı Bayram-ı Veli camiinde kılınan Cuma namazını, daha sonra kalabalığın Meclis’e yürüyüşünü, kesilen kurbanları, edilen duaları izleyen rahip, “Böylesi bir dini seremoni ve oluşan ruhani ortamdan etkilenmemek mümkün değil. Belli ki Türkler bu çapta bir dini töreni, ülkelerinin geleceği konusunda Tanrı’nın yardımını istemek için düzenlediler” yorumunu yapmaktadır.

Fransız rahip, “Bozkırın ortasındaki, bu küçük kentte dün (23 Nisan) gelecekteki büyük değişikliklerin sinyallerini veren bir olay yaşandı. Türklerin kahramanı sarışın bir Paşa, Meclis’i açtı. Sadece Ankaralılar değil sanki tüm Küçük Asya (Anadolu) halkı açılışa gelmişti” demektedir.

“Türkler, hiç tanımadıkları ve yapılarına ters düşebilecek demokrasinin yolunda yürüdüklerini açılan Meclis ile kanıtladılar” diye başlayan paragrafta Goudin şöyle devam ediyordu: “Meclis’in önünde gördüğüm Mustafa Kemal Paşa her haliyle ‘özel’ bir lider. Bu mahşeri kalabalık ona o kadar inanmış ki, öl dese ölmeye hazır sanki.”

Rahip Goudin, en önemli değerlendirmesini ise sona saklamaktadır; “Ankara’da şahit olduklarım bana, Mustafa Kemal’in başlattığı özgürlük savaşını kazanacağını ve yeni bir devlet kuracağını hissettirdi. Yakından gördüğüm Mustafa Kemal’den ve Türklerin ona bakışından çok etkilendim. Daha önce Dardanel’deki savaşta (Çanakkale Savaşı) önlerini kestiği Avrupalıların başını yine çok ağrıtacak, hesaplarını bozacak bu adama dikkat edin. Dardanel’de yaptığını, Küçük Asya’da da (Anadolu) yapar, tarihin akışını değiştirirse kimse şaşırmasın.”

Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından, Cumhuriyet’in kurulmasından yıllar önce bir Fransız din adamının ya da casusunun, Mustafa Kemal Atatürk hakkında, öngörü niteliği taşıyan değerlendirmeleri bana çok anlamlı geldiği için bu önemli gün 23 Nisan'da paylaşmak istedim.