Siroz nedir? Neden olur?

Son dönemde tekrar gündeme gelen ve tedavinin ihmali dahilinde karaciğer yetmezliği ya da karaciğer kanserine yol açabilecek sirozun ciddi komplikasyonlara dönüşmemesi için düzenli doktor kontrolleri önem arz etmektedir. Peki siroz nedir ve neden olur?

siroz_nedir_neden_olur

SİROZ NEDİR?

Kronik karaciğer rahatsızlığı olarak da ifade edilebilen siroz, sağlıklı karaciğer dokusunun skar dokusuyla yer değiştirdiği ve geri dönüşümsüz olarak hasar alan dokunun yol açtığı karaciğer hastalıklarının son evresinde görülmektedir. Ayrıca karaciğerdeki yara dokusuna (fibrozis) bağlı olarak ilerleyen bir karaciğer rahatsızlığı şeklinde de ifade edilebilmektedir. Bunun sebebi hepatit benzeri karaciğeri etkileyen durumlardan alınan hasardır. Bu durum sirozun başlangıcıdır ve süreç ilerledikçe ve karaciğer hücrelerinin azalmasıyla karaciğerde küçülme ve sertleşme başlar. Sertleşen dokuya kan gitmemesi ya da kan akışının zorlaşması nedeniyle yeni damar yolları oluşur. Böylelikle siroz ilerledikçe karaciğerdeki skar dokusu artar. Bunun sonucunda ise ilaç ve toksinleri vücuttan uzaklaştırma, hormon üretimi besinleri işleme gibi fonksiyonlarını gittikçe kaybetmeye başlar. Karaciğerin diğer asil görevlerinden olan protein ve enzim üretimi işlevlerinde de ciddi düşüşler meydana gelir. Başlangıçta karaciğerin çalışmasını tamamen durdurmasa da erken teşhisin olmaması gibi durumlarda karaciğer yetmezliğine kadar sürebilecek tehlikeli durumlar doğabilir. Oluşan skar doku geri dönüşü olmayan bir süreçtir fakat erken teşhisin beraberinde ciddi problemlerin önüne geçilebilir.

SİROZ NEDEN OLUR?

Tüketilen gıdalar karaciğerde vücut için faydalı ve gerekli ürünlerin yapımında kullanılır. Bunlardan biri olan albümin de sıvıları damar yatağı içinde tutar. Karaciğer fonksiyonları bozulunca albümin sentezi de bundan olumsuz etkilenebilmektedir. Albümin miktarı düşünce sıvılar damar yatağında tutulamayarak dokuların arasına sızar. Bu durum bacaklarda şişme şeklinde ortaya çıkar. Aynı mekanizmayla karın boşluğunda da sıvı birikerek karın şişer. Bu hastalarda çarpma ile deride morluklar oluşabilir. Bunun nedeni, pıhtılaşma için gerekli maddelerin karaciğer hasarı sebebiyle gerektiği kadar üretilememesidir. Yine karaciğerin işleyememesi sonucu bazı maddeler kanda birikir ve ciddi kaşıntılar ve şuur değişiklikleri meydana gelebilir. Gerçekleşen bazı davranışlar karaciğerde ciddi hasarlara neden olabilmektedir. Bu davranışlar;

  • Doktor önerisi olmadan ilaç kullanmak
  • Obezite
  • Hepatit B/C
  • Uzun süreli yoğun alkol kullanımı
  • Şeker hastalığı
  • Safra yollarının tıkanması ve iltihaplanması
  • Demir ve bakır minerallerinin aşırı alımı
  • Kronik kalp yetmezliği,
  • Karaciğerde biriken yağ
  • Wilson hastalığı
  • Frengi ve bruselloz gibi bulaşıcı hastalıklar
  • Çeşitli genetik sindirim bozuklukları

SİROZUN BELİRTİLERİ

Siroz, bireyi uzun süreli etkisi altına alan bir hastalık olup erken dönemde büyük belirtiler göstermemektedir. Bireyin normal hayatta karşılaşabileceği rahatsızlıklar olarak görüp dikkatten kaçan bir süreç yaşamasına neden olabilmektedir. Erken dönemde görülen belirtileri iştahsızlık, kilo kaybı, bulantı, halsizlik ve çabuk yorulma gibiyken ilerleyen evrelerde ise;

  • Aşırı yorgunluk
  • Ciltte, tende ve göz beyazlarında sararma
  • Kan kusma
  • Cilt kaşıntıları
  • Ciltte yoğun görünen damarlar
  • Koyu renkte idrar ve gaitanın katılaşması
  • Konsantrasyon ve hafıza problemleri
  • Kadınlarda adet sorunlarının varlığı
  • Erkeklerde cinsel istek düşüklüğü, göğüslerin büyümesi ve testislerin küçülmesi
  • Şiddetli kas krampları
  • Uyuşukluk ve geveleyerek konuşma (hepatik ensefalopati)
  • Dalak büyümesi
  • Karında asit birikimi nedeniyle şişme
  • Kabızlık ve gaz sorunu
    belirtileri yoğun olarak görülebilmektedir. Bu belirtilere sahip bireylerin en kısa sürede doktora danışmaları önemle tavsiye olunur.

SİROZ TEŞHİSİ NASIL KONUR?

Yukarıda sıralanan erken dönem belirtileri şikayetiyle doktora başvurulduğu takdirde doktorun hastadan siroz şüphesi nedeniyle kan testi istemesi muhtemeldir. Alınacak erken önlem ise çekilen rahatsızlıkların doğru bir hikaye içerisinde doktora anlatılmasıdır. Bu hikaye içinde bireyin alkol tüketim miktarı, daha önce viral hepatit geçirip geçirmediği konusundaki veriler doktorun erken teşhis koyabilmesi için oldukça faydalı veriler olacaktır. Ardından doktorun bu şüpheler karşısında elle muayene etmesi gerekebilir. Çünkü elle muayene sonucunda karın şişmesi, dalak büyümesi, karaciğer küçülme ve sertleşmesi, karaciğer kenarlarının belirginleşmesi gibi hususlar belli olabilmektedir. Elle yapılan ön muayenenin ardından hekim tarafından istenecek olan kan testi, görüntüleme testleri, biyopsi gibi yöntemlerle nihai teşhis konur.

SİROZDA TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Öncelikle siroz tedavi edilemez fakat hasarı en düşük seviyede tutulabilmektedir. Bu bakımdan siroz, hastalığın ilerleme durumuna göre 3 ayrı seviyede incelenmektedir. Bunlar A, B ve C evreleridir. A ve B evrelerinde olan bir hasta için düzenli hekim kontrolü ve doğru tedavi yöntemleri sayesinde hastalığın ilerleyişi minimum seviyeye indirilerek hayat boyu kaliteli bir yaşam sürülebilir. Bu süreçteki tedavi ise esas itibariyle karaciğerdeki skar dokusunun ilerleyişini engellemektir. Bu ilerleyiş ise gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak, fazla alkol tüketmemek, karaciğeri zorlayabilecek besinlerden kaçınmakla, kilo vermekle, Hepatit B ya da Hepatit C geçirildiyse uygun ilaçlar almakla durdurulabilmektedir. Ayrıca;
Düşük sodyumlu diyet, şişmeyi kontrol altına alabilir. Biriken fazla sıvıların boşaltılması gerekmektedir.
Kan basıncı ilaçları, vücutta şişmiş ya da patlamış olan damarlarınızın neden olduğu kanamayı azaltabilir.

  • Antibiyotikler ve ilaçlar, muhtemel olan çeşitli enfeksiyonların önüne geçebilir.
  • Bantlama, varis tabanına yerleştirerek kanamayı kontrol altına alır.
  • Anjeksiyon skleroterapisi, varis olan bölgelere kan pıhtısı ve yara dokusunun oluşumunu tetikleyen bir madde enjeksiyonu ile kanamanın durdurulmasına yardımcı olur.
  • Balonlu bir sengstaken-blakemore tüpü, endoskopinin yeterli olmadığı durumlarda bu yöntem kullanılır. Kanamanın durdurulması için tüp hastanın boğazından midesine iner ve balon şişirilir. Tüpün ucuna yerleştirilen balonlar varislere baskı yaparak kanamayı durdurur.
  • Transjuguler intrahepatik portosistemik stent şantı (TIPPS), yukarıdaki tedavilerin başarısız olması durumunda portal ve hepatik venleri birleştirmek için karaciğerden mental bir tüp geçirilir ve kanın akmasını sağlayacak yol açılır. Bu yol varislere neden olan basıncı önler.

Sirozun kaynağı otoimmün ise bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla, viral hepatitlerden kaynaklanıyorsa antiviral ilaçlarla tedavi uygulanır. İleri düzeyde karaciğer harabiyeti (C evresi) olan hastalarda ise karaciğer nakli gerekmektedir.

ÇOCUKLARDA SİROZ GÖRÜLÜR MÜ?

Çocuklarda siroz vakası nadir görülen bir durum olmasına rağmen bazı nedenlere bağlı olarak oluşmaktadır. Çocuklarda siroza yol açan durumlar; doğuştan gelen karaciğer hastalıkları, viral hepatit, otoimmün hepatit, safra yolu tıkanıklığı ve metabolik bozukluklar.

SİROZUN EN SIK KARŞILAŞILAN NEDENİ NEDİR?

Sirozun pek çok nedeni olabileceği gibi bu hastalığı tetikleyen bazı temel gerekler vardır. Bu gerekler ise hepatit B ve hepatit C’ye bağlı kronik karaciğer hastalıkları, yoğun alkol kullanımı ve karaciğer yağlanması.

ENFEKSİYON SİROZ YAPAR MI?

Siroz hastalığı enfeksiyonla ilişki içinde gerçekleşen bir hastalıkltır. Öncelikle siroz tanısı koyma sürecinde kontrol edilenlerden biri de virüs enfeksiyonunun olup olmadığıdır. Ayrıca Hepatit B ve Hepatit C enfeksiyonları sirozun sık görülme nedenlerindendir. Frengi ve bruselloz gibi bulaşıcı hastalıkların enfeksiyonları da siroz için önemli tetikleyicilerdendir.

ALKOL SİROZ İÇİN NE ÖLÇÜDE RİSK FAKTÖRÜDÜR?

Karaciğerde yağ birikimi (steatoz) az orandaki bir alkolde bile yaşanabilir. Birkaç gün boyunca bir günde 80 gr (1 su bardağı rakı, 4 kadeh şarap, 7-8 kutu bira) alkol tüketilmesi dahi steatoz başlangıcı olması için yeterlidir. Erkeklerde 40-120 gr, kadınlar da ise 20-50 gr alkolün düzenlik olarak 10 yıl boyunca tüketilmesi siroz ihtimalini güçlendirmektedir. Alkoliklerin %10-15’inde karaciğer sirozu olmaktadır.

SİROZ BİR KANSER TÜRÜ MÜDÜR?

Siroz bir kanser değildir. Hastalığın ileri düzeyde olması karaciğer kanseri riskini doğurmaktadır. Bu yüzden doktorlar tarafından siroz hastalarının yılda iki kez kanser taraması yaptırmaları tavsiye edilir.

Siroz nedir? Neden olur?

Abonelik

VeryansınTV'ye destek ol.
Reklamsız haber okumanın keyfini çıkar.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

VeryansınTV ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!