Sismik izolatör nedir? Ne işe yarar?

Büyük etkileri olan Kahramanmaraş depreminin ardından depremden zarar görme riskini en aza indiren sismik yalıtım olarak da anılan sismik izolatörün de önemi arttı. Peki nedir sismik izolatör? Ne işe yarar? Kullanım sıklığı ve fayda-zarar ilişkisi nedir?

featured

Son dönemlerde yaşanan yıkıcı depremler ve uzun yıllardır harekete geçmeyen fayların harekete geçebileceği bir süreçte depreme karşı duyulan tedirginlik seviyesi de artıyor. Peki buna önlem olarak görülen sismik izolatör nasıl nedir ve ne işe yarar?

 

SİSMİK İZOLATÖR NEDİR?

İlk defa 1921 yılında Amerikalı Mimar Frank Lyond Wright tarafından geliştirilerek Tokyo’daki Imperial Hotel inşaatında taban izolasyon sistemi olarak kullanılmıştır. Daha sonra ise ise 1969 yılında İsviçreli mühendisler tarafından daha da geliştirilerek kauçuk sismik izolasyonlu yapı olarak Makedonya’da kullanılmıştır.

Sismik izolatörler genelde binaların temellerinde ya da bodrum katlarında kullanılır. Sismik izolatörler deprem, rüzgar gibi yapıya gelen yüklerin azaltılması için üretilen bir sistemdir. Bu şekilde deprem kuvvetinin veya dışsal bir etkiyi absorbe edebilir. Standart bir bina kendi ağırlığının 1/10 oranında bir yatay yüke dayanabilirken sismik izolatörü olan bir bina daha fazla yatay kuvvete dayanabilir. Sismik izolatörler depremin getirdiği dinamik kuvvetleri ve deplasmanları %80-90 oranında izole eder.

 

SİSMİK İZOLATÖRLERİN ÇALIŞMA MANTIĞI

Sismik izolatörler deprem enerjisinin kuvvetini absorbe ederken aynı zamanda depremin rezonans etkisinin de engellenmesini sağlar. Sismik izolatörler tek bir tipte olmaktan ziyade farklı çeşitlerdedir. Sismik izolatörler ince kauçuk plakalar, metal plakalar ve kauçuk temelli sistemlerden meydana gelir. Metal plakalar düşey eksende olan bina ağırlığını taşırken kauçuk plakalar ise yata düzlemde esneklik sağlar. Sismik izolatörlerin ömrü kullanım şartları, sıcaklık oranı gibi hususlara göre değişiklik gösterir. Normal şartlarda izolatörlerde kullanılan kauçuk 100 yılı aşkın ömre sahipken çeşitli unsurlara göre ömrü değişkenlik gösterir. Sismik izolatörlerin düzgün çalışabilmesi için kolonların taşıyıcı nitelikte sağlam ve deprem enerjisini absorbe ederken yeterli hareket alanına sahip olması gerekir. Bu bakımdan binaların bitişik olduğu alanlarda ne yazık ki sismik izolatörler kullanılamamaktadır. Bu sayede depremlere karşı geliştirilen teknolojilere uygun olarak şehir planlarının güncellenmesi ve yapıların yenilenmesi gerekir. Ayrıca kat sayısı arttıkça sismik izolatörlerin de tek başına kullanılması yeterli değildir.

 

SİSMİK İZOLATÖR NE İŞE YARAR?

Depremin yanal enerjisinin absorbe edilerek binanın hasarını en aza indiriyor ya da bina zarar görmüyor. Bu bakımdan depremin yüksek enerjisini sönümleyerek can ve mal kaybının önüne geçiyor.

 

SİSMİK İZOLATÖR DEPREMDE BİNALARIN YIKILMASINI NASIL ENGELLİYOR?

Depremin yanal enerjisini binanın temel ya da bodrumuna takılarak sönümlemesi sonucu deprem hasarını ve binanın yıkılmasını engeller. Sismik izolatör, bünyesindeki metal ve kauçuk plakalar ile yanal düzlemde hareket ederek binanın yıkılmasını engeller.

 

YENİ BİNALARDA SİSMİK İZOLATÖR KULLANIMI ZORUNLU MU?

Güncel deprem yönetmeliğinde sismik izolatör kullanımına dair net bir ifade olmamakla birlikte https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/05/20230512-21.htm linkinden “Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” dosyasını inceleyebilir ve son değişiklikleri okuyabilirsiniz.

Kuşadası Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, mart ayında gerçekleşen meclis toplantısı dahilinde sismik izolatör kullanımını önerdi. Bu sayede acil suretli olarak kullanılması gereken binalar turizm tesisleri, iş yerlerini zemin dahil en az 4 katlı binalar olarak belirlendi.

2013 yılında Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan genelgenin 1. ve 2. deprem bölgesinde 100 yatak ve üzeri kapasiteli hastanelerin sismik izolasyonlu inşa edilme zorunluluğu getirilmiştir.

Sismik izolatör nedir? Ne işe yarar?

Abonelik

VeryansınTV'ye destek ol.
Reklamsız haber okumanın keyfini çıkar.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

1 Yorum

  1. sismik izalatörlerin zemin sıvılaşması olan bölgelerde kullanılması uygun olmayabilir.

Giriş Yap

VeryansınTV ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!