Mustafa Özgür Sancar yazdı…
Jair Bolsonaro, geçen yıl Lula da Silva’ya karşı yaşadığı seçim yenilgisinden sonra bir süre yurtdışında kaldı, geçtiğimiz günlerde Brezilya’ya döndü. Oysa seçimden sonra, kendinden gayet emin, kesin ifadelerle, oylamaya hile karıştırıldığını söylemiş, seçimlerin geçerli olamayacağını ileri sürmüştü. Üstelik bunu darbe yapabileceği imâsı ile bir tehdide dönüştürmüştü.
SUFLİ SAHTECİLİK
Tam anlamıyla bir safsata… asılsız, temelsiz bir söz. ”Ben seçimi kazanamadıysam, hile yapılmıştır!” Kendisini destekleyenlere mantıklı ve ikna edici olarak gözüken bu argüman, yakından bakıldığında süfli bir sahteliği içerir.
Dünya siyasal tarihi Bolsonaro gibi kutsal değerleri kullanan, iktidarını kişisel zenginleşme aracı olarak kullanıp her türlü oligarşik yapıyı kuran ya da var olan oligarşik yapılar ile birleşen kişilerle doludur. Yöntemleri birbirinde farlı olabilir; ama temel siyaset yapma biçimleri yalan üzerine kuruludur. Yalan onları birleştiren temel ortak noktadır. Kişiliklerine işleyen yalancılık pratikte safsatalarla kendisini gösterir.
Devlet başkanı olduğu dönemde, Brezilya tarihinin en büyük yolsuzluk ve rüşvet skandalını sonlandırdığını söylediğinde aklıma gelmişti; Jair Bolsonaro’nun ne denli büyük bir safsatacı olduğu…
“Araba Yıkama Operasyonu’nu bitirdim; çünkü ülkede yolsuzluk kalmadı.” demişti aşırı sağcı Bolsonaro.
Oysa kamu petrol firması Petrobras’ın milyarlarca dolarının çalındığı ortaya çıktı. Siyasetçilerin, kamu ihaleleri karşılığında inşaat firması Odebrecht’ten yüklü miktarda rüşvet aldığı anlaşıldı.
SÜMENALTI SAFSATASI
Bir safsatalar kategorisi vardır; buna göre değişik temalar altında gerçek olmayan söz ve yaklaşımlar kategorize edilir. Bolsonaro’nun bu açıklaması, sümen altı olarak nitelendirebileceğimiz bir safsata çeşidi oluyor. Sonuca gitmeyi engelleyici nitelikte bir argüman geliştirmiş; çünkü sonuçlar dönüp dolaşıp kendi hükümetini sanık sandalyesine koyacak.
Aslında söylediğini basit bir kıyasla “Ülkede yolsuzluk kalmadı; çünkü önceden yolsuzluk yapılmadı” cümlesine indirgeyebiliriz, Ya da Bolsonaro, üç takımın katıldığı ve Paraguay’ın birinci, Brezilya’nın ikinci olduğu bir özel turnuva için “Brezilya basketbol takımı, turnuvada ikinci oldu; rakibimiz Paraguay ise sondan üçüncü oldu” deseydi, ancak yolsuzluğun kalmadığı yönündeki savı kadar inandırıcı olabilirdi. İki safsata, kategorizasyonları açısından aynı nitelikte.
Yani yalan; yalanın göz göre göre söylenmesi…
RIZA ÜRETİMİ VE BOLSONARO
Tipik bir totaliter anlayış… yolsuzluk ve baskı en önemli özelliği, iktidarını başka türden bir iletişim biçimiyle geliştirmesi mümkün değil; siyasal varlığıyla yalan kopmaz bağlarla bağlı olduğu için, rıza üretimine ihtiyacı var. Yani, yalan söylediğini biliyor olsalar bile büyük kitleler bir şekilde onun hükümetinin devamını kabul etmeliler, rıza göstermeliler. Bu yüzden ilk planda geçerli ve ikna edici gibi gözüken, gerçekçi biçimde bakıldığında ise kendini ele veren sahte argümanlara, yani safsataya sıkı sıkıya sarılıyor Bolsonaro.
Irkçı yaklaşımları, halk sağlığı ve doğanın korunması, özellikle de bir önceki yaz büyük Amazon yangını konusundaki skandal nitelikli açıklamaları ve uygulamalarıyla safsataya dayanan siyasi anlayışın en güncel örneklerinden bir tanesi belki; ama hiç kuşku yok ki tek örneği değil.
SAFSATA EŞİTSİZLİK ÜRETEN, HALKLA BİRLEŞEMEYEN POLİTİKACININ TEMEL DAYANAĞIDIR
Dünya siyasal tarihi ve reel politik, yani politika tarihi safsatanın, sadece gündelik yaşam ya da sıradan insan ilişkilerinde geçerli olmadığını kanıtlayan sayısız örnekle dolu.
Ulusal çıkarları bir kenara bırakıp, halkı fakirleştirip, özgürlükten mahrum kılan politik anlayışın popülist/halkçı söylemi de bir safsatadır.
Kendini haklı kılma çabasının zorunlu sonucudur.
Bu anlayış, gerçeği lehine döndürmek için safsatanın düz mantıktan, saldırı ve karalama niteliğinde olanına kadar tüm çeşitlerini kullanır.
Safsata, eşitlikçi politikalar üretmeyip, halkla birleşemeyen politikacının temel dayanağıdır.
