İstanbul’un metrobüs imtihanı: Neden eziyete dönüştü?

Şenol Demirci yazdı…

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin İETT metrobüs hatlarında yaşanan ve günlük eziyet rutinine dönüşen yolculukların nedenini araştırdık… Özellikle pik saatlerde yaşanan bu olumsuzluğun tek sorumlusunun araç yetersizliği ve yoğun olarak yaşanmaya başlanan araç arızaları olduğu sonucuna ulaştık…2019 yerel seçimleri öncesinde metrobüs paylaşımları yapan CHP adayı Ekrem İmamoğlu, metrobüs hatlarında yaşanan yoğunluğu eskiyen araçlara ve sefer sayılarının yetersizliğe bağlamış, iktidar olmaları durumunda bunun konforlu bir yolculuğa dönüştürüleceğini vaat etmişti…Özetlersek, Sayın Ekrem İmamoğlu, metrobüs hatlarında kullanılmakta olan otobüslerin hızlıca yenileneceği sözü vermişti…

CANLI CANLI SOYDULAR

İmamoğlu yönetimindeki İBB İETT, metrobüs hatlarında kullanılmak için alınacak ilk otobüs ihalesini 2021 yılı 8 Eylül tarihinde sonuçlandırdı… İhale, YouTube ibbtv’den canlı olarak yayınlanıyordu…İhale, 100 tek körüklü otobüs alımıydı… İhaleye sadece tek firma olarak Koç Grubu’nun Otokar firması 606 milyon 114 bin 800 TL’lik teklifle kazanıyordu…Buram buram fesat kokan bu ihaleye ünlü markalar katılamıyor, ironi yaparcasına teşekkür mektubu gönderiyordu…AKP Grup Başkan Vekili Tevfik Göksu da bu ihale rezilliğinde haberdardı haberdar olmasına, ama nedense mahkemeye gidip yürütmeyi durdurma girişiminde bulunmuyor, tv’lere çıkarak gevrek gevrek gülerek bu ihale rezilliğini anlatmayı yeğliyordu… Önceki dönemde, yani AKP yönetiminde bu tür ihaleler kapalı kapılar ardında gerçekleştirilirken, CHP’li İmamoğlu yönetimi gözümüze sokarak, adeta dalga geçercesine canlı yayında yapıyordu… Bu tek katılımcılı, canlı ve şeffaf ihaleyi İBB resmi youtube kanalından bulup izleyebilirsiniz…Birazdan vereceğim rakamlardan sonra bu bilgilere itirazı olanları ikna edeceğiz, söz! İBB İETT bir gün sonra ikinci metrobüs ihalesine çıkıyordu. Bu sefer çift körüklü 60 otobüs ihalesi düzenliyordu…Bir gün önce yaşananlar yine tekrarlanıyor, ihaleye tek firma teklif veriyor, katılmayan firmalar teşekkür mektubu göndermeyi ihmal etmiyordu…İhale, tek katılımcı CHP Genel Başkan Yardımcısı Özgür Karabat’ın kısa bir süre önce mali müşavirliğini üstlendiği Başakşehir merkezli Ulaşım İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi kazanıyordu…İhale, 558.000.000 TL teklif ile sonuçlanıyordu…

AKLIMIZLA ALAY EDİYOR

Nasıl mı? Anlatalım o zaman…Sayın İmamoğlu, otobüslerin tanıtım ve filoya katılması törenlerinde ilginç bilgiler veriyordu…İmamoğlu: “Alınacak 21 metre uzunluğundaki Otokar otobüsler, 200 yolcu kapasiteli olacak. Mevcutta kullanılan körüklü araçlar, 18,5 metre ve 185 yolcu aynı anda yolculuk yapabiliyor. 25 metre uzunluğundaki 60 AKİA otobüs de 280 yolcu kapasiteli. Mevcutta kullanılan çift körüklü otobüsler de 26 metre ama 225 yolcu taşıyabiliyor” diyordu…Yani İmamoğlu dört metre uzunluktaki otobüsün artı 80 yolcu taşıdığını söylüyordu… Oysa AKİA otobüsler dıştan 25 metreydi…Ancak, bir ayrıntı vardı ki çok, ama çök önemliydi! AKİA otobüsleri içten içe ölçtüğümüzde otobüsün 21 metre olduğunu görüyorduk. Neden böyleydi? AKİA otobüslerin şoför kabini ve motor kabini için yaklaşık dört metrelik bir alan yolcu taşıma bölümünden ayrılıyordu…Otokar üretimi XL ise böyle bir özellik olmadığı, şoför ve motor için küçük bir alan ayrılıyordu… AKP döneminde fahiş fiyattan filoya katıldığı söylenen 26 metrelik Hollanda üretimi Phileas marka otobüsler 225 yolcu kapasiteliyken, yerli AKİA 25 metre uzunlukla nasıl 280 yolcu taşıyabilirdi? Küçülürken yolcu kapasitesinin nasıl arttığını bir türlü anlayamıyorduk…Birazdan, tek körüklü otobüs ve çift körüklü otobüslerin arasındaki fiyat farklarını vereceğiz ve israfın boyutlarını belgeleriyle anlatacağız…

‘ENGELLENDİM’ YALANI

2007 yılında işletmeye açılan Metrobüs sisteminde kullanılan otobüsler günaşırı ring yaptığı için milyon kilometrelere ulaşmıştı ve 2019 tarihinde Ekrem İmamoğlu, bu soruna dikkat çekip iktidar olmaları durumunda sistemi konforla buluşturma vaadinde bulunmuştu… İBB, soruna çözüm üretmek yerine sadece izlemekte yetindi… İlk Metrobüs ihalesi birer gün arayla 2021 yılında gerçekleştiriyordu…Bunlar 100 adet tek körüklü, 60 adet çift körüklü otobüs ihalesiydi…Otobüslerin ilk partileri 2022 yılının Nisan ayında sisteme 30 otobüs katılıyor, diğerlerinin teslimatları ise  geçtiğimiz aylarda tamamlanıyordu…Hal böyle olunca AKP döneminde alımı yapılan körüklü otobüsler aşırı yıpranmadan dolayı sık arıza yapmaya ve sürüş anında yanmaya başlıyordu…İmamoğlu, bu zaman kaybını ise hükümete atıyor ve otobüs almak için dış 90 milyon Euro’luk krediye imza verilmemesine bağlıyordu…Evet, yanlış okumadınız…90 milyon Euroluk dış kredi alınamadığı içinmiş bu sıkıntının nedeni! Oysa, CHP’li İmamoğlu yönetimindeki İBB, bu üç yıl içinde konser vs. ihalelerine tamı tamına 127 milyon dolar harcıyordu…Lütfen dikkat! İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 konsolide bütçesi 517 Milyar TL! Yani, yani 15 milyar dolardı!

BELGELERLE SOYGUN

Gelelim İBB nasıl doğrandığı gerçeğine! AKP döneminde başlanan yüksek miktarı körüklü otobüsler için İETT ne kadar ödeme yapmıştı?  İBB İETT, AKP döneminde metrobüs hattında kullanılmak üzere tek körüklü otobüs alımları yapıyordu…18,75 metre uzunluğundaki bu otobüslerin teknik şartnamesinde 150 ile 160 yolcu kapasiteli olduğu kaydediliyordu…O dönemde İETT ihaleleri Euro dövizi üzerinde gerçekleştiriyordu…İETT, tek körüklü otobüsleri için Karsan ve Mercedes’e 250 ile 270 bin Euro ödediği görülmekte…İmamoğlu döneminde Otokar’dan alınan 21 metrelik ve 200 yolcu kapasiteli otobüslerin her birine 660 bin Euro ödeniyordu… Aynı İmamoğlu yönetimi, gerçekte 21 metre olan, ama broşürde  25 metre gösterilen çift körüklü AKİA otobüslerin ilk parti ihalesinde 930 bin Euro ödüyordu…Kadir Topbaş, 2012-2014 arasında üç ihale sonuçlandırarak 576 adet körüklü otobüs alıyor ve toplam 156.331.710 Euro harcıyordu…

Aynı İBB İETT, CHP’li Ekrem İmamoğlu döneminde 2021-2023 yıllarında üç metrobüs ihalesinde 210 otobüs alımı yaparken 157 milyon 210 bin Euro harcıyordu…Kadir Topbaş döneminde aynı para harcanarak fazladan metrobüs filosuna 366 körüklü otobüs katıldığı görülmekte…Özetlersek; İmamoğlu yönetimi akılcı bir yöntem izlemesi durumunda metrobüsteki tüm körüklü otobüsleri yenileri ile değiştirme fırsatı hovardaca heba etmiş.

İmamoğlu döneminde metrobüs yolculuğunun tam bir eziyete dönüştüğünü umarım anlamışsınızdır…

Son bir notla bitiriyoruz…

Kadir Topbaş döneminde İETT filosuna 2004-2019 döneminde 1.604 solo otobüs katılmış…