Geçirdiği zatürre hastalığının ardından 4 Ocak’tan bu yana yoğun bakımda tedavi gören sanatçı Edip Akbayram, 2 Mart’ta çoklu organ yetmezliği sebebiyle 75 yaşında yaşamını yitirdi.
‘Deniz Üstü Köpürür’, ‘Aldırma Gönül’, ‘Güzel Günler Göreceğiz’ ve ‘Hasretinle Yandı Gönlüm’ gibi unutulmaz eserlere hayat veren sanatçı Edip Akbayram için bugün Harbiye’deki Cemal Reşit Rey Konsere Salonu’nda veda töreni düzenlendi.
Törene sanatçının eşi Ayten Akbayram, kızı Türkü Akbayram, oğlu Ozan Akbayram’ın yanı sıra, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, Zülfü Livaneli, MESAM Başkanı Recep Ergül, DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu’nun da aralarında bulunduğu sanat ve siyaset dünyasından çok sayıda isim katıldı.
‘DİRENİŞLE GEÇEN KOCA BİR ÖMÜR’
Türkü Akbayram, babasına şu sözlerle veda etti:
“Çoğumuzun Edip abisi ama benim babam. Canıma can katan, yoluma inanılmaz bir ışık tutan, ne söylesem onun bu coğrafyaya bu ülkeye kattığı değerden daha anlamlı olmayacak ne söylesem çok eksik kalacak. Direnişle geçen koca bir ömür babamınki. İlkelere, dimdik duruşu, sarsılmaz devrimci Atatürkçü kimliği ile bu ülkeye bir Edip Akbrayram geldi ama asla geçmeyecek. Babam birimizin memleket hasretinde, birimizin sevdasında, birimizin kavgasında, birimizin umudunda hep yaşayacak. Seni saklayacağım baba önce kendim için sonra herkes için seni sesimde yaşatacağım. Bir evlat olarak ömrüm boyunca seninle gurur duydum, seninle gurur duymayaca devam edeceğim. Hoşca kal babacağım.”
‘BU ÜLKE YAS TUTMAK İÇİN NEYİ BEKLİYOR?’
Halk müziği sanatçısı Onur Akın, Edip Akbayram için yas ilan edilmesi çağrısında bulundu. Akın, “Böyle bir halk sevgisini Allah kime nasip eder bilmiyorum. Bence Türkiye’de yas ilan edilmeli. Türkiye’deki bütün halkların derdine sorununa sıkıntısına, üzüntüsüne, mücadelesine her şeyine, her zaman yanında olmuş, halkın sevgisini kazanmış böyle bir değer. Bir daha gelmeyecek, yeri doldurulamayacak bir değer. Bütün Türkiye ağlarken bu ülke yas tutmak için neyi bekliyor? Bence Edip Akbayram için tüm bayraklar yarıya insin ve üç günlük yas ilan edilsin” dedi.
Buradaki törenin ardından Teşvikiye Camii’ndeki öğle namazı sonrasında kılınacak cenaze namazının ardından sanatçının cenazesi Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi. Usta sanatçı Edip Akbayram’ın cenaze töreninde Ekrem İmamoğlu, Kemal Kılıçdaroğlu ve Muharrem İnce yan yana namaz kıldı.
EDİP AKBAYRAM KİMDİR?
Edip Akbayram, 29 Aralık 1950’de Gaziantep’te doğdu. Henüz dokuz aylıkken çocuk felcine yakalandı. Çocukluğunu bu hastalığın pençesinde geçiren Edip Akbayram’ın müziğe tutkusu da çocukluk yıllarında başladı. Akbayram o yıllar için “Haftalığımdan biriktirdiğim paralarla ünlü pop şarkıcılarının konserlerine gider, eve döndüğümde aynanın karşısında onların taklitlerini yapardım.” demiştir. Çocukluk yıllarında bir orkestra kurdu ve amatör olarak evlerinin yakınındaki bir düğün salonunda çalıştı.
Lisede kurdukları orkestrada Pir Sultan’ın, Karacaoğlan’ın deyişleri üzerine yaptıkları besteleri çalıp söylediler. İlk plağı Kendim Ettim Kendim Buldum’u da lise yıllarında yaptı. İlk plağını çıkardığı grubun adı Siyah Örümcekler’di. Plak da “Siyah Örümcekler-Gaziantep Orkestrası” ve “Edip Akbayram ve Siyah Örümcekler” başlıkları altında iki farklı baskıyla çıktı. Gaziantep’ten sonra Adana ikinci adresi oldu. Adana, Akbayram’ın kurduğu orkestrayla ilk kez sahneye çıktığı kenttir. Daha sonra burada “Beyaz Saray” adlı bir gazinoda çalışmaya başladı.
1968 yılında liseyi bitirip İstanbul’a gitti. Liseyi bitirdiği zaman hep öğrenmeyi istediği mesleğin, doktorluğun eğitimini almak için üniversite sınavlarına girdi ve diş hekimliğini kazandı. Fakat müzik ağır bastı ve bu meslekten vazgeçerek kendini müziğe verdi.
İstanbul’a geldikten sonra 1971’de Altın Mikrofon Yarışması’na katıldı. Âşık Veysel’in bir şiirinden esinlenerek gerçekleştirdiği ilk bestesi olan “Kükredi Çimenler” ile birinci oldu. 1974’te Dostlar Orkestrası’nı kurdu ve Anadolu pop müziğinin önde gelen isimlerinden biri oldu. Daha sonra “Kara Kuzu”, “Deniz Üstü Köpürür” ve “Garip” adlı 45’liklerle ödüller aldı ve ünü yurt çapında duyulan bir sanatçı oldu. “Aldırma Gönül” ve “Eşkiya Dünyaya Hükümdar Olmaz” adlı parçalarıyla satış rekorları kıran ve Altın Plak kazanan sanatçının çeşitli kuruluşlar tarafından verilen 250 kadar ödülü mevcuttur.
80’ler Edip Akbayram ve benzeri müzik yapanlar için zor yıllardı. 1981-88 arasında bestelerinin TRT’de çalınması yasaklandı. Ama 90’ların ortasından itibaren, özellikle Türküler Yanmaz albümüyle yeni bir çıkış yaptı ve kendi çizgisinde sapmadan yürümeye devam ettiğini gösterdi. Akbayram bu albümü Sivas Katliamı’nda yaşamını yitirenlere ithaf etmiştir. Bu albümde Can Yücel’in, Oktay Rifat’ın, Ahmed Arif’in, Vedat Türkali’nin yapıtlarından bestelediği şarkılar vardı.
Edip Akbayram başlangıçtan itibaren ne yapmak istediğini şöyle açıklıyordu: “Kalıcı bir şeyler yapmak istiyordum. Fikret Kızılok ve Cem Karaca’nın Anadolu ezgilerini pop çizgisinde söylemelerini örnek olarak aldım. Renk ve çizgide tamamen bir Edip Akbayram olarak geliştirdim. Toplumcu müzik yapmak istedim. Müziğimde geniş halk kitlelerinin yaşamı, sorunları olmalıydı. Ancak sivri, ucuz kahramanlıklardan da uzak durmaya çalıştım. İnançlarımdan, düşüncelerimden, politikamdan taviz vermeden, müzik tekniğinden yararlanarak, sorunlu, yoksul, geniş halk kitlelerine ulaşmak, daha çağdaş bir şeyler yapmak istiyordum.” 1979 yılında Ayten Hanım ile evlenen sanatçının, bu evliliğinden Türkü ve Ozan adlarında bir kızı ve bir oğlu vardır.
Diskografi
Albümleri (LP/MC/CD)
Mayıs (2012)
Söyleyemediklerim (2008)
Dün ve Bugün 3 (2005)
Dün ve Bugün 2 (2004)
33’üncü (2002)
Selam Olsun (2001)
İlk Günkü Gibi (1999)
Dün ve Bugün (1998)
Yıllar (1997)
Güzel Günler Göreceğiz (1996)
Türküler Yanmaz (1994)
Bir Şarkın Olsun Dudaklarında (1993)
Unutamadıklarım (1992)
Hava Nasıl Oralarda? (1991)
Senden Haber Yok (1991)
Şahdamar (1990)
Özgürlük (1988)
Yeni Gelen Güne Türkü (1986)
Dostlar 1985 (1985)
Dostlar 1984 (1984)
Nice Yıllara Gülüm (1982)
Nedir Ne Değildir? (1977)
Edip Akbayram (1974)
45’likleri
Kendim Ettim Kendim Buldum – Çiçeklerin Dili (Siyah Örümcekler) (1970)
Kükredi Çimenler – Boşu Boşuna (1972)
Anam Ağlar Başucumda Oturur – Sev Beni Beni
Deniz Üstü Köpürür – Dumanli Dumanli Oy Bizim Eller (1973)
Değmen benim Gamlı Yaslı Gönlüme – Yakar İnceden İnceden
İnce İnce Bir Kar Yağar – Dağlar Dağladı Beni (1974)
Garip – Kaşların Karasına
Kolum Nerden Aldın Sen Bu Zinciri – Gam Üstüne Gam Yapılır (1975)
Mehmet Emmi – Affetmem Seni (1976)
Zalim Zalim – Kahpe Felek
Aldırma Gönül – Sen Açtın Yarayı (1977)
Analara Kıymayın Efendiler – Adiloş Bebe (1978)
Eşkiya Dünyaya Hükümdar Olmaz – Gidenlerin Türküsü (1979)
Bugün Bizde Bayram Var – Bu Yıl Benim Yeşil Bağım Kurudu (1981)
Edip Akbayram 1971 yılında Barış Manço’nun Moğollar’la doldurduğu İşte Hendek İşte Deve – Katip Arzuhalim plağını Nejat Taylan Orkestrası ile kaydetti. Plak Nejat Taylan Orkestrası adına piyasaya sürüldü
