İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan çatışma 8. gününde devam ediyor. İsrail ordusunca bugün yapılan açıklamada, “Tahran bölgesinde yer alan çok sayıda füze üretim sanayi tesisi vuruldu” ifadelerine yer verildi. İran ise Microsoft ofisinin de bulunduğu iddia edilen İsrail’deki bir teknoloji parkını vurdu.
Günün erken saatlerinde İsrail’in güneyindeki Beerşeva kentinde bulunan bir teknoloji parkı İran tarafından hedef alınırken, İsrail’in acil yardım servisi Magen David Adom (MDA), olay sonrası bölgede yaralıları aramak için kapsamlı bir arama-kurtarma operasyonu başlattıklarını duyurdu.
İlk belirlemelere göre saldırıda 6 kişi hafif şekilde yaralandı. MDA Sözcüsü, “Neyse ki şu ana kadar yalnızca hafif yaralanmış altı kişiye ulaştık” dedi.
MDA’nın paylaştığı görüntülerde bir binanın ön cephesinde ağır hasar, alevler içindeki araçlar ve yükselen siyah dumanlar görüldü.
İran, Beerşeva’daki Soroka Hastane’sine saldırdığına ilişkin İsrail’in iddialarını yalanlamıştı. İran medyası saldırıların asıl hedefinin teknopark olduğunu ifade etmişti.
İSRAİL’DE 8 BİNDEN FAZLA KİŞİ TAHLİYE EDİLDİ
Yerel basında yer alan habere göre, İsrail Emlak Vergisi Tanzim Formu, İran’ın misillemelerindeki duruma ilişkin yazılı açıklama yaptı.
Saldırılarda evleri hasar gören 8 bin 190 kişinin tahliye edildiği belirtildi.
İsrail’de 30 bin kişi ise İran misilleme saldırılarında evlerinin, araçlarının, eşyalarının veya ekipmanlarının zarar gördüğü gerekçesiyle Emlak Vergisi Tanzim Formu’na başvuruda bulunduğu kaydedildi.
İRAN DEVRİM MUHAFIZLARI: TAHRAN’DA İSRAİL’E AİT 2 İHA DÜŞÜRÜLDÜ
Mehr Haber Ajansı, Devrim Muhafızları Komutanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayımladı.
Açıklamaya göre, İran’ın başkenti Tahran’ın güneyindeki Şehri Rey ilçesinde bir kamikaze insansız hava aracı (İHA) ile Tahran Petrol Rafineri bölgesinde bir mini İHA etkisiz hale getirildi.
İSRAİL ORDUSU: TAHRAN’DA FÜE ÜRETİM TESİSLERİ VE NÜKLEER ARAŞTIRMA MERKEZİ VURULDU
İsrail ordusu, sabah saatlerinde yaptığı açıklamada İran’a gece boyunca çok sayıda saldırı gerçekleştirdiğini duyurdu. Hedefler arasında Tahran’daki füze üretim tesisleri ile bir nükleer araştırma merkezi de bulunuyor.
İsrail ordusunca bugün yapılan açıklamada, “Tahran bölgesinde yer alan çok sayıda füze üretim sanayi tesisi vuruldu” ifadelerine yer verildi. Saldırıların roket motorları ve füze parçaları üreten yerleşkelere yönelik olduğunu belirtildi.
Ordunun açıklamasında, bu tesislerin yıllar içinde inşa edildiği ve İran Savunma Bakanlığının sanayi altyapısının merkezini oluşturduğu iddia edildi. Saldırılarda 60’tan fazla savaş uçağının görev aldığı kaydedildi.
Saldırılara maruz kalan noktalar arasında İran’ın nükleer araştırma merkezi olan Savunma İnovasyon ve Araştırma Kurumu’nun (SPND) merkez karargahının da yer aldığı ifade edildi.
ABD, SPND’yi 2004 öncesi İran nükleer programının doğrudan devamı olarak tanımlıyor. İsrail ordusu geçen hafta da aynı tesisi hedef aldığını açıklamıştı.
Washington yönetimi, mayıs ayında SPND ile bağlantılı bir dizi bilim insanı ve kuruma yaptırım uygulamış, bu çalışmaların “kitle imha silahlarının yayılmasına maddi katkı sağlama riski taşıdığı” iddiasında bulunmuştu.
İSRAİL, TEBRİZ HAVALİMANI YAKINLARINI VURDU
İranlı Öğrenciler Haber Ajansına (ISNA) göre, Doğu Azerbaycan Valiliği konuya ilişkin açıklama yaptı.
Açıklamada, “Siyonist rejim, bu sabah İlhçi bölgesinde ve Tebriz Şehid Medeni Uluslararası Havalimanı çevresinde iki noktaya saldırı düzenledi.” ifadeleri kullanıldı.
Yerel kaynaklara göre, saldırının düzenlendiği bölgedeki radar tesisi de vuruldu.
Öte yandan Erdebil’de bir füze rampası ve Tahran’da bir apartman dairesinin de İsrail tarafından hedef alındığı kaydedildi.
İsrail ordusu, İran’ın orta ve batı bölgelerindeki askeri altyapılara saldırı başlattığını açıkladı
İsrail ordusundan İran’a saldırılara ilişkin yazılı açıklama yapıldı.
Açıklamada İsrail ordusunun, İran’ın orta ve batı kesimindeki askeri altyapılara saldırı başlattığı ifade edilirken saldırının detaylarına ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Saldırıya ilişkin İran makamlarından da henüz açıklama yapılmadı.
İRAN SAĞLIK BAKANLIĞI: İSRAİL TAHRAN’DA BİR HASTANEYİ VURDU
Entekhab haber sitesine göre, Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Hüseyin Kermanpur konuya ilişkin yazılı açıklama yaptı.
İranlı yetkili, İsrail’in gece saatlerinde Tahran’da bir hastaneyi hedef aldığını duyurdu.
Vurulan hastaneye ilişkin ayrıntılara yer verilmedi.
Öte yandan devlet televizyonuna konuşan İran Kızılay Başkanı Pir Hüseyin Kolivend, 5 hastanenin İsrail saldırılarından zarar gördüğünü kaydetti.
TAHRAN’DA BİR NÜKLEER BİLİMCİYE SUİKAST GİRİŞİMİ
İran basınında çıkan haberde, İsrail’in Tahran’da bir apartmana kamikaze İHA’yla saldırı düzenlediği belirtildi.
İsrail Ordu Radyosu, Tahran’daki kamikaze İHA’nın hedefinde bir nükleer bilim insanın olduğunu iddia etti.
Saldırının hedefindeki bilim insanın kimliği veya hayatını kaybedip, kaybetmediğine ilişkin ise bilgi verilmedi.
İsrail’in 13 Haziran’dan bu yana düzenlediği saldırılarda İran’da 9 nükleer bilim insanı yaşamını yitirmişti.
İRAN CUMHURBAŞKANI PEZEŞKİYAN: SAVAŞIN SONA ERDİRİLMESİNİN TEK YOLU…
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, sosyal medya hesabı X’ten konuya ilişkin paylaşımda bulundu.
İran Cumhurbaşkanı, “Biz her zaman barış ve huzurdan yana olduk. Ancak mevcut durumda dayatılan savaşın sona ermesinin tek yolu, düşmanın koşulsuz şekilde saldırılarını durdurması ve siyonist teröristlerin maceracılıklarına sonsuza dek son verilmesi için kesin bir güvence verilmesidir. Aksi takdirde, düşmana vereceğimiz yanıtlar daha sert ve pişman edici olacaktır.” ifadelerini kullandı.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI’NDAN ‘MÜZAKERE’ AÇIKLAMASI
İran devlet televizyonuna konuşan Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İngiltere, Almanya ve Fransa dışişleri bakanlarıyla Cenevre’de düzenlenecek görüşme öncesi Tahran’da açıklamalarda bulundu.
Erakçi, “Biz, ABD’yi İran’a yönelik saldırıda İsrail’in işbirlikçisi ve ortağı olarak görüyoruz. Siyonist rejimin saldırıları devam ederken, ABD müzakere talebinde bulunuyor ve birkaç kez mesaj gönderdiler. Saldırı durmadıkça, müzakere söz konusu olamaz.” dedi.
‘ABD MÜZAKERE TALEBİNDE BULUNDU İRAN KABUL ETMEDİ’
ABD ile hiçbir temas ve görüşmenin olmadığını dile getiren İranlı Bakan, Washington yönetiminin müzakere talebinde bulunduğunu ancak İran’ın bunu kabul etmediğini söyledi.
Cenevre’de bugün düzenlenecek toplantıya değinen Erakçi, “3 Avrupa ülkesi ve Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi, benimle bir görüşme talebinde bulundu. Cenevre müzakerelerimizin konusu nükleer programdır. Avrupa ülkeleriyle diyalog konusunda hiçbir engelimiz olmadı.” ifadelerini kullandı.
Füze konusuyla ilgili kimseyle hiçbir görüşme yapmadıklarının altını çizen Erakçi, “Savaşın sona erdirilmesi talebi şimdi başlamış olup, bundan sonra daha da artacaktır.” diye konuştu.
Tahran yönetimi, daha önce de İsrail saldırıları durmadıkça, müzakerelerde bulunmayacaklarını açıklamıştı.
İRAN’DA İNTERNET ERİŞİMİNE KISITLAMA
İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya göre Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacirani, İsrail saldırılarının ardından internette yaşanan sıkıntılara ilişkin bilgi verdi.
Muhacirani, “Güvenlik hepimizin önceliğidir. Temel altyapılara yönelik siber saldırılar ve bankaların işleyişinde aksaklıklar yaşandı. Ayrıca birçok insansız hava aracı internet üzerinden kontrol ediliyordu. Tüm bu sorunlar nedeniyle internet kısıtlaması kararı alındı.” dedi.
Gerekirse ulusal internete geçiş yapılacağını dile getiren Muhacirani, “Vatandaşlarımız ve ülkemizin güvenliği için bu kararı aldığımızı vurguluyorum. Şüpheli bağlantılara tıklamayın, haberleri yalnızca ulusal medya ve yerli mesajlaşma uygulamalarından takip edin.” ifadelerini kullandı.
BM’DEN TAHRAN’DAKİ MEDYA BİNASININ HEDEF ALINMASIYLA İLGİLİ İSRAİL’E UYARI
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Thameen Al-Kheetan, AA muhabirinin, “İsrail ile İran arasında devam eden çatışmada sivil hedefler de hedef alınıyor. İsrail’in saldırılarında Tahran’daki devlet televizyon binası hedef alındı. Orada da bazı siviller hayatını kaybetti. İsrail’in, savaş sırasında bile olsa bir medya binasını ve çalışanlarını hedef almasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Ayrıca İsrail’de sahada çalışan bazı gazetecilere karşı güvenlik güçlerinin müdahalesini görüyoruz. Bu konuda ne söylemek istersiniz?” sorularını yazılı yanıtladı.
Bu olayların birçoğunu takip ettiklerini kaydeden Al-Kheetan, “Gazeteciler ve medya profesyonelleri için tam koruma sağlamak zorunludur. Gazeteciler uluslararası hukuk uyarınca sivil olarak kabul edilir. Özellikle gazeteciler dahil sivilleri etkileyen bu tür ihlallerin tümü derhal ve bağımsız bir şekilde araştırılmalı.” değerlendirmesine bulundu.
Al-Kheetan, gazetecilerin, uluslararası insancıl hukuk uyarınca izin verilen sınırlamalara tabi olarak, devam eden çatışmaların etkisini haber yapmak dahil, her yerde çalışmalarını özgürce ve bağımsız bir şekilde yürütebilmesi gerektiğine işaret etti.
Tahran’daki medya binasındaki saldırıya tepki gösteren Al-Kheetan, şunları kaydetti:
“(İsrail’in Tahran’da gerçekleştirdiği) Medya binasına yapılan saldırıyla ilgili olarak, uluslararası hukuk uyarınca saldırıların yalnızca askeri hedeflere yöneltilebileceğini hatırlatıyoruz. Askeri hedefler doğası, konumu, amacı veya kullanımı itibarıyla askeri eyleme etkili bir katkıda bulunan, o sırada geçerli olan koşullar altında tamamen veya kısmen imha edilmesi, ele geçirilmesi veya etkisiz hale getirilmesi kesin bir askeri avantaj sağlayan nesnelerdir.”
İsrail, İran Radyo ve Televizyon Kurumuna (IRIB) saldırı düzenlemişti.
İsrail ordusu, saldırıdan kısa süre önce İran’ın başkenti Tahran’ın 3. bölgesine saldıracağını açıklamış, daha sonra da devlet televizyonunu hedef alacağını bildirmişti.
İsrail’in, IRIB yerleşkesinde bulunan ve “Cam Bina” adıyla anılan binadaki hasar Anadolu Ajansı (AA) tarafından görüntülenmişti.
İSRAİL SAVUNMA BAKANI’NDAN HİZBULLAH’A TEHDİT
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, sosyal medya hesabından, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım’ın İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan çatışmalara ilişkin açıklamalarına cevap verdi.
Eski Hizbullah liderleri Nasrallah ve Haşim Safiyuddin’e yönelik suikastları hatırlatan Katz, “Hizbullah Genel Sekreteri seleflerinden ders çıkarmamış.” ifadesini kullandı.
Katz, Kasım’ın “İran yönetiminin emirleri doğrultusunda İsrail’i tehdit ettiğini” öne sürerek Hizbullah’ı “dikkatli olması konusunda uyardığını ve İsrail’in kendisini tehdit eden gruplara karşı sabrının tükendiğini” kaydetti.
Hizbullah’ı İran ile İsrail arasındaki çatışmalara katılmaması konusunda uyaran Katz, “saldırı düzenlemeleri halinde Hizbullah’ı yok edeceklerini” savundu.
Kasım, dün yaptığı açıklamada İsrail’in İran’a saldırılarında Tahran’ın yanında olduklarını belirterek “İsrail saldırılarını durdurmak için İran’ın yanında yer almanın kendileri için bir görev olduğunu” söylemişti.
Hizbullah’tan yapılan yazılı açıklamada da İran lideri Ali Hamaney’e yönelik bir suikastın “ağır sonuçları olacağı” iddia edilmişti.
ABD DIŞİŞLERİ BAKANI RUBİO’DAN ‘ORTA DOĞU’ MESAİSİ
ABD Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Bakan Marco Rubio’nun, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot ve Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong ile ayrı ayrı gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinde İsrail ile İran arasında tırmanan gerilimi ve bunun bölgesel yansımalarını görüştüğü belirtildi.
Açıklamada, bakanların, İran’ın nükleer silahlara sahip olmaması için yakın işbirliği içinde çalışmak konusunda mutabık kaldığı ifade edildi.
‘ABD, İRAN’LA İLETİŞİME GEÇMEYE HAZIR OLDUĞUNU BELİRTTİ’ İDDİASI
Ulusal basında yer alan haberlere göre, Fransa Dışişleri Bakanı Barrot ile Rubio, gece saatlerinde yaptıkları telefon görüşmesinde İran’ın nükleer meselesini ele aldı.
Basının, ismi açıklanmayan bir Fransız diplomatik kaynağa dayandırdığı bilgilere göre, iki bakan, İran’ın nükleer ve balistik programlarının İsrail ve Avrupa için tehdit oluşturduğunu dile getirdi.
Haberde, Rubio’nun, Fransız Bakan Barrot’a “ABD’nin her an doğrudan İranlılarla iletişime geçmeye hazır olduğunu” ifade ettiği ileri sürüldü.
Barrot ise ABD’li mevkidaşına, bugün İsviçre’nin Cenevre kentinde Fransa, Almanya, İngiltere ve İran dışişleri bakanları ile Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas arasında yapılması beklenen görüşmede izleyecekleri yaklaşım hakkında bilgi verdi.
Söz konusu Avrupalı siyasetçilerin, görüşmede İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’ye ülkesinin nükleer programına ilişkin diplomatik sürece yeniden dönmesi ve müzakerelere devam etmesi çağrısında bulunacakları belirtildi.
ABD, ORTA DOĞU’DAKİ ÜSLERİNE TAKVİYE YAPIYOR
“Flight Radar” sitesindeki haritaya göre, son 24 saatte Avrupa’nın farklı bölgelerinden kalkan ABD Hava Kuvvetleri’ne ait 20 civarında askeri kargo uçağı Orta Doğu’daki üslere indi.
Washington’un İsrail’in yanında İran’a saldırılara katılacağı yönündeki tartışmaların gölgesinde ABD ordusunun Orta Doğu’daki üslerine takviye yapması dikkati çekti.
Uluslararası basında çıkan haberde, ABD’nin Orta Doğu’daki üslerine ilave hava savunma sistemleri dahil olmak üzere askeri ekipman takviyesi yaptığı aktarıldı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 17 Haziran’da yaptığı açıklamada, Orta Doğu bölgesine “ek kabiliyetlerin konuşlandırılması” talimatını verdiğini belirtmişti.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’la müzakerelerin gerçekleşme olasılığının yüksek olması nedeniyle İran’la ilgili (saldırı yapıp yapmama) kararını iki hafta içinde vereceğini açıklamıştı.
ABD İSTİHBARAT YETKİLİLERİNDEN ‘NÜKLEER SİLAH’ AÇIKLAMASI
İran’ın nükleer bomba üretme ihtimali ve ABD’nin İran’ın Kum eyaletinde bir dağın derinliklerinde bulunan Fordo nükleer tesisine olası saldırısı, tartışma konusu olmaya devam ediyor.
New York Times’ın (NYT) haberine göre, ABD istihbarat yetkilileri, İran’ın bomba yapımında kullanılabilecek ölçüde zenginleştirilmiş büyük uranyum stoğuna sahip olmasına rağmen henüz nükleer bomba üretmeye karar vermediğini düşündüklerini bildirdi.
Yetkililer, İran’ın nükleer bomba üretimine yönelmesinin ABD ordusunun Fordo’ya saldırması ya da İsrail’in İran lideri Hamaney’i öldürmesi halinde muhtemel olduğu değerlendirmesini yaptı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise düzenlediği basın toplantısında, İran’ın bomba yapımı için gereken tüm malzemelere sahip olduğunu ifade ederek, “İran nükleer silah elde etmek için gereken her şeye sahip. Tek gereken, dini liderin bu yönde karar vermesi. Kararın ardından silahın üretimi birkaç hafta sürer.” dedi.
Bazı yetkililer, bu yeni değerlendirmelerin İsrail dış istihbarat servisi Mossad tarafından sunulan, İran’ın 15 gün içinde nükleer silah elde edebileceğine yönelik bilgilerle örtüştüğünü belirtirken, bazıları ise bu fikre karşı çıkarak, konuya ilişkin bir önceki ABD istihbarat değerlendirmesinin değişmediğini ve İran’ın nükleer silah üretmesinin birkaç ay, hatta bir yıla kadar sürebileceğini vurguladı.
Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’ın nükleer tesisleri söz konusu olduğunda İsrail’in hedeflerine tek başına ulaşabileceği açıklamasını yaptı.
TAHMİNLER
Amerikan CNN televizyonunun konuya yakın 4 kaynağa dayandırdığı haberinde, ABD istihbaratının, İran’ın “şu anda bir nükleer bomba ürettiğine inanmadığı” tahminleri yürüttüğü aktarıldı.
Haberde öne sürülen tahminlerde “(İran’ın) bir bombayı üretmesinin ve seçtiği hedefe konuşlandırmasının en az 2 ila 3 yıl süreceği” kaydedildi.
ABD Başkanı Donald Trump ise ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard’ın, bu yıl içinde Kongre’de yaptığı ve “İran’ın nükleer silah üretmediğini” belirten konuşmasına ilişkin, “(Gabbard’ın) Ne söylediğini umursamıyorum. Bence bir tane üretmeye çok yakınlardı.” ifadesini kullanmıştı.
Netanyahu da İran’a saldırıların başladığı 13 Haziran’daki açıklamasında, İran’ın atom bombası üretebilecek kadar uranyum zenginleştirdiğini, silah üretmek için daha önce atmadığı adımları attığını ve İran’ın bu hızla çok kısa sürede nükleer silah üretebileceğini öne sürmüştü.
Avustralya, bölgede artan gerilim nedeniyle Tahran Büyükelçiliği’ndeki faaliyetleri askıya aldı
Avustralya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İsrail’in saldırıları nedeniyle İran’daki kötüleşen güvenlik ortamı gerekçe gösterilerek Tahran Büyükelçiliği’nin faaliyetlerinin askıya alındığı bildirildi.
Elçilik çalışanları ile ailelerinden ülkeyi terk etmelerinin istendiği belirtilen açıklamada, İran’da bulunan tüm Avustralya vatandaşlarına da imkanlar dahilinde ülkeden derhal ayrılmaları, ayrılamayacakların ise güvenli alanlara sığınmaları çağrısında bulunuldu.
Açıklamada ayrıca, Avustralya’nın Tahran Büyükelçisi Ian McConville’in krizle ilgili çalışmaları desteklemek amacıyla bölgede kalmaya devam edeceği belirtildi.
Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong da basın mensuplarına yaptığı açıklamada, Avustralya vatandaşlarının bölgeden tahliyesine yardımcı olmak üzere ordu personeli ve uçaklarının Orta Doğu’ya konuşlandırıldığını aktardı.
İSRAİL’İN İRAN’A ŞİDDETLİ SALDIRILARIYLA BAŞLAYAN ÇATIŞMA
İsrail, 13 Haziran’da İran’ın farklı kentlerindeki nükleer tesisler başta olmak üzere ordunun üst komuta kademesini de hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenledi.
İran Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı ve bazı üst düzey komutanlar ile 9 nükleer bilim insanı saldırılarda ölürken, toplam sivil kaybı 224 olarak açıklandı.
İran ordusunun İsrail’e balistik füzelerle yaptığı misillemede 25 kişinin öldüğü, 500’den fazla kişinin yaralandığı aktarıldı.
İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılardaysa, İran Sağlık Bakanlığı’ndan 15 Haziran’da yapılan açıklamaya göre en az 224 kişi öldü, 1277’den fazla kişi yaralandı.
Türkiye başta olmak üzere çok sayıda ülke İsrail’i kınadı.
Kaynak: AA, Anka
