İran-İsrail savaşı ile gündemde olan hipersonik füzeler hipersonik eşik olan 5 mach’lık hızla hareket eder. 1 mach deniz seviyesinde yaklaşık 1.225 km/saat olarak tanımlanmıştır. 5 mach ise 6.125 km/saat hız demektir ki hipersonik füzeler bu hızda hareket ederler. 10 mach ise çok yüksek hipersonik hız olarak tanımlanmıştır ve 12.250 km/saat hız demektir.
HİPERSONİK FÜZE NEDİR?
En az 5 mach hızla hareket eden ve klasik füzelere göre çok daha zor tespit edilip durdurulan yeni nesil füze sistemidir.
İki türü mevcuttur.
1. Hipersonik Seyir Füzeleri(HCM): Atmosfer içinde süzülerek hedefe gider. Jet motorlar ve scramjet motorlar kullanır. Manevra yapılabilir ve çok alçaktan uçar.
2. Hipersonik Kayan Araçlar(HGV): Roketle fırlatılır, sonra atmosferin üst katmanlarında planör gibi süzülerek hedefe yönelir. Hem yatay hem dikey manevralarla klasik savunma sistemlerini alt eder.
HİPERSONİK FÜZELERE SAHİP ÜLKELER (2025 İTİBARIYLA)
| Ülke | Sistem Adı ve Türü |
| Rusya | Avangard (HGV), Kinzhal (HCM), Zircon (HCM) |
| Çin | DF-ZF (HGV), Starry Sky-2 (HCM) |
| ABD | AGM-183A ARRW (HCM, test aşaması), CPS (HGV) |
| Kuzey Kore | Hwasong-8 (HGV iddiası) |
| Hindistan | BrahMos-II (Rusya ile ortak, Mach 7 hedefleniyor) |
| Fransa | V-MaX (test aşamasında) |
| İran | Fattah (Mach 13 hızı iddia ediliyor) |
Hiperonik füze sistemleri çok yüksek hızda hareket eder ve geleneksel hava savunma sistemlerine yakalanmazlar. Manevra kabiliyeti balistik füzelere göre daha öngörülemez. Atmosferik uçuşta ise radarlar tarafından daha zor izlenir. Yüksek kinetik enerjiye sahip olduklarından patlayıcı başlık olmasa bile büyük tahribat yaratırlar.
Dünya’da hipersonik füze üreten şirketler çoğunlukla savunma sanayi devleri olarak nitelendirilebilecek şirketlerdir.
DÜNYA’DA HİPERSONİK FÜZE ÜRETEN BAŞLICA ŞİRKETLER
ABD
| Şirket | Geliştirdiği Sistemler |
| Lockheed Martin | AGM-183A ARRW, Hypersonic Air-Launched Weapon |
| Raytheon | Hypersonic Attack Cruise Missile (HACM) (Northrop ile) |
| Northrop Grumman | Scramjet motor, HACM program ortağı |
| Dynetics | C-HGB (Common Hypersonic Glide Body) |
| Aerojet Rocketdyne | Hipersonik itki sistemleri |
| Boeing | X-51 Waverider (test aracı) |
RUSYA
| Şirket | Sistemler |
| NPO Mashinostroyenia | Zircon, Avangard HGV |
| Tactical Missiles Corporation (KTRV) | Kinzhal |
| Makeyev Rocket Design Bureau | Balistik taşıma sistemleri |
HİNDİSTAN (RUSYA İLE ORTAK)
| Şirket | Sistemler |
| DRDO (Savunma Araştırma Kurumu) | BrahMos-II (Mach 7 hedefliyor) |
| BrahMos Aerospace | BrahMos-I, BrahMos-II (Rusya ile) |
ÇİN
| Şirket | Sistemler |
| CASC (China Aerospace Science and Technology Corp) | DF-ZF HGV |
| AVIC (Aviation Industry Corporation of China) | Scramjet Ar-Ge |
| CALT (China Academy of Launch Vehicle Technology) | DF serisi taşıyıcılar |
FRANSA
| Şirket | Sistemler |
| ArianeGroup | V-MaX hipersonik planör (deneme aşamasında) |
TÜRKİYE’DE HİPERSONİK FÜZE ÜRETME POTANSİYELİ OLAN ŞİRKETLER
Şu anda aktif bir hipersonik füze Türkiye’de açıklanmış değil, ancak birkaç şirket hipersonik teknoloji üzerinde çalıştıklarını ya da bu yönde kapasite oluşturduklarını belirtti:
| Şirket | Durum / Yetenek |
| ROKETSAN | Süpersonik roketler üretmekte (SOM, Atmaca); hipersonik Ar-Ge ihtimali vardır (resmi açıklama yok). |
| TÜBİTAK SAGE | Gelişmiş füze sistemleri, hipersonik motor prototip çalışmaları yapıyor. |
| Baykar | Şu an için İHA ve SİHA odaklı; ancak platform taşıyıcı olarak hipersonik küçük füzeler ileride mümkün olabilir. |
| TAI (TUSAŞ) | Hava-uzay sistemlerinde çalışıyor, hipersonik platformlara altyapı sağlayabilecek mühendislik bilgi birikimi var. |
| Delta V Uzay Teknolojileri | Katı ve sıvı yakıtlı roket motorları üzerinde çalışıyor. Uzay taşıyıcılarında kullanılabilecek hipersonik motor Ar-Ge’si başlatıldı. |
Türkiye, 2023 sonrası hipersonik motor ve planör geliştirme konusunda savunma sanayi strateji belgelerinde Ar-Ge alanı olarak yer verdi.Ancak şimdilik henüz Mach 5 üzeri çalışan aktif bir sistem veya planlı test açıklaması yapılmadı. Ancak roket motorları, scramjet sistemleri, planör yapıları üzerine çalışmalar başladı.
DÜNYA’NIN EN HIZLI HİPERSONİK FÜZESİ
Rusya – Avangard (HGV – Hypersonic Glide Vehicle)
Avangard, hem en yüksek hıza sahip hem de atmosferde manevra yapabilen ilk operasyonel HGV sistemidir. Bu hızlar, savunma sistemleri için neredeyse durdurulamaz hale getirir. Avangard, geleneksel balistik füzeler gibi sabit bir yörünge izlemek yerine, yörünge içinde yatay ve dikey manevra yaparak düşman radarlarından kaçabilir.
| Özellik | Detay |
| Azami Hız | Mach 20 – 27 (yaklaşık 24.500 – 33.000 km/saat) |
| Taşıyıcı | UR-100NUTTKh veya Sarmat kıtalararası balistik füze |
| Menzil | 10.000+ km |
| Manevra | Yüksek manevra kabiliyeti (savunma sistemlerinden kaçmak için) |
| Başlık | Nükleer (ama teknik olarak konvansiyonel de olabilir) |
| Sistemi | Atmosfere yeniden girişten sonra süzülerek hedefe yöneliyor (HGV) |
DİĞER HIZLI HİPERSONİK FÜZE ADAYLARI
| Sistem | Ülke | Hız (Mach) | Notlar |
| Kinzhal | Rusya | Mach 10 | MiG-31 tarafından fırlatılıyor |
| Zircon (Tsirkon) | Rusya | Mach 8–9 | Deniz platformlu (gemi veya denizaltı) |
| DF-ZF | Çin | Mach 5–10 | HGV sistemi, yüksek manevra kabiliyeti |
| AGM-183A ARRW | ABD | Mach 5–8 | Testleri karışık sonuç verdi, gelişim sürüyor |
| Hwasong-8 | Kuzey Kore | Mach 5+ | Hipersonik olduğu iddia ediliyor (doğrulanmadı) |
