Kur’an-ı Kerim’de müminlere ait bir özellik olarak ele alınan tevekkül, sözlük anlamıyla “güvenmek, dayanmak” demektir. İman eden her kişinin, hayatın zorlukları karşısında Allah’a (C.C) güvenmesi ve sonuçları O’na bırakması gerektiğine dair ayetler mevcuttur. Hadislerde de tevekkülün önemine ve inananın ruhsal huzuruna katkısına dair bilgiler yer alır. Peki, Allah’a tevekkül etmek ne demektir, tevekkül etmek nasıl yapılır ve tevekkülün hayatımızdaki yeri nedir? İşte tevekkül kavramının anlamı ve uygulanışıyla ilgili ayrıntılı bilgiler…
TEVEKKÜL NE DEMEK?
Arapça’dan dilimize geçen tevekkül kelimesi “güvenmek, dayanmak ve işi başkasına bırakmak” anlamlarını taşıyan, İslam’ın temel ilkelerinden biri olarak kabul edilen bir kavramdır. Kur’an-ı Kerim’de tevekkül inancının önemi vurgulanmış ve müminlerin Allah’a (C.C) güvenmeleri gerektiği çeşitli ayetlerle aktarılmıştır.
Tevekkül, bir kişinin karşılaştığı bir durumda elinden gelen tüm çabayı gösterdikten sonra kalben Allah’a teslim olması, O’na güvenmesi ve sonucu O’nun takdirine bırakmasıdır.
Bir başka ifadeyle, hedefe ulaşmak için maddi ve manevi tüm yolları denedikten sonra işin sonunu Allah’a havale etmek anlamına gelir. Bu bağlamda tevekkül, yalnızca Allah’a güvenmeye dayalı bir teslimiyet ve inanç tutumudur. Yani, kişinin gayreti ile Allah’ın takdiri arasında kurduğu dengedir.
TEVEKKÜL ETMEK NEDİR?
“Tevekkül etmek” demek, bir kişinin karşılaştığı olaylar veya hayatın getirdiği zorluklar karşısında üzerine düşen çabayı gösterdikten sonra, sonucu Allah’a bırakması ve O’nun takdirine rıza göstermesi anlamına geliyor. Başka bir deyişle, tevekkül eden bir kişi:
– Elinden geleni yapıyor, gerekli maddi ve manevi çabayı gösteriyor.
– Sonucu kontrol edemeyeceğini biliyor ve Allah’a güvenerek kalben teslim oluyor.
– Kaygı ve korkuya kapılmadan, Allah’ın planına güvenerek huzur buluyor.
Kısacası tevekkül etmek, çaba ile teslimiyeti bir arada yaşamayı ifade ediyor.
TEVEKKÜL NASIL EDİLİR?
Tevekkül, yalnızca Allah’a güvenmek değil, aynı zamanda üzerine düşen çabayı göstermekle gerçekleşir. Kur’an-ı Kerim’de Resûl-i Ekrem’e kamu işlerinde çevresindekilerle istişare etmesi öğütlenmiş ve ardından, “Kararın kesinleşince artık Allah’a tevekkül et; Allah kendisine tevekkül edenleri sever” buyrulmuştur. Benzer şekilde Talak Suresi’nde Allah’a tevekkül edenin O’nun koruması altında olacağı ve Allah’ın emrini mutlaka yerine getireceği vurgulanmıştır.
Hadislerde de tevekkülün uygulanışı açıklanmıştır. Peygamber Efendimiz (S.A.V), bir sahabeye “Devemi bağladıktan sonra mı tevekkül edeyim, yoksa bağlamadan mı?” sorusuna “Önce bağla, sonra tevekkül et” cevabını vermiştir (Tirmizî, “Ḳıyâme”, 60). Bu açıklamalar, tevekkülün; kişinin önlemlerini alması, gerekli çabayı göstermesi ve ardından sonucu Allah’a bırakması şeklinde uygulanacağını ortaya koyar.
TEVEKKÜL DUALARI NELERDİR?
Kuran-ı Kerim’in 38 bölümünde “tevekkül” geçiyor. İşte tevekkül duaları:
Türkçe Okunuşu
“Hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl (vekîlu).”
Anlamı:
“…Allah bize yeter. O ne güzel vekîldir.” (Âl-i İmrân sûresi, 173)
Türkçe Okunuşu
“Bismillahi, hasbiyallahu tevekkeltü alallahi, lâ havle ve lâ kuvvete illâ billah.”
Anlamı:
“Allah’ın adıyla! Allah’a tevekkül ettim. Allah’a dayanmaktan başka kudret ve kuvvet yoktur.” (Ebû Dâvud, Edeb, 102-103)
Türkçe Okunuşu
““Allâhümme leke eslemtü ve bike âmentü ve ‘aleyke tevekkeltü ve ileyke enebtü ve bike hâsamtü ve ileyke hâkemtü, fağfir-lî mâ kaddemtü vemâ ahhartü vemâ esrartü vemâ a‘lentü, ente’l-mukaddimü ve ente’l-muahhir, lâ ilâhe illâ ente.”
Anlamı:
“Allahım! Sana teslim oldum, sana inandım, sana güvendim. Yüzümü, gönlümü sana çevirdim, senin yardımınla düşmanlara karşı mücadele ettim. Kitabın ile hükmettim. Şimdiye kadar yaptığım, bundan sonra yapacağım, gizlediğim, açığa vurduğum ve senin benden daha iyi bildiğin günahlarımı affeyle! Öne geçiren de sen, geride bırakan da sensin. Senden başka ilâh yoktur.” (Buhârî, Teheccüd 1, Daavât 10, Tevhîd 8, 24; 35)
Türkçe okunuşu:
“Bismillahi, tevekkeltü alallahi, allahümme inna neu’zü bike min en nezille ev nezille ev nezlime ev nüzleme ev nechele ev yüchele a’leyna.”
Anlamı:
“Allah’ın adıyla tevekkül ettim. Allah’ım! Ayağımızın kaymasından, şaşırmaktan, zulmetmekten zulme uğramaktan, cahillik etmekten veya bize cahillik edilmesinden sana sığınırız.” (Tirmizî, Deavât, 35.)
