Nepal’de hükümet güçlerinin bir gün önce protestoculara ateş açarak en az 19 kişiyi öldürmesinin ardından protestocular başkent Katmandu’daki Parlamento, Yüksek Mahkeme binaları ve bir dizi hükümet yetkilisinin evlerini kundakladı. Evi ateşe verilen Nepal’in eski Başbakanı Jhala Nath Khanal’in eşi hayatını kaybetti. Protestocular Khanal’ın evini bastıkları ana ait şiddet görüntülerini sosyal medyadan paylaştı.
Bu hafta başlayan yolsuzluk karşıtı şiddetli eylemler, hükümetin tepki çeken sosyal medya yasağını geri çekmesi ve Nepal Başbakanı Sharma Ali’nin istifa etmesine rağmen devam etti. Toplamda dört kabine bakanı da istifa etti; bunların üçü, Oli’nin komünist partisiyle koalisyon halinde olan Nepali Kongre’den. Başbakan Sharma Oli ve diğer üst düzey yetkililerin istifasının ardından kimin yönetimde olacağı henüz belirsizliğini koruyor.
Gece yarısından hemen sonra ölü sayısı 22’ye çıkınca Katmandu’nun bazı caddelerinde askerler ve ağır silahlı polisler görüldü.
Nepal’in önde gelen güvenlik kurumlarının başkanları, ortak bir açıklama yaparak sükunet çağrısında bulunurken, siyasi partilere krize barışçıl bir çıkış yolu bulmaları için seslendi.
Nepalli yetkililer geçen hafta WeChat, YouTube ve LinkedIn dahil 26 sosyal medya platformunu hükümete kaydolmadıkları gerekçesiyle yasaklamıştı. Ancak dün sabah tüm platformlar yeniden erişime açıldı.
ORDU SOKAĞA İNDİ
Ordudan yapılan açıklamada, gece saatlerinde askerlerin harekete geçirileceğinin duyurulmasının ardından bugün de sokağa çıkma yasağının sürdüğü Katmandu’da, birlikler devriye gezdi.
Bu kapsamda ordu, “yağmacı” olduğu belirtilen 27 şüphelinin gözaltına alındığını açıkladı.
MEDYA KURULUŞU ATEŞE VERİLDİ
Yerel gazete Kathmandu Post’un, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan paylaşımda, çatı medya kuruluşu Kantipur’un binasının saldırıya uğradığı, ateşe verildiği ve tüm sunucularının devre dışı kaldığı ifade edildi.
Paylaşımda, sosyal medya aracılığıyla güncellemelere devam edileceği kaydedildi.
Nawalparasi Batı Bölgesi Cezaevi’nden 500’den fazla mahkumun firar ettiği kaydedilen paylaşımda, mahkumların, cezaevini ateşe verdiği belirtildi.
BM’DEN İTİDAL ÇAĞRISI
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, Nepal’deki durumu yakından takip ettiğini belirtti.
Guterress, protestolardaki can kayıpları nedeniyle derin üzüntü duyduğunu belirterek “Kapsamlı soruşturma, gerilimin artmasından kaçınmak için itidal ve yapıcı bir yol oluşturmak için diyalog çağrısı yapıyorum.” ifadesini kullandı.
Nepal’deki yetkililere, insan hakları hukukuna uymaları çağrısında bulunan Guterres, protestoların barışçıl yollarla, yaşama ve mülke saygı çerçevesinde yapılması gerektiğine dikkati çekti.
GÜNEY ASYA BÖLGESİNDE YAŞANAN DİĞER PROTESTOLARA BENZİYOR
Kriz, Güney Asya bölgesinde yaşanan diğer huzursuzluklara benzer şekilde gelişiyor. Bir yıl önce, Bangladeş’in başkenti Dakka’da benzer sahneler yaşanmış, başbakanı öfkeli sokak protestolarıyla görevden uzaklaştırılmış ve ülkesini terketmişti. Yaklaşık üç yıl önce benzer bir durum Güney Asya’daki Sri Lanka’da da yaşandı.
Çoğu genç ve genç yetişkinlerden oluşan eylemciler, protestoları için “Z Kuşağı protestosu” adını kullanıyor. Bölge medyasında, halkın ülkedeki ekonomik eşitsizlik ve yolsuzluk davalarından rahatsız olduğu, ülkenin en büyük kronik sorununun ise istihdam eksikliği olduğu değerlendirmeleri yer alıyor.
NELER OLMUŞTU?
Nepal’de, 4 Eylül’de Facebook, Instagram, WhatsApp, YouTube, X, Reddit ve LinkedIn platformları, verilen süre aralığında Nepal İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığına kayıt için başvurulmadığı gerekçesiyle erişime kapatılmıştı.
Bunun üzerine çoğunluğu gençlerden oluşan göstericiler, yolsuzluk iddialarının yanı sıra sosyal medya yasağını protesto etmek için parlamento binasına doğru yürüyüşe geçmişti.
Şiddetlenen protestolarda polis, göstericilere karşı tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve gerçek mühimmat kullanmıştı. Çıkan olaylarda 19 kişi hayatını kaybetmiş, 400’den fazla kişi yaralanmıştı.
Ardından Nepal hükümeti, sosyal medya yasağının kaldırılacağını açıklamış, İçişleri Bakanı Ramesh Lekhak, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Ramnath Adhikari ve Su Tedarik Bakanı Pradeep Yadav görevinden istifa ettiğini duyurmuştu.
Söz konusu açıklamalara rağmen yatışmayan gösteriler, siyasi figürlerin ve bakanların evlerine saldırılar düzenlenmesi, Nepal Kongre Partisinin Sanepa bölgesindeki merkez ofisi, federal parlamento binası, yüksek mahkeme binası ve Nepal Başbakanı Khadga Prasad Sharma Oli’nin iki konutunun ateşe verilmesiyle sürmüştü.
Nepal ordusu, artan olaylar nedeniyle bakanları konutlarından helikopterlerle tahliye etmeye başlamıştı.
Nepal Başbakanlık Ofisinden dün yapılan açıklamada, şiddetli protestolar ve hükümete gelen tepkilerin ardından Başbakan Oli’nin istifa ettiği duyurulmuştu.
Ülkenin batısındaki Lumbini vilayetindeki Gautam Buddha Uluslararası Havalimanı’nda yaklaşık 1000 gösterici, hükümete ait bazı araçları ateşe vermiş, ülke genelinde havaalanlarının bir süre kapalı kalması kararı alınmıştı.
Doğudaki Madhesh vilayetinde ise bir hapishaneden 572 mahkumun firar etmesi sonucu bölgede güvenlik amaçlı sokağa çıkma yasağı ilan edilmişti.
Kaynak: AA, Anka
