İran ile ABD arasında Umman’ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler yapıldı.
Katılımcılar, yaklaşık 2,5 saat görüşmenin ardından açıklama yapmadan Umman Büyükelçiliği rezidansından ayrıldı.
Cenevre polisi, delegasyonların ayrıldığı sırada geniş güvenlik önlemleri alırken, bazı İran vatandaşları ülkelerinin temsilcilerini protesto etti.
İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılan ilk turun ardından görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.
Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.
ABD heyetinde Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer aldı. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütüldü.
Cenevre’de yapılan görüşmeler kapsamında Erakçi ve Witkoff ayrı ayrı Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ile bir araya gelmişti.
Erakçi-Busaidi görüşmesinde, İran’ın nükleer konular ve yaptırımların kaldırılması hakkındaki görüş ve düşüncelerinin ele alındığı belirtilmişti. İranlı Bakan, ülkesinin meşru çıkarlarını ve haklarını güvence altına almak ve bölgede barış ve istikrarı korumak için sonuç odaklı diplomasiyi kullanma konusunda kararlı olduğunu Ummanlı mevkidaşına aktarmıştı.
Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ise İran’ın diplomatik yoldaki kararlılığını takdir ederek, bu görüşme turunun başarılı geçeceği umudunu dile getirmişti.
İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığını ve İran’ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirmişti.
URANYUM TEMEL ANLAŞMAZLIK BAŞLIĞI
Uranyum zenginleştirme ve İran’daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.
ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi ise nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.
ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini veriyor. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.
Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD’nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazındaki “güvenlik tehditlerine” karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.
BAZI KONULARDA ANLAŞMAYA VARILDI
İran resmi haber ajansı IRNA’nın haberine göre, Umman’ın aracılığında Cenevre’de yapılan ve yaklaşık üç buçuk saat süren İran-ABD arasındaki dolaylı nükleer görüşmelerde bazı konularda anlaşmaya varıldı.
Tarafların anlaşmaya varılan konuların detaylarını görüşmek üzere ülkelerine dönmesi ve ilerleyen günlerde yeniden bir araya gelmesinin kararlaştırıldığı aktarıldı.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI’NDAN AÇIKLAMA
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile müzakerelerde “anlaşma yoluna girildiğini” duyurdu.
Erakçi, ABD ile Cenevre’de yapılan müzakerelerin sona ermesinin ardından İran devlet televizyonuna açıklama yaptı.
Bu müzakere turunda oldukça ciddi konuların ele alındığını ancak özellikle teknik konularda daha yapıcı bir atmosfer oluştuğunu aktaran Erakçi, “Bundan sonra izleyeceğimiz yol ve muhtemel bir anlaşmanın metnine gireceğimiz bir dizi ilke üzerinde genel bir anlaşmaya vardık. İki tarafın olası bir anlaşmanın metinleri üzerinde çalışması, metinleri karşılıklı olarak paylaşması ve üçüncü tur görüşmeler için başka bir tarih belirlemesi konusunda mutabık kalındı.” diye konuştu.
Bundan sonraki süreçte ne yapılması gerektiği konusunda daha net bir tablonun ortaya çıktığını söyleyen Erakçi, “Bu, hızlı bir şekilde anlaşmaya varabileceğimiz anlamına gelmiyor ancak en azından yola girilmiş oldu. Bunun en kısa sürede tamamlanmasını umuyoruz ve bunun için yeterli zaman ayırmaya hazırız ancak metin taslağı hazırlamaya gelince iş biraz daha zor ve detaylı hale geliyor. Son görüşmeye kıyasla iyi bir ilerleme kaydedildi ve şimdi önümüzde net bir yol var ki bence bu olumlu.” ifadelerini kullandı.
ABD’DEN AÇIKLAMA
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD kanalı Fox News’e Cenevre’de yapılan İran müzakereleri konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Başkan Donald Trump’ın İran ile görüşmeler konusunda “birçok seçeneği” olduğunu belirten Vance, “Çok güçlü bir ordumuz var. Başkan bunu kullanmaya istekli olduğunu gösterdi. Ayrıca olağanüstü bir diplomatik ekibi de var. Bunu da kullanmaya istekli olduğunu gösterdi.” dedi.
Vance, ABD’nin belli kırmızı çizgileri olduğunu, öncelikli olarak İran’ın nükleer silah edinmesini istemediklerini belirterek, “Eğer İran nükleer silah edinirse, onlardan sonra nükleer silah edinmeyi isteyecek birçok rejim daha var, bunlardan bazıları dostane, bazıları o kadar dostane değil.” dedi.
Böyle bir durumun ABD halkı için felaket olacağını kaydeden Vance, Başkan Trump’ın bunu önlemeye çalıştığını savundu.
Vance, “Şimdi, Başkan’ın da söylediği gibi, bunu diplomatik bir müzakere yoluyla çözmeyi çok isteriz, ancak Başkan’ın masada tüm seçenekleri duruyor.” diye konuştu.
Gerçekleştirilen görüşmelerin “bazı açılardan iyi gittiğini” belirten Vance, “Ancak İranlıların Trump’ın belirlediği bazı kırmızı çizgileri henüz kabul etmeye hazır olmadığı açık. Bu yüzden çalışmaya devam edeceğiz. Ancak elbette, Başkan diplomasinin sonuna gelindiğini söyleme yetkisini saklı tutuyor. Umuyoruz ki o noktaya ulaşmayız, ama bunu yapıp yapmayacağı Başkan’ın kararı olacak.” değerlendirmesinde bulundu.
İran ile ABD arasında, Umman aracılığında dün İsviçre’nin Cenevre kentinde 2,5 saat süren nükleer müzakerelerin ikinci turu yapılmıştı.
Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etmişti.
ABD heyetinde Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer almış, görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülmüştü.
Cenevre’de gerçekleştirilen görüşmeler kapsamında Erakçi ve Witkoff, Busaidi ile ayrı ayrı bir araya gelmişti.
İRAN İLE ABD ARASINDAKİ MÜZAKERE SÜRECİ
İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman’ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.
Taraflar, 6 Şubat’ta Umman’da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.
Umman’ın başkenti Maskat’ta gerçekleştirilen görüşmelerde heyetler aynı mekanda ancak ayrı salonlarda bulunmuş, mesajlar Ummanlı yetkililer aracılığıyla iletilmişti.
Maskat’taki ilk turda taraflar, bir anlaşmaya varamasalar da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşmıştı. Görüşmelerde özellikle İran’ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu başlıkları öne çıkmıştı.
