TBMM Başkanı Kurtulmuş, medya kuruluşlarının genel yayın yönetmenleriyle bir araya geldiği İstanbul’daki Filizi Köşk’te dün akşam düzenlenen iftar programı sonrası değerlendirmelerde bulundu ve gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Açılım sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kurtulmuş, Komisyonun çarşamba günü nihai raporunu hazırlayarak çalışmalarını tamamladığını dile getirdi.
Yaşanan sürecin kolay bir süreç olmadığını söyleyen Kurtulmuş, şunları kaydetti:
‘YOĞUN ARKA KAPI DİPLOMASİSİYLE TOPLANTILAR GERÇEKLEŞTİRİLDİ’
“5 Ağustos’tan itibaren 21 toplantı yaptık. Bu toplantıların hepsinde partilerin oldukça yapıcı bir şekilde hareket ettiğini ifade etmek isterim. Her toplantı öncesinde yoğun arka kapı diplomasisiyle toplantılar gerçekleştirildi. Şimdiye kadar rahmetli Demirel’in, Özal’ın, Erdal İnönü’nün, Necmettin Erbakan’ın bu sorunun çözülmesiyle ilgili çok tasarrufları, teşebbüsleri oldu, hatta birtakım irtibatlar oldu. Fakat onların hiçbirisi gerçekleşmedi. Yine aynı şekilde Sayın Cumhurbaşkanımızın başbakanlığı döneminde 2009’da, 2013’te çeşitli teşebbüsler oldu. O dönemin şartları içerisinde bu konuyla ilgili maalesef sonuç alıcı adımlar atmak mümkün olmadı.
İlk defa parlamentoda bütün partiler bir araya gelerek bu sorunun Türkiye’nin, Cumhuriyet’imizin ilk asrının 50 yılının heba olmasına neden olan bu terör meselesinin ortadan kalkması için, on binlerce insanın hayatını kaybettiği, 2 trilyon doların üstünde mali kaybımıza neden olan bu meselenin çözülebilmesi için herkes siyasi görüşlerini aynı masa etrafında buluşturmaya gayret etti. Son derece olumlu, son derece zor olmakla birlikte yapıcı bir süreci geride bıraktık.”
‘GEREKLİ ADIMLARIN SÜRDÜRÜLMESİ LAZIM’
Kurtulmuş, Komisyon tarafından hazırlanan raporun bundan sonra yapılacaklar konusunda mihenk taşı, bir çerçeve olduğunu belirterek, “Bu çerçevenin içerisinde gerekli adımların iyi niyetle, sabırla ve gerçekten kararlılıkla sürdürülmesi lazım. Artık bu kadar mesafe alınmışken bölgemizdeki şartlar da Türkiye’nin güvenliği bakımından bu kadar olumlu seyrediyorken bu sorunun tamamıyla Türkiye’nin gündeminden kaldırılması mümkündür ve bu adımların atılması gerekir” dedi.
Sürece sağladıkları yapıcı katkıları dolayısıyla bütün siyasi partilere teşekkür eden Kurtulmuş, her partinin görüşünü net olarak söylediğini anlattı.
Kurtulmuş, bunun Türkiye demokrasisi açısından da olumlu bir aşama olduğunu ifade ederek, “Hem konunun mahiyeti itibarıyla son derece değerlidir hem de içeriğinden uzak bir şekilde, siyasetin hele bu kadar gergin olduğu, bu kadar gerilimlerin yüksek olduğu bir ortamda farklı partilerin bir araya gelerek ortak bir noktada buluşmuş olması, konuşmuş olması son derece değerlidir, önemlidir” diye konuştu.
Komisyonda, belli kuralları ilk toplantıda koyduklarını ve kararları da bu kurallar çerçevesinde alarak devam ettiklerini bildiren Kurtulmuş, alınan bazı kararları nitelikli çoğunlukla, bazılarını ise ittifakla aldıklarını söyledi.
Kurtulmuş, Komisyon raporunun tavsiye niteliğinde olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
“Özellikle 6’ncı ve 7’nci bölümde ortaya konulan teklifler tamamıyla tavsiye niteliğindedir ve bundan sonra buna imza atmış olan siyasi partiler bir araya gelerek, özellikle yasal düzenlemeler konusunda neler yapılabileceğini oturup müzakere edecekler, konuşacaklar ve sonuçta yine ümit ederim ki bütün partilerin altına imza atacağı düzenlemeler gerçekleşir. Komisyonun adından da anlaşılacağı gibi bu mesele, sadece Terörsüz Türkiye hedefini gerçekleştirmek üzere terörün ortadan kaldırılmasıyla ilgili bir çalışmayı ortaya koymamış, Türkiye’nin demokratik standartlarının yükseltilmesi, Türkiye demokrasisinin daha ileriye gidebilmesi için de teklifler gündeme getirilmiş ve bunların önemli bir kısmı kabul edilmiştir.”
‘BU EŞİĞİ AŞTIK AMA BU HER ŞEYİN BİTTİĞİ ANLAMINA GELMİYOR’
Sonuçlarının hayırlı olmasını dileyen Kurtulmuş, “Türkiye için önemli bir hayati eşikti, bu eşiği aştık ama bu her şeyin bittiği anlamına gelmiyor. Üzerinde sıkı bir çalışma dönemine ihtiyaç var” dedi.
Kurtulmuş, ‘Komisyonda ortaya konulan demokratik olgunluğun Türkiye’de siyaset dilini pozitif anlamda etkilemesini’ temenni ederek “Türkiye şunu gösterdi, en ağır sorununu bile oturup konuşup çözebiliyor. Cumhuriyet tarihimizin en ağır sorunuyla karşı karşıyaydık. Bunu oturduk, konuştuk ve nasıl çözülebileceğine ilişkin fikirlerimizi ortaklaştırarak belli bir noktaya geldik. Ümit ederim bundan sonraki adımlar da başarılı bir şekilde atılır ve dediğim gibi bu sorunu tamamıyla artık rafa kaldırmış, tarihin tozlu rafları arasında bırakmış oluruz.” ifadelerini kullandı.
‘NET BİR YOL HARİTASI HENÜZ ORTAYA KONULMADI’
TBMM Başkanı Kurtulmuş, değerlendirmelerinin ardından soruları yanıtladı.
Komisyon raporunun yasal düzenlemelere evrilmesiyle ilgili sürece ilişkin soru üzerine Kurtulmuş, şöyle konuştu:
“İlk sefer belki bu kadar zor bir konu, Komisyona havale edildi ve ilk adımında Komisyon raporu hazırlandı, başarılı bir sonuç elde edildi. Buradaki tavsiyeler, belki belli bir süre içerisinde gerçekleşecek tavsiyeler. Bunların bir öncelik sıralaması yapılır. Bunları yapacak olan da yine partilerdir. Partiler bir araya gelir. Gönlümüz arzu eder ki bu Komisyon’un altına nasıl milletvekillerinin tamamına yakını imza attıysa, çıkarılacak olan yasa tekliflerine de bütün partiler imza atarak müşterek bir yasa teklifi şeklinde olsun. Bunları temenni olarak konuştuk ama nasıl olacağı, nasıl şekilleneceği net bir yol haritası şeklinde henüz ortaya konulmadı.”
‘RAMAZAN SONRASINDA YASAL DÜZENLEMELERİN GÜNDEME GELMESİ ŞART’
Kurtulmuş açılım raporuna ilişkin “Ramazan sonrasında bu yasal düzenlemelerin gündeme gelmesinin şart olduğu kanaatindeyim. Bizim Türkçede güzel bir laf var, ‘Hayırlı işlerinizde acele ediniz.’ Bir yere kadar geldikten sonra böyle bir ittifak ortaya çıktıktan sonra bunun gereğini yerine getirmek lazım” dedi.
Komisyon raporuna gelen eleştirilere yönelik ise Kurtulmuş, “Türk-Kürt-Arap meselesinin yazılmış olmasının Türkiye’nin üniter yapısını bozacağına ilişkin kuşkuyu, endişeyi son derece yersiz olarak görüyorum çünkü raporda çok açık, iki yerde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin üniter yapısı, anayasal düzeni, bölünmez bütünlüğü, laik devlet yapısı çok açık bir şekilde vurgulanmış ve bir kere daha deklare edilmiştir” yanıtını verdi.
‘TÜRKİYE AİHM KARARLARINI EN YÜKSEK UYGULAYAN ÜLKELERDEN’
Kurtulmuş, komisyon raporunda da yer alan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına ilişkin ise, “Bütün partilerin ittifakı oldu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarının eksiksiz uygulanması. Türkiye bu konuda, raporda da ifade ettik, hakikaten dünyada özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını en yüksek uygulayan ülkelerden birisi. Ama bunların hepsinin uygulanması, uygulanmayan bazı mahkeme kararları dolayısıyla da Türkiye hep uluslararası alanda eleştirilen bir konumda oldu. Bunun ortadan kaldırılmasına dönük bir tavsiye cümlesidir” şeklinde konuştu.
ANAYASA REFERANDUMU SİNYALİ
Anayasa tartışmalarına ilişkin de konuşan Kurtulmuş, “Siyasetin ittifak ettiği husustan biri de 12 Eylül darbe anayasasının artık yeterli olmadığıdır. Ümit ederim bu konuda da anlayış birliğinde çalışma yapılır” dedi.
Kurtulmuş, şunları söyledi:
“Her partinin anayasa hazırlığı olması başka bir şey, anayasayla ilgili gizli bir gündem olması başka bir şey. Benim bildiğim anayasayla ilgili herhangi bir gizli gündem yoktur. Anayasa konusunda da ne yapılacaksa yine açık bir şekilde halkın önünde olacak çünkü bir anayasa değişikliğini referanduma götürecekseniz, oyu verecek olan milletten neyi kaçıracaksınız?”
