MERVE DUMAN / VERYANSIN TV
Manisa’nın Soma ilçesinde İmbat Madencilik’e ait maden ocağında meydana gelen, 5 işçinin yaşamını yitirdiği göçüğe ilişkin “ihmal” tartışmaları gündeme gelirken, soruşturma kapsamında 9 kişi gözaltına alındı.
Gözaltına alınanlar arasında maden şirketinin genel müdürünün de bulunduğu bildirildi.
Öte yandan facianın meydana geldiği İmbat Madencilik’in geçmişte yaşanan ölümlü iş kazaları, Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) ile yaptığı sözleşmeler ve şirket yöneticilerinin siyasetçilerle yıllara yayılan görüşmeleri yeniden gündeme geldi.
Veryansın TV’nin derlediği bilgilere göre; 2002 yılında kurulan ve ilk yıllarda kömür pazarlama faaliyetlerinde bulunan İmbat Madencilik, 2004 yılından itibaren yeraltı kömür işletmeciliği faaliyetlerine başladı.
3 Aralık 2004’te İmbat Madencilik’e Soma Şube Müdürü olarak atanan Gökalp Büyükyıldız, uzun yıllar genel koordinatör olarak görev yaptı. Büyükyıldız’ın adı 2024 yılında ise şirketin genel müdürü unvanıyla kamuoyuna yansıdı.
Büyükyıldız’ın, İmbat’ta görev yaptığı sıralarda AKP’li ve CHP’li isimlerle çeşitli görüşme ve ziyaretlerde yer aldığı görüldü.
İMBAT’IN SÖZLEŞMESİ 2028’E KADAR UZATILDI
TKİ ile İmbat AŞ arasındaki ilk sözleşme 4 Ekim 2004 tarihinde imzalandı ve sözleşmenin bitiş tarihi 31 Aralık 2015 olarak belirlendi.
2006 yılında sözleşmede uyarlama yapılırken, 2007 yılında 5 milyon 589 bin tonluk ek iş için TKİ Yönetim Kurulu kararı alındı.
Ancak CHP Milletvekili Bülent Kuşoğlu’nun TBMM’de dile getirdiği iddiaya göre, mevcut sözleşmenin sona ermesine iki yıldan fazla süre varken 8 Ekim 2013 tarihinde yeni bir ek protokol imzalandı.
Söz konusu protokolle İmbat’ın sözleşmesinin bitiş tarihi 1 Ekim 2028’e kadar uzatıldı.
Kuşoğlu, söz konusu süre uzatımının TKİ Yönetim Kurulu kararı olmadan gerçekleştirildiğini ve yaklaşık 39 milyon tonluk ilave kömür üretimini kapsadığını öne sürdü.
TKİ’DEN YÜZ MİLYONLARCA LİRALIK KÖMÜR ALIMI
İmbat Madencilik’in TKİ ile yıllara yayılan ticari ilişkileri Sayıştay’ın denetim raporlarına da yansıdı.
Sayıştay’ın TKİ’ye ilişkin 2013 yılı denetim raporuna göre TKİ, İmbat Madencilik’ten 2013 yılında 5 milyon 620 bin ton tüvenan kömür satın aldı.
Kömürün ortalama alış fiyatı ton başına 61,75 TL olurken, İmbat’tan alınan kömürün toplam bedeli 347,1 milyon TL’yi buldu.
Ayrıca satın alınan 5 milyon 620 bin ton tüvenan kömürün tamamı İmbat’ın tesislerinde yıkatıldı. Bu işlem karşılığında şirkete 12 milyon 691 bin TL yıkama bedeli ödendi.
Yıkama işlemi sonucunda 5 milyon 620 bin ton tüvenan kömürden 3 milyon 170 bin ton satılabilir kömür elde edildi.
2014’TE KÖMÜR ALIMI 399,6 MİLYON TL’YE ÇIKTI
Sayıştay’ın TKİ’nin 2014 yılı hesap ve işlemlerine ilişkin denetiminden kamuoyuna yansıyan verilere göre İmbat’tan yapılan kömür alımı sonraki yıl da devam etti.
TKİ, 2014 yılında İmbat Madencilik’ten 5 milyon 813 bin ton tüvenan kömür satın aldı.
Kömürün ortalama alış fiyatı ton başına 68,75 TL olurken, İmbat’a ödenen kömür alım bedeli toplam 399,6 milyon TL olarak kayıtlara geçti.
Satın alınan kömürün 5 milyon tonu yine İmbat’ın tesislerinde yıkatıldı. Şirkete bu işlem karşılığında ayrıca 13 milyon 486 bin TL yıkama bedeli ödendi.
5 milyon ton tüvenan kömürün yıkanması sonucunda 3 milyon 546 bin ton kömür elde edildi.
Rapordan kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, fiyat farkı uygulamasının da etkisiyle TKİ’nin 2014 yılındaki ortalama kömür alış fiyatı bir önceki yıla göre yüzde 10,3 arttı.
Böylece yalnızca 2013 ve 2014 yıllarında İmbat’tan yapılan kömür alımlarının toplam bedeli 746 milyon 700 bin TL’ye ulaştı.
Aynı iki yılda şirkete ödenen yıkama bedelleri de hesaba katıldığında toplam tutar 772 milyon 877 bin TL’yi buldu.
KÖMÜR DESTEĞİ KAPSAMINA ALINDI
İmbat Madencilik’in yararlandığı kamu desteklerinin yatırım teşvik belgesiyle sınırlı olmadığı görüldü.
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG) yayımladığı resmi belgede İmbat Madencilik, yeraltı maden işletmelerinde meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla oluşturulan “destek ödemelerinden faydalanacak işletmeciler” arasında yer aldı.
Söz konusu destek mekanizması, yeraltında çalışan işçilerin ücretleri, çalışma süreleri, fazla çalışma ve ücretli izinlerine ilişkin düzenlemeler nedeniyle maden işletmelerinde meydana gelen maliyet artışlarının karşılanmasını kapsıyor.
İMBAT’A YATIRIM TEŞVİKİ
İmbat Madencilik’in Manisa’daki büyük linyit yatırımı için 2020 yılının son çeyreğinde yatırım teşvik belgesi aldığı ortaya çıktı.
İstanbul Sanayi Odası’nın 2020 yılı dördüncü çeyrek Yatırım Teşvik Bülteni’ne göre, İmbat Madencilik’in Manisa’daki madencilik yatırımının öngörülen toplam tutarı 1 milyar 505 milyon 398 bin 357 TL olarak kayıtlara geçti.
Yıllık 12 milyon ton linyit çıkarılması ve zenginleştirilmesi kapasitesine sahip proje kapsamında 2 bin 927 kişilik yeni istihdam öngörüldü.
Şirkete sağlanan yatırım teşvikleri arasında 7 yıl sigorta primi işveren hissesi desteği, yüzde 80 vergi indirimi, yüzde 40 yatırıma katkı oranı, gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası ve faiz desteği yer aldı.
İmbat’ın projesi, Kasım 2020’de yatırım teşvik belgesi alan madencilik projeleri içerisinde yatırım tutarı en yüksek proje oldu.
AKP’Lİ İSİMLERLE YILLARA YAYILAN TEMASLAR
Öte yandan İmbat Madencilik Genel Müdürü Gökalp Büyükyıldız’ın AKP’li isimlerle kamuoyuna yansıyan temaslarından biri 2013 yılında gerçekleşti.
Dönemin AKP Manisa Milletvekili Uğur Aydemir, Soma’da maden işçileriyle bir araya geldi. Ziyarette Aydemir’e Soma Belediye Başkanı Hasan Ergene, İmbat A.Ş. Genel Müdürü Gökalp Büyükyıldız, dönemin AKP Soma İlçe Başkanı Mehmet Ali Özkan, Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölgesi Şube Başkanı Tamer Küçükgençay ve partililer eşlik etti.
Büyükyıldız, ziyarette yaptığı konuşmada İmbat’ın 2004 yılında Soma’da faaliyete başladığını belirterek, üretim ve yatırımlara ilişkin bilgi verdi.
REFERANDUM ÇALIŞMALARINDA İMBAT’A ZİYARET
AKP heyetlerinin İmbat Madencilik’e yaptığı ziyaretlerden biri de 2017 anayasa referandumu çalışmaları sırasında gerçekleşti.
9 Mart 2017’de referandum çalışmaları kapsamında Soma’ya gelen AKP Manisa il yönetimi İmbat Madencilik’i ziyaret etti.
Büyükyıldız’ın, dönemin AKP Manisa İl Başkanı Berk Mersinli, AKP Soma İlçe Başkanı Şeref Kavruk, Soma Belediye Başkanı Hasan Ergene, ELİ Müessese Müdürü Hakkı Duran ve beraberindeki partililerle bir araya geldiği belirtildi.
Büyükyıldız’ın görüşmede şirketin faaliyetleri ve üretimi hakkında heyete bilgi verdiği aktarıldı.
İMBAT’TAKİ ESKİ ÖLÜMLÜ KAZALAR
İmbat Madencilik’e ait işletmeler geçmiş yıllarda da ölümlü iş kazalarıyla gündeme geldi.
Şirketin madeninde çalışan 30 yaşındaki Okan Tetik, bakım yaptığı makinenin çalışması sonucu yaşamını yitirdi.
Dava dosyasına yansıyan bilgilere göre Çalışma Bakanlığı İş Teftiş Kurulu, gerekli tedbirleri almaması nedeniyle işverene yüzde 70 kusur verdi.
Raporda, bakım yapılan makinede çalışanın makineyi durdurabilmesini sağlayacak emniyet kilit sisteminin bulunmadığı tespit edildi.
Mahkemenin ilk bilirkişi raporunda da işveren yüzde 70 kusurlu bulundu. Daha sonra hazırlanan başka bir bilirkişi raporunda ise işveren kusurlu bulunmadı.
BAKANLIĞIN İMBAT CEVABI: İŞ GÜVENLİĞİ EKSİKLİKLERİ TESPİT EDİLDİ
13 Ocak 2019 tarihinde İmbat Madencilik’e ait ocakta meydana gelen kazada Emin Karaçam yaşamını yitirirken Ramazan Çüm yaralandı.
Dönemin CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel, olayın ardından İmbat’ta yaşanan kazalar ve işletmede gerçekleştirilen denetimleri TBMM gündemine taşıdı.
Bakanlığın soru önergesine verdiği cevapta, 2014 yılından kazanın meydana geldiği tarihe kadar Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği kapsamında yapılan denetimlerde herhangi bir eksiklik tespit edilmediği belirtildi.
Ancak aynı cevapta, “Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği” kapsamında tespit edilen eksikliklerin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile ruhsat sahibine bildirildiği ifade edildi.
2020’DE ÜÇ İŞÇİ GÖÇÜKTE YAŞAMINI YİTİRDİ
İmbat Madencilik, 10 Nisan 2020 tarihinde bir başka ölümlü kazayla gündeme geldi.
Şirketin Soma’daki maden ocağında bakım ve onarım çalışmaları sırasında meydana gelen göçükte Ersin Özdoğan, Salih Ayber ve Erdinç Karaveli yaşamını yitirdi, bir işçi yaralandı.
Şirket tarafından kazanın ardından yapılan açıklamada, Covid-19 salgını nedeniyle yaklaşık bir aydır üretim yapılmadığı, madende yalnızca iş güvenliği açısından gerekli zorunlu çalışmaların sürdürüldüğü ve kazanın galeri bakım-onarım çalışmaları sırasında meydana geldiği bildirildi.
İmbat’a ait işletmelerde Metin Keskin, İsmail Kahraman, Emin Karaçam, Selahattin Göktepe ve Durmuş Şahan’ın da farklı tarihlerde meydana gelen iş kazalarında hayatını kaybettiği basına yansıdı.
AKP’Lİ İSİMLERLE ANKARA’DA TKİ ZİYARETİ
Büyükyıldız’ın AKP’li isimlerle bir başka görüşmesi ise 2018 yılında Ankara’da gerçekleşti.
15 Kasım 2018 tarihinde AKP Manisa Milletvekili Mehmet Ali Özkan, Soma Belediye Başkanı Ali Tulup, Maden İş Sendikası Genel Başkanı Nurettin Akçul, İmbat Madencilik Genel Koordinatörü Gökalp Büyükyıldız ve AKP İlçe Teşkilat Başkanı Adnan Tekin’den oluşan heyet, Ankara’da Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) Genel Müdür Vekili Ömer Bayrak’ı makamında ziyaret etti.
Heyetin Soma’daki maden işletmelerinin durumunu ve yaşanan sorunları Bayrak’a ilettiği belirtildi.
SOMASPOR İÇİN BÜYÜKYILDIZ’I ZİYARET ETTİLER
Aynı yıl Büyükyıldız’ın AKP’li yerel yöneticilerle bir başka görüşmesi de kamuoyuna yansıdı.
1 Kasım 2018 tarihinde, dönemin Soma Belediye Başkanı Ali Tulup ile AKP Soma İlçe Başkanı Mehmet Ali Aksoy, Somaspor’a destek arayışları kapsamında ilk ziyaretlerini Gökalp Büyükyıldız’a yaptı.
Haberde, Tulup ve Aksoy’un Büyükyıldız ile İmbat Madencilik’in Somaspor’a forma reklamı vermesi konusunda görüştüğü belirtildi.
CHP’Lİ BELEDİYE BAŞKANLARINDAN ZİYARET
Öte yandan CHP’li Soma Belediye Başkanı Sercan Okur’un, İmbat Madencilik İzmir Genel Merkez Mali İşler Direktörü İlhan Büyükyıldız’ı ziyaret etmesi de dikkat çekti.
Okur, 2 Ocak 2025’te gerçekleştirdiği ziyareti sosyal medya hesabından şu sözlerle duyurmuştu:
“İmbat Madencilik Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir Genel Merkez Mali İşler Direktörü İlhan Büyükyıldız’ı ziyaret ettim. Nazik misafirperverliklerinden dolayı kendilerine teşekkür ederim.”
Büyükyıldız’ın CHP’li belediye başkanlarıyla gerçekleştirdiği bir görüşme ise 27 Ocak 2026’da kamuoyuna yansıdı.
CHP Manisa Milletvekili Besim Dutlulu’nun paylaşımına göre; CHP’li Soma Belediye Başkanı Sercan Okur, İmbat Madencilik Genel Müdürü Gökalp Büyükyıldız ve CHP’li Saruhanlı Belediye Başkanı Ekrem Cıllı, Dutlulu’yu makamında ziyaret etti.
Dutlulu, görüşmede ilçelere yapılacak hizmetlere ilişkin fikir alışverişinde bulunulduğunu belirtti.
