YUSUF YAVUZ / VERYANSIN TV
Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 2022’de hazırladığı iklim eylem planı raporunda, Antalya’da karbon salımının yüzde 30,24’lük kısmının ulaşımdan kaynaklandığı belirtilirken, 2030 yılına kadar karbon emisyonunun azaltılması hedefleniyor. Ancak belediyenin COP31’in açılış günü 9 Kasım 2026 tarihinde yapacağı ihale ile toplam 924 dizel araç kiralayacak olması kurumun kendi raporuna ve koyduğu hedefe aykırı bir tutum içerisinde olduğuna işaret ediyor. Uzmanlara göre farklı motor hacimlerine sahip 924 araç, yılda yaklaşık 18 bin ton ek karbon salımına neden olacak.
Küresel iklim zirvesi bu yıl Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılacak. Kısaca COP31 olarak anılan zirveye dünyanın 190 ülkesinden 100 binin üzerinde katılımcının gelmesi bekleniyor. Aksu EXPO alanında yapılacak olan zirve ile ilgili tüm hazırlıklar sürerken, Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin zirvenin açılış günü olan 9 Kasım 2026’da yapacağı ihalenin içeriği dikkat çekti.
ZİRVENİN GÜNDEMİ KARBON AZALTIMI
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenecek. Zirvenin asıl amacı ve ana teması iklim krizi ile küresel ölçekte işbirliği ve mücadele etmek, ayrıca karbon salınımının azaltılmasına yönelik hedefler doğrultusunda çalışmalar yürütmek. Dünyanın 190 ülkesinden 100 binin üzerinde katılımcının gelmesi beklenen zirvenin 10 öncelikli teması arasında “Temiz Enerji Dönüşümü ve Elektrifikasyon” ve “İklim Dirençli Şehirler” başı çekiyor.
BELEDİYENİN GÜNDEMİ KARBON SALIMI
Ancak zirveye ev sahipliği yapacak olan Antalya’da, Büyükşehir belediyesinin duyurduğu ihale, iklim zirvesini karbon şenliğine dönüştürecek türden. Antalya Büyükşehir Belediyesi, COP31’in açıldığı gün olan 9 Kasım 2026’da 924 araçlık kiralama ihalesi yapacak.
2027 YILI İÇİN TOPLU ARAÇ İHALESİ
EKAP’da yer alan 2026/1913704 kayıt numaralı ihalenin teknik şartnamesine göre, belediye bugüne kadarki en kapsamlı araç kiralama ihalelerinden birini yapacak. Binek araçlardan minibüslere, 4×4 pick-up’lardan kamyonet ve otobüse kadar 2027 yılı içerisinde kullanılmak üzere toplam 924 adet araç kiralanmasını kapsayan ihalede araç sayıları özetle şöyle:
İHALE LİSTESİNDEKİ ARAÇLAR
47 Adet Binek Otomobil -Dizel – En az 1600cc,
50 Adet Pick-Up (4×2) – Dizel – 1600cc ve üzeri, 120 Adet Pick-Up (4×4) – Dizel – 1600cc ve üzeri, 259 Adet Çift Kabin Kamyonet – Dizel – 1800cc ve üzeri, 39 Adet Panelvan – Dizel – 1900cc ve üzeri, 48 Adet Minibüs – Dizel
22 Adet Midibüs – Dizel, 142 Adet Açık Kasa Kamyon – Dizel, 100 Adet Damperli Kamyon – Dizel, 55 Adet Kapalı Kasa Kamyonet – Dizel, 41 Adet Tek Kabin Kamyonet – Dizel.
TUVALET VE BUZDOLABI OLAN OTOBÜS
İhale teknik şartnamesinde, kiralanacak araçların tamamının dizel yakıtlı olacağı, en fazla 2021 model olacağı ve elektrikli araç şartının bulunmadığı görülüyor. İhalede dikkat çeken bir başka ayrıntı da bir adet tam donanımlı 45 + 1 koltuk kapasiteli otobüs kiralanacak olması. Buzdolabı ve tuvalet gibi üniteleri de barındıran otobüsün ne amaçla kullanılacağı belirtilmiyor. Belediye, MAtchUP projesi kapsamında karbon azalttımını hedefleyerek iki adet 2 elektrikli otobüsü hizmete almayı hedeflemişti. Ancak bugün daha geri bir adım atarak, dizel otobüs kiralanması dikkat çekiyor.
BELEDİYE KENDİ RAPORUYLA ÇELİŞİYOR
Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 13 Eylül 2022’de kamuoyuna duyurduğu Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı (SECAP), MAtchUP Akıllı Kent projesinin parçasıydı. Belediyenin kendi raporunda yer alan verilere göre, kent içi karbon salınımında ulaşımın payı %30’un üzerinde. Raporun hedefi bu oranı düşürmek ve karbon nötr bir kent yaratmak.
2030 HEDEFİ ULAŞIMDA KARBONU AZALTMAK
Karbon salınımını artıran unsurların başında gelen dizel araçların oranının yüzde 70’in üzerinde olduğu Antalya’da belediye yönetiminin SECAP projesi kapsamındaki 2030 hedefi, ulaşımda toplam 2.009.046 ton CO2e sera gazı azaltımı ve 8.849.734 MWh enerji verimliliği sağlanması. SECAP raporuna göre Büyükşehir Belediyesi’nin 2050 yılı hedefi ise nötr karbon. Belediye yönetimi, 2050 yılında karbonsuz bir Antalya hedefi koyarken bu hedefi her fırsatta kamuoyuna duyuruyor.
2050’DE SIFIR KARBON MÜMKÜN MÜ?
Geçtiğimiz yıl Kasım ayında Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin ev sahipliğinde yapılan CLIMAAX Projesi kapsamındaki çalıştayda konuşan Başkan Danışmanı Lokman Atasoy, “Aslında metropol kentler sera gazı emisyonunun en yüksek üretildiği alanlardır. 2022 yılında belirlediğimiz İklim Eylem Planımız kapsamında, 2030 yılına kadar yüzde 40 oranında sera gazı emisyon azaltımı ve 2050 yılında da nötr karbon hedefimizi deklare ettik” ifadelerini kullanmıştı.
Belediyenin COP31’in açılış günü yapacağı araç kiralama ihalesinin detayları, kurumun kamuoyuna açıkladığı sera gazı emisyon azaltımı hedefleri ile tezat oluştururken, 2050 yılı için konulan sıfır karbon hedefine ulaşılıp ulaşılamayacağı da tartışmayı açılıyor.
BİR AY İÇİNDE İKİ FARKLI ADIM
Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Özdemir, 29 Eylül 2026’da yaptığı açıklamada 89 yeni aracı kurumun öz kaynaklarıyla aldıklarını ve 1 Ekim itibariyle kiralık iş makinesi uygulamasına son verileceğini açıklanmıştı. Bu açıklamanın üzerinden bir ay bile geçmeden, içeriğinde damperli kamyonların da bulunduğu 924 araçlık kiralama ihalesine çıkılıyor.
BÜTÇENİN ÖNEMLI KISMI ARAÇ VE AKARYAKITA
Öte yandan belediyenin yıllık harcamalarının önemli bir kısmı araç kiralama ve akaryakıt giderlerinden oluşuyor. Antalya Büyükşehir belediyesi’ne yönelik hazırlanan iddianamede, akaryakıt, otobüs bakım-onarımı ve araç kiralama ihaleleri ile ilgili çok sayıda iddia da yer almıştı.
BİR İHALE, YILLIK 18 BİN TON KARBON
Antalya Büyükşehir Belediyesi, Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı (SECAP) raporunda
karbon azaltım hedefi koyarken, kentte yapılacak olan küresel iklim zirvesi COP31’in açılış günü olan 9 Kasım’da yılda yaklaşık 18 bin ton ek karbon salınımı yaratacak olan, farklı motor hacimlerine sahip 924 dizel araç kiralamak için ihale yapıyor. 9 Kasım 2026’da açılışı yapılacak olan küresel iklim zirvesi nedeniyle tüm dünyanın gözü Antalya’nın üzerinde olacakken aynı gün Büyükşehir belediyesinin yaptığı bu ihale, tarihi bir çelişki olarak yorumlanıyor.
TASARRUF GENELGESİ İLE DE ÇELİŞİYOR
Tasarruf Tedbirleri Genelgesi de (2024/7) kamu kurumlarına “yerli ve elektrikli taşıta geçiş” ve “1600cc üstü araç almama” zorunluluğu getirirken, ihalenin bu genelgeye aykırı olarak yabancı isteklilere açık ve yüksek motor hacimli olarak hazırlanması da yaratacak gibi görünüyor. Mayıs 2027 tarihine kadar geçerliliğini sürdüren genelge, kamuda araç alımı ve kiralamaları konusunda özetle şu düzenlemelere getiriyor:
-Kamu kurum ve kuruluşlarınca 3 yıl süreyle her ne şekilde olursa olsun yeni taşıt edinilmeyeceği,
– Kamu kurum ve kuruluşlarınca hizmet alımı suretiyle kullanılan mevcut taşıtların, sözleşme süresi sonunda izin alınmadan yeniden kiralanmayacağı,
– Genelge kapsamında edinimine izin verilen taşıtların, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle temin edileceği,
– Hizmet aracı olarak kullanılacak taşıtlarda baz veya standart donanımlı, yerli ve elektrikli, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtların tercih edileceği; ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verileceği…