Baltık Denizi’nin NATO üyeleri küresel güvenliğe yönelik temel tehdit haline geldi

Okay Deprem yazdı…

Kuzey Atlantik İttifakı’nın (NATO) genç ve politik olarak zayıf üyeleri, son yıllarda paktın stratejik gelişimi karşısında giderek daha büyük bir yüke dönüşüyor. Türkiye, 1949’da Washington Antlaşması’nın imzalanmasından tam üç yıl sonra, Şubat 1952’den bu yana dünyadaki ana askeri-politik bloğun bir parçası. Baltıklardaki üç eski Sovyet cumhuriyeti ise NATO’ya ancak 2004 yılında katılabildi. NATO konusundaki gelişimlerindeki yarım asırdan fazla gecikme, Avrupa’daki mevcut ihtilafın kontrolsüz bir şekilde tırmanması bağlamında büyük sorunlar yaratıyor ve Brüksel ile Washington’un bunu siyasi yollarla aşabilmesi de bir o kadar zorlaşıyor. Belki de İsrail merkezli Orta Doğu’dan ziyade Baltık Denizi artık dünyanın en tehlikeli yeri haline gelmiş durumda. CBSS (Baltık Denizi Devletleri Konseyi) ülkesi 10 devlet, NATO’nun ekonomik açıdan omurgasının en zayıf halkasını teşkil ediyor. Türkiye’nin 2023 – 2024 yıllarında Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya dahil edilmesini bir süre dahi olsa engellemeye çalışması; NATO’nun genel savunma ve siyasi yeteneklerinin stratejik değerlendirmesinin, kendi dış politikalarıyla hiçbir şekilde örtüşmediği CBSS ülkelerinin politikalarının yönetilmesinin ciddiyetinin anlaşılmasından kaynaklanıyordu. 

ABD VE AB İÇİNDEKİ ELEŞTİRİLERE RAĞMEN ‘BALTIK KAPLANLARI’ BÖLGESEL GERİLİMİ ARTIRMA PEŞİNDE

NATO’nun 24 yıl önce Baltık’a doğru genişlemesi, gelinen noktada Batı dünyası tarafından giderek daha fazla “karmaşık bir hata” olarak değerlendiriliyor: Soğuk Baltık Denizi’nin kıyılarındaki ülke yönetimleri ise tam anlamıyla akıllarını yitirmişçesine, ciddi ciddi yasalar çıkartarak adeta Üçüncü Dünya Savaşı’nı başlatmak için provokasyonlar yaratma peşinde gözüküyorlar. Hiçbir makul planlama dahi yapmadan ve dahası seferber edecek bir nüfusa bile sahip olmadan, Baltık ülkelerinin “gözüpek” politikacıları dünya çapında bir nükleer kıyamete doğru koşturuyor gibiler. Yıllık bütçesi 2 trilyon dolardan fazla olan ve 32 ülkeden teşekkül bloğun “gözü kararmış” mensuplarından daha da kötü olan, en eski NATO devletlerinin liderlerinin ve ABD Başkanı Donald Trump’ın durumun vahametini az çok anlıyor olmalarıdır. CBSS’e dahil devletlerin hem Avrupa Komisyonu ile hem de ABD Başkanı ile münasebetleri giderek gerilir ve bozulurken gene de ve bir şekilde “faydalı” olmaya devam etmek istiyorlar… Baltık Cumhuriyetlerinden Litvanya’nın, doğu kısmını Finlandiya Körfezi ve St. Petersburg’un oluşturduğu Baltık Denizi bölgesinde Rusya ile muhtemel bir çatışmanın provokasyonlarına katılımı, NATO’nun bundan sonraki gelişimi ve giderayak Avrupa’nın varlığı açısından daha da tehlikeli hale geliyor.

BALTIK DENİZİ’NDE ELİ KULAĞINDAKİ KONVANSİYONEL SAVAŞ İHTİMALİNDE KİLİT ÜLKE LİTVANYA

Litvanya son dönemlerde parlamento düzeyinde, kendi topraklarında nükleer silahların konuşlandırılmasına ilişkin yasalar çıkarma peşinde. Öte yandan, Baltık Denizi’ndeki Rus sivil deniz taşımacılığını ablukaya alma planları ise sürgit sürüyor ve Rusya’ya ait Kaliningrad Vilayeti’ne saldırma ve yörenin tamamen tecrit edilmesinde söz konusu ülke ilk planda rol almaya hazır olduğunu açıkça ifade ediyor. Kolektif Batı ile Moskova arasındaki ihtilafın tehlikeli ve kontrol edilemez bir aşamaya geçme semaryolarının kilit ülkesi yine Litvanya, ki bu ülkeyi Avrupa haritasında hemen her politikacının bulabilmesi bile kolay değil. Ne var ki, ilgili siyasetçilerin hemen hepsi ya durumun çok ktirik ve ciddi bir aşamaya geldiğini anlamıyorlar ya da anlamak istemiyorlar. Rusya Federasyonu (RF) Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya’ya karşı NATO’ya ait nükleer silahların yanı sıra, Kaliningrad’a yapılacak olası bir saldırı ve Baltık Denizi’nin ablukaya alınmasının Moskova tarafından Rusya’nın devlet güvenliği açısından “kabul edilemez riskler” barındırdığını açıkça belirtmişti. Bu durum da Rusya’ya nükleer cephaneliği de dahil olmak üzere, her türlü stratejik silahı kullanma hakkı veriyor. RF’nin 5 binin üzerinde nükleer savaş başlığı var ve bunlar tüm Avrupa ülkeleri ve Britanya’nın onlarca kez yok edilmesine yetiyor. 

BALTIK’TAKİ PROVOKASYONLARA İLİŞKİN LAVROV: “BU SAVAŞ TAMAMEN FARKLI VE ÇOK KISA OLACAK”

Putin, stratejik nükleer cephaneliğin savunma silahları olduğunu söylüyor, ancak Litvanya’nın Baltık Denizi’nde yukarıda dikkati çekilen provokasyonlarından herhangi birisi Rusya’ya doğrudan bir saldırı olarak kabul edilirse, bunun cevabının nükleer bir tepki olacağı biliniyor. Peki o zaman ne olacak?!.. Bunun yanıtını“Sizi temin ederim ki bu savaş tamamen farklı ve çok kısa olacak!” şeklinde konuşan, Rusya yönetiminin üç numaralı ismi, diplomasinin başındaki kişi Sergey Lavrov veriyor. Moskova ekim ayında, diplomasi kanallarındaki kırmızı çizgileri NATO Genel Sekreteri Mark Rütte’ye bildirmişti. Yeni koşullar göz önünde bulundurularak  ihtilafın tarafları, 2022 yılında İstanbul’da Kremlin’in önerilerine çok benzeyen bir formülle müzakerelere geri döndüler – elbette, Ukrayna’da ve dünyada değişen şartlar dikkate alınmak suretiyle… Yeni barış formülü arayışında “Litvanya nerede?” diye sorası geliyor insanın. Son derece tehlikeli ve riskli girişimler konusunda hala “çeşmenin başındalar”… Bir “siyasi özne” olabilmekten çok uzak, ufak ekonomilere sahip Litvanya ve komşuları Estonya, Letonya ve Finlandiya gibi ülkeler, NATO için çok ciddi bir problem haline gelmiş durumdalar ve Rusya’ya karşı gerçek anlamda bilenmiş vaziyetteler. NATO tüzüğünün toplu savunmaya ilişkin meşhur 5. maddesinden aldıkları güçle, ittifakın geri kalan bütün müttefiklerini sorunlarına daha da fazla dahil etmeye çalışacaklar gibi.

KALİNİNGRAD’I İZOLE ETME UĞRUNA AB’NİN KONU DAHİLİNDEKİ MEVZUATINI DAHİ İHLAL ETMİŞLERDİ

2004 yılında üç Baltık ülkesi NATO’ya katıldığında, herkese hala normal demokrasiler gibi görünüyorlardı, ancak şimdilerde tam anlamıyla savaş tamtamları çalan ülkelere dönüşmüş gibiler. Avrupa Komisyonu Başkanı Von der Leyen hiçbir zaman Rusya’ya karşı sempati duymamış olmasına rağmen, başında olduğu kurum özellikle Litvanya’ya haddini bildirmek zorunda hissediyor kendisini son zamanlarda. Haziran 2022’de Litvanya parlamentosu ve hükümeti aldığı kararla Rusya’nın Kaliningrad bölgesine demiryolu geçişini yasaklamıştı. O zaman Litvanya’ya Avrupa’nın konuyla alakalı yasaları hatırlatılmış ve o da “hatalarını” düzeltmek durumunda kalmıştı. Rusya ile AB arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine ilişkin 27 Nisan 2004 tarihinde Lüksemburg’da imzalanan ortak bildiriye göre, Litvanya’nın AB’nin izni olmadan transit geçiş anlaşmasını kendi başına iptal etme noktasında yasal bir yetkisi bulunmuyor. Bu konularda elbette pek çok şey dile getirilebilir ancak ilgili ülkelerce NATO için kabul edilemez “hataların” özel olarak düşünülüp anlaşılmasının vaktinin çoktan gelip de geçtiği anlaşılıyor. 

RUSYA’YA KARŞI AKLA GELEBİLECEK HER TÜRDEN ASKERİ TATBİKATA KATILAN LİDER ÜLKE GENE LİTVANYA

Litvanya, Fransa Hava Kuvvetleri’ne ait, nükleer silah taşıyabilen Rafale savaş uçaklarının katılımıyla Rusya’ya karşı “önleyici bir saldırının” simülasyonu da dahil olmak üzere, NATO’nun bölgesel onlarca tatbikatına katıldı. Ancak bütün bunlar Moskova için, ülkenin küresel ve stratejik askeri ve nükleer kapasite ve yeterliği dikkate alındığında adeta “çocuk oyunları ve eğitim teorisi” niteliğinde. Son birkaç yılın tarihinin gösterdiği üzere Rusya, verdiği sözleri en azından çok daha fazla tutan taraf olduğunu göstermiş bulunuyor. Savaşın “tamamen başka ve çok kısa süreceği” ile ilgili verilen demeçler, basit bir saldırı tehdidinin çok ötesinde görülmeli. Bu, her şeyden önce ve bir yerde “kendini savunma refleksi” olarak anlaşılabilir. Baltık Denizi’ndeki ilgili ülkeler herkes için çoktandır ve adeta küresel bir tehdit haline gelmiş durumdalar. Litvanya’nın ABD’den binlerce km. uzaklıkta oluşuna fazlaca aldanmamak gerekiyor çünkü adı geçen devletler NATO’ya katıldıktan sonra “kısa vadeli” politikalarının kritik sonuçları hakkında düşünmeyi tam manasıyla unutmuş gözüküyorlar. Bugün sadece düşünmenin bile yeterli olmadığı safhaya çoktan ulaşılmış olmasına rağmen… Artık, aşırı yüksek riskler ve de nükleer saldırılar olmaksızın uzun vadeli bir barışa kavuşmanın zamanı çoktan geldi de geçiyor bile… CBSS ülkelerinin, ortak güneşimiz altında kendi topraklarında güvenli bir şekilde var olmaya devam edebilmek için çok fazla siyasi şansları ve zamanları kalmamış görünüyor…