Kongre mavi ama rota eski: Demokratların zaferi neden Ortadoğu’da yumuşama anlamına gelmiyor?

Kongre mavi ama rota eski: Demokratların zaferi neden Ortadoğu’da yumuşama anlamına gelmiyor?

OKAY DEPREM

Fyodor Danilin, Rusya’nın genç politolog ve jeopolitik uzmanlar kuşağının tanınmış simalarından bir uzman. Ülkesinin “Siyasi Analiz Merkezi (TSPA) Dış Politika Araştırmaları Programı” Direktörü ve aynı zamanda “Rusya Siyasi Danışmanlar Derneği” (RAPK) üyesi olan Danilin ile Amerikan Kongresi’nin yakın zamanda gerçekleşen ve Demokratların zaferiyle neticelenen seçimlerini, bunun Trump’ın başta İran konusu olmak üzere, izlediği siyasete muhtemel etkilerini Veryansın Tv okurları için yaptığımız uzaktan söyleşide konuştuk. Senato ve Temsilciler Meclisinde kaybeden Cumhuriyetçilerle hemen hemen aynı sıralarda Netanyahu’nun partisinin de İsrail parlamento seçimlerinden yenilgiyle çıkmasının sonuçlarını yorumlayan Danilin’den Trump – Netanyahu ikilisinin bu saatten sonra İran ihtilafında nihai olarak izlemeleri olası stratejiyi ve konuya dair muhtemel senaryolar üzerine Rus bakış açısını öğrenmeye çalıştık.

Sayın Danilin, bu ay başındaki Amerikan Senato seçimlerini nasıl yorumluyorsunuz?

3 Kasım’da Amerikalı seçmenler aslında İran’la savaşa karşı oy kullandılar. Demokrat Parti, Cumhuriyetçilerin 44’üne karşı Senato’da şimdiden 54 sandalye kazandı. Temsilciler Meclisi’nde 250’den fazla sandalyeye sahipler. Demokratlara oy veren seçmenler, yeni Kongre’nin artık savaş için para vermeyeceğini ve Beyaz Saray’ın yeni bir savaş başlatmasına izin vermeyeceğini hesapladı. Aksine, Demokratların Kongre’deki zaferinin Orta Doğu’daki tırmanışı hızlandırması daha olasıdır.

Yeni kongre çalışmaya başlayana dek Trump’ın İran’a yeni bir savaş açması ne denli olası?

Yeni Kongre ancak 3 Ocak 2027’de çalışmaya başlayacak. Bu süre zarfında, ayrılacak kongre bileşiminin 11 Aralık’ta sona erecek olan hükümet finansmanını uzatması ve İran savaşı konusundaki tartışmalara takılan NDAA (Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası) savunma yasasını halletmesi / çözmesi gerekiyor. Hiç kimse tam teşekküllü bir bütçe beklemiyor, söz konusu olan yine geçici bir karar, ayrıca Beyaz Saray’ın Pentagon için talep ettiği 67,1 milyar dolar da dahil olmak üzere, askeri harcamaları karşılayacak paket Senato’da takılı kaldı. NBC News’in haberine göre, danışmanlar Trump’ı açıkça uyardılar: Eğer yeni bir savaş başlatmak istiyorsa, bunu yeni Kongre’nin yemininden önce yapmalıdır. Böylece Trump’ın, bir kumarhanedeki oyun tutkunu gibi, bir dizi başarısızlıktan sonra kendine en azından bir zafer kazandırmaya çalışmak için sadece iki ayı kaldı. Bu arada Netanyahu için iktidarda kalmak için de tek gerçek şans bu ve bundan yararlanma, Trump’ı İran’a karşı kışkırtma fırsatını kaçırmayacak.

Kongre mavi ama rota eski: Demokratların zaferi neden Ortadoğu'da yumuşama anlamına gelmiyor?

Ancak ABD’nin ocak ayına kadar Orta Doğu’da yeni askeri harekatlara girişmeyeceğini varsayalım. O durumda yeni Kongre ne yapabilir sizce?

Sıradan Amerikalıların beklediğinden daha fazla değil. “Zorunlu Yasa” kesinlikle vetoya toslayacaktır ve bunun üstesinden gelmek için 67 senatör de dahil olmak üzere her iki mecliste de üçte ikilik çoğunluğa ihtiyaç var. Demokratların meclislerde böyle bir temsili yok. Eğer Demokratlar Trump’ın işlerini zorlaştırmak için başka bir yol izlemek isterlerse, örneğin yeni bir savaş için para ayırmayı reddederlerse, işte o zaman da Donald Trump, zaten onaylanmış olan ödeneklerle askeri bir operasyon başlatmayı deneyecektir. De jure 1973 tarihli “Savaş Yetkileri Yasası”, devlet başkanını yasa koyucuların izni olmaksızın 60 günlük askeri harekatla sınırlandırıyor. Ne var ki 1999 yılında Clinton, Yugoslavya’yı tam 78 gün boyunca bombalamıştı.

Hatırladığım kadarıyla tam 20 yıl önce de benzer bir süreçten geçilmişti ABD’de.

Evet, yirmi yıl önce benzer bir şey olmuştu. Kasım 2006’da Cumhuriyetçiler Irak ile olan savaş nedeniyle her iki meclisi de kaybetmişlerdi. Ancak 10 Ocak 2007 tarihinde Oğul Bush, Irak’tan asker çekilmesini değil, asker sayısının artırılmasını duyuracaktı. Ardından demokratlar, geri çekilme tarihlerini içeren yasayı kabul ettiler, fakat Bush onu veto etti ve en sonunda mayıs ayında Kongre, görev bilinciyle, herhangi bir zaman sınırı olmaksızın savaşa para ayırdı. Demokratların o zamanki seçimlerdeki zaferi savaşı durdurmadı, aksine onlara ikinci bir nefes vermiş oldu.

Amerikan ara seçimleri sonrası İsrail’in ABD üstündeki etkisinin azaldığı söylenebilir mi?

Hayır, hiçbir şekilde! 4 Kasım sabahı, oylar henüz sayılırken, AIPAC (ABD – İsrail Kamu İlişkileri Komitesi), İsrail yanlısı yüzlerce Demokratı ve Cumhuriyetçiyi zaferlerinden dolayı tebrik etti ve şimdiden 234’ten fazla AIPAC yanlısı adayın kazandığını bildiriyor. «Who Funds My Rep» adlı portalın, Federal Seçim Komisyonu’ndan elde edilen verilere dayanarak yaptığı hesaplamalara göre, AIPAC ve diğer İsrail yanlısı komitelerin en aktif olarak desteklediği adaylar, belirlenen 376 yarışın 344’ünü, yani % 91’ini kazandı. Kaybeden 32 adayın ise 30’u Cumhuriyetçiydi. Her halükarda, Demokratlara oynanan “bahis”, AIPAC’IN Cumhuriyetçi Parti’nin yenilgisinden neredeyse kayıpsız kurtulmasına izin verdi. Her iki parti de lobinin parasına bağımlı ve adayları seçimlerde ne söylerse söylesinler, İran’a karşı çıkıyor.

İsrail parlamento seçimlerinde partisi yenilen Netanyahu İran konusunda artık ne yapabilir?

Ortadoğu’daki durum Netanyahu’nun kendisinin konumu tarafından da giderek ağırlaşıyor. 27 Ekim’deki Knesset seçimlerinde bloğu 53 sandalye, Gadi Ayzenkot bloğu 48, Arap partileri ise rekor sayıda, tam 19 sandalye kazandı. Hükümeti kurma yetkisi muhalif Ayzenkot’a verildi ve söz konusu yetkinin süresi 6 Aralık’ta sona eriyor. O zamana kadar Netanyahu’nun, ordu ve istihbarat üstünde başbakan vekili olarak tam kontrolü devam ediyor. Ne var ki ordu onu desteklemiyor. Örneğin ekim ayının sonunda, İsrail Ordusu Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, Netanyahu’nun İran’la yeni bir savaşı başlatabilecek emrini uygulamamış, bloke etmişti. Öte yandan Gadi Ayzenkot liderliğindeki güçlendirilmiş muhalefet, yeni hükümetin yemininden önce ancak İran’ın “doğrudan ve acil tehdidine yanıt olarak” askeri harekatı destekleyebileceğini ilan etti. Elbette bu sadece Netanyahu’ya karşı bir söylemdir…

Kongre mavi ama rota eski: Demokratların zaferi neden Ortadoğu'da yumuşama anlamına gelmiyor?

Netanyahu ABD’nin desteğini nihayet alabilirse, seçimlere rağmen bir savaş başlatabilir mi?

İsrail muhalefeti İran’la savaşa karşı çıkmıyor. Özellikle İsrail ABD’nin desteğini alırsa. Benzer bir pozisyonu, geçici başbakan olarak görev yapan kişi de benimsiyor: Şahsen bir savaşı başlatamayan Netanyahu da Trump’a güveniyor. Financial Times’a göre o her gün ABD Başkanını arayıp saldırıları yeniden başlatmaya ikna etmeye çalışıyor. Yeni bir savaş, onun iktidarda kalmasına ve dağınık Knesset’i (İsrail meclisi) ortak bir düşmana karşı birleştirmesine yardımcı olacaktır. Ayrıca, Ayzenkot’a ayrılan sürenin neredeyse 11 Aralık’taki Amerikan bütçesinin belirlenme miladıyla hemen aynı olması da dikkat çekicidir. Bu haftalarda olabilecek bir İran saldırısı, Kudüs’teki koalisyon görüşmelerini sekteye uğratır ve de Washington’daki bütçe anlaşmazlığı, savaşan orduya destek verilmesi yönünde sonuçlanır. Bu nedenle, bu konudaki risk payının yüksek oluşu büyük olasılıkla aralık ayının başından ocak ayının üçüne kadar sürer.

Gelelim ABD’nin bitmeyen ”İran cephesine”. Yeni bir saldırıyı ne kadar olası görüyorsunuz?

Bunun için hazırlıklar halen devam ediyor. 28 Ekim’de The Wall Street Journal, ABD’nin Basra Körfezi ülkelerini seçimden sonra kısa ve yoğun bir askeri kampanya konusunda uyardığını yazdı. Patriot uçaksavar sistemleri, ek bir uçak gemisi grubu ve bir deniz piyadesi keşif takımı bölgeye gönderildi bile. Kasım ayının dokuzunda, yani seçimlerden sadece beş gün sonra Amerikan askeri araçlarının yeni bir sevkiyat dalgası kaydedildi: KC-135R yakıt ikmal uçakları, C-17 nakliye uçağı ve stratejik keşif insansız hava araçları Atlantik üzerinden uzaktaki üslerine doğru ilerliyordu. Medya ve araştırma kurumu “Hunterbrook”un araştırma editörü, 29 Eylül’den 29 Ekim’e kadar bölgeye 193 adet C – 17 ve C – 5M nakliye uçağı seferi tespit etti. Tüm bunlardan sonra ise geriye Trump’ın “motivasyonu” kalıyor. Trump artık aday olamaz ve Amerikan siyasi geleneği bu tür başkanları “topal ördek” olarak kayda geçer. Ancak şu anki Trump için, bu savaşı bizzat başlatan kişi olarak yirmi yıl sonra nasıl betimleneceği önemli. Veto yetkisi, ordu komutanlığı ve dış politika hâlâ onun tarafında. İran’a karşı kazanılan zafer, Trump’ın ilk döneminden itibaren ‘kapatılmamış bir Gestaltıdır’ ve onu kapatmanın tek yolu savaşı başlatmaktır

Sayın Danilin son olarak, Demokratların zaferinin yeni savaşa etkisi ne olur ve önümüzdeki haftalarda bizleri sizce tam olarak neler bekliyor?

Bu nedenle Demokratların zaferinin Ortadoğu’ya barış umudu dahi vermeyeceği söylenebilir. Aksine, bölge birkaç haftalık gergin bir duraklama dönemi ve müzakerelerle karşı karşıya kalacak ve de aralık veya ocak aylarında Kudüs ve Washington yeni bir savaşın şartları üzerinde anlaşacak ve bunun için bir vesile bulacaklar. Demokratlar oturumlar düzenleyip duracak ve alacakları yeni kararlar için oy kullanacaklar, ancak gene de savaşı önleyemeyecekler. Ve AIPAC Yahudi lobisinin desteği göz önüne alındığında onların buna ihtiyacı da yok zaten. Geçmişte de böyleydi, Kongre protesto ettiğinde bile savaş için para her zaman bulunurdu. Amerikan birlikleri bölgede çoktan yoğunlaşmış haldeler ve İran’a karşı yeni bir savaş artık salt zaman meselesi gibi görünüyor. “Topal ördek Trump”, tüm dünyayı hoş olmayan bir şekilde şaşırtmaya devam edecek gibi…

Abonelik

VeryansınTV'ye destek ol.
Reklamsız haber okumanın keyfini çıkar.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Veryansın TV ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!