Boğazda güvenli eskort sağlamak için düşünülen seçeneklerden biri, İran’ın kıyılardaki füze ve drone sistemlerini daha yoğun hava saldırılarıyla hedef almak. Böylece gemilere ateş açılmadan önce bu sistemlerin imha edilmesi amaçlanıyor.
Bir başka seçenek ise boğaz çevresindeki İran topraklarında kontrol sağlamak için kara birliklerinin devreye girmesi. Trump yönetimi tüm seçeneklerin masada olduğunu ifade ederken, Trump cuma günü yaklaşık 2.200 deniz piyadesi, savaş uçakları ve savaş gemilerinden oluşan bir Deniz Piyade sefer gücünü Orta Doğu’ya gönderme talimatı verdi.
Bir eskort operasyonunda ABD savaş gemilerinin tankerlerle birlikte boğazdan geçerek mayınları temizlemesi ve İran’ın hava saldırıları ile küçük hızlı botlardan oluşan “sivrisinek filosu”na karşı savunma sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan uzmanlara göre bu görev oldukça büyük bir askeri güç gerektiriyor. Bir tankeri korumak için iki savaş gemisi gerekebileceği, 5-10 tankerden oluşan bir konvoyu korumak için ise yaklaşık 12 savaş gemisinin gerekli olabileceği tahmin ediliyor. Ancak boğazın dar olması, füzeleri ve dronları vurmayı da zorlaştırıyor.
Hudson Enstitüsü’nden eski deniz subayı Bryan Clark, savaş gemilerine ek olarak en az bir düzine MQ-9 Reaper insansız hava aracının İran kıyılarında devriye gezmesi ve füze rampalarını tespit eder etmez vurması gerektiğini ifade ediyor.
Clark’a göre bu tür bir operasyon binlerce asker ve denizciyi, büyük maliyetleri ve aylar sürebilecek bir askeri varlığı gerektirebilir. Ancak denizcilik analiz şirketi Lloyd’s List Intelligence, güvenlik önlemleri ve sınırlı sayıda savaş gemisi nedeniyle boğazdan geçen tanker sayısının normal seviyenin yalnızca yüzde 10’una kadar düşebileceğini öngörüyor.
Bu hızla ilerlenmesi durumunda, şu anda Körfez’de bekleyen 600’den fazla ticari geminin geçişinin tamamlanması aylar sürebilir.
WSJ’nin haberine göre ABD ve İsrail’in son haftalarda düzenlediği saldırılar İran donanmasına ve askeri kapasitesine ağır darbe vurmuş olsa da, İran güçlerinin saldırı kabiliyetini tamamen kaybetmediği belirtiliyor. İran’ın mobil gemisavar füzeleri hızlı şekilde yer değiştirebildiği için “vur-kaç” saldırıları düzenleyebilir. Bu da savaş gemilerinin veya ticari gemilerin ağır hasar görmesi hatta batırılması riskini ortadan kaldırmıyor.
WSJ’ye göre daha kapsamlı bir askeri seçenek, İran’ın güney kıyılarında belirli bir bölgeyi ele geçirmek veya baskınlar düzenlemek olabilir. Bu sayede İran’ın boğazdan geçen gemilere ateş açması engellenmeye çalışılabilir.
Öte yandan böyle bir operasyon muhtemelen binlerce askerin katılacağı ve aylar sürebilecek bir askeri harekât anlamına geliyor. Operasyonun ilk aşaması yoğun hava saldırıları olurken, ardından Amerikan deniz piyadelerinin zorlu ve dağlık arazilerde amfibi çıkarma yapması gerekebilir.
ABD kara birlikleri bölgede konuşlanırsa İran saldırılarının hedefi olmaya devam edecek. Yaklaşık 190 bin askere sahip İran Devrim Muhafızları ve elit Kudüs Gücü uzun yıllardır Orta Doğu’da milis güçleri destekleyen ve asimetrik savaş konusunda uzman bir yapı olarak biliniyor.
Boğaz çevresinin kontrol altına alınması bile İran tehdidini tamamen ortadan kaldırmayabilir. İran daha uzun menzilli füzeler ve dronlarla Körfez’in iç kesimlerinden de saldırı düzenleyebilir. Nitekim İran bu hafta Hürmüz’den yüzlerce kilometre uzakta, Irak açıklarında tankerleri hedef aldı.
Uzmanlara göre askeri risk tamamen ortadan kalkmadıkça gemi sahipleri boğazı kullanmak istemeyebilir. Savaşın başladığı günden bu yana İran’ın 20’den fazla gemiye saldırı düzenlediği ve bazı gemilerin Körfez’de yanarak hasar gördüğü belirtiliyor.
Askeri ve enerji sektörü analistlerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan günlük 100’den fazla geminin geçtiği normal trafik seviyesine geri dönülmesi ancak çatışmanın sona ermesi ve İran’ın ticari gemilere saldırmayacağına dair güvence vermesiyle mümkün olabilir.
Eski ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi Mick Mulroy da sorunun yalnızca askeri olmadığını vurguluyor:
“Sigorta şirketlerini ve gemi işletmecilerini boğazdan geçmenin yeterince güvenli olduğuna ikna etmeniz gerekir.”
