Ekonomistlere göre ‘örtülü faiz artışı’

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı; TL mevduata ‘kur farkı’ ekonomistlere göre örtülü bir faiz artışı.

Döviz kurlarında atak devam ederken, döviz mevduatının çözülmesi ve yastık altını ekonomiye kazandırmak amacıyla sürpriz bir hamle geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, dövizin muhtemel getirisine Türk lirası varlıklarda kalarak ulaşılabilmesini sağlayacak yeni bir aracın devreye alınacağını açıkladı.

Erdoğan, Kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada “Tasarruflarını değerlendirirken kurdaki yükselişten kaynaklanan kaygılarını gidermek isteyen vatandaşlarımıza yeni bir finansal alternatif sunuyoruz. Bundan sonra hiçbir vatandaşımızın ‘kur daha yüksek olacak’ diye mevduatını Türk lirasından dövize geçirmesine ihtiyaç kalmayacak. Bu yeni araç şöyle işleyecektir; insanlarımızın bankadaki TL varlığını, mevduat kazancı kur artışından yüksekse bu getiriyi elde edecek. Kur getirisi mevduat kazancının üstünde ise aradaki fark doğrudan vatandaşımıza ödenecek. Bu kazanç stopaj vergisinden muaf tutulacak” diye açıkladı.

Kurdaki artışın devletin vatandaşa ödenmesini analistler ‘örtülü faiz artışı’ olarak yorumladı.
Dünya gazetesinin haberine göre analistler sistemin işleyişine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmamış olsa da mevduat faizi kurdaki aylık yükselişin altında kaldığında TL mevduat sahiplerine aradaki farkın ödenecek olmasının devletin TL faizini artırması anlamına geldiğini belirtti.

Dövize olan talebin önünün kesilmesinin hedeflendiğini kaydeden analistler bu adımın kurdaki köpüğün bir kısmını alacağına da dikkat çekti.

Ancak bu yükün bütçeye kalmasının bazı faturalarının olacağını belirten analistler parasal genişleme ihtiyacı doğacağının bunun da enflasyonist bir baskı getireceğine de işaret ettiler. 

Bu adımlarla daha fazla dolarizasyon ve enflasyonist risklerle karşı karşıya kalınacağına dikkat çeken uzmanlar alınan kararların kısa vadede etkisinin olacağını ve dövize aşırı talebi geçici olarak önünü kesebileceğini kaydetti.

‘MALİYETİ HAZİNE ÜSTLENECEK’

Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Burcu Aydın Özüdoğru yaptığı değerlendirmede “Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan TL mevduatlara ödenecek olan faiz oranıyla döviz getirisi arasındaki fark, piyasa tarafından örtülü faiz artışı olarak değerlendirildi. Paranın değeri olarak görülen faizin artmasıyla da açıklama sonrası TL’de hızlı bir değer artışı oldu. Mevduata ödenecek bu dolaylı faiz artışının maliyetini Hazine üstlenecek olarak anlıyoruz. Hazine bu yükü vergi gelirleriyle mi karşılar, ilave borçlanmayla mı, yoksa Merkez Bankası tarafından para basarak mı? Her üç seçeneğin de maliyeti yüksek olur. Yine açıklamada ihracatçılara Merkez Bankası aracılığı ile ileri vadeli kur fiyatı verileceği ve kur farkının da ihracatçılara ödeneceği açıklandı. Bu açıklamadan Merkez Bankası’nın ihracatçılara piyasadaki forward fiyatlarının altında kur fiyatı vereceğini anlıyoruz. Bu da dolaylı olarak ihracatçılara verilen bir sübvansiyondur” diye konuştu.

EĞİLMEZ: DOLAYLI FAİZ ARTIRIMI YAPILIYOR

Ekonomist Mahfi Eğilmez sosyal medyadan kendisine yöneltilen ‘Kurdaki fark mevduat kazancına eklenecek” ne demektir hocam?’ sorusunu yanıtlarken Erdoğan’ın “Kur getirisi mevduat getirisinin altında kalırsa aradaki fark doğrudan vatandaşa ödenecek” sözlerini değerlendirdi.

Eğilmez, açıklamasında “Şimdi anladım. Dolaylı faiz artırımı yapılıyor yani. Kur % 40 artmış, faiz % 14 ise aradaki 26 puan ödenecek. Ve bunun adı faiz olmayacak. Müthiş” yorumunda bulundu.

BİLİN NEYAPTI: ÖNLEMLER YETERLİ DEĞİL

Veryansın TV yazarı Prof. Dr. Bilin Neyaptı ise Erdoğan’ın açıklamaları sonrası şu açıklamayı yaptı:

Bugün olanları ofuste geç saate kadar çalıştığım için izlememiştim; şimdi ögrendim olanları. Mevduat faizinin devlet eliyle kur farkına endekslenmesi;
1.Dolar’a henüz kaçmamış mevduatı TL’de tutar.
2. Karar kurdaki artışı düşüreceği için geçici de olsa bir rahatlık sağlar
3. Mevduat getirisi sübvanse edildiği için bu durumun kredi faizlerine tam olarak yansıması beklenmez.

4. Ancak, bu subvansiyon ve ihracatçıya ileri vadeli kur taahhütü enflasyonist baskıyı artırması muhtemeldir.
5. Yine de açıklmaya nihayet zarardan akılcı bir dönüş denebilir
6. Bu derece hızlı kur düşüşü, piyasa tepkisinden ziyade, Erdoğan’ın açıklaması ile birlikte kayda değer bir döviz müdahalesi olasılığını da düşündürüyor.
7. Ancak sonuç olarak, düşük faiz politikasından, en azından TL mevduatındakileri daha fazla mağdur etmemek için dönülmüştür
8. İhracata destek; ve sadece mevduat faizinin sübvansiyonu, kredi faizlerine dokunulmayışı, istihdam, üretim ve enflasyon problemlerinin ihracat ve piyasa ile çözüleceği ümidini yansıtıyor ki bu önlemler kesinlikle yeterli değil!

Bugün olanları ofuste geç saate kadar çalıştığım için izlememiştim; şimdi ögrendim olanları.

Mevduat faizinin devlet eliyle kur farkına endekslenmesi;
1.Dolar’a henüz kaçmamış mevduatı TL’de tutar.
2. Karar kurdaki artışı düşüreceği için geçici de olsa bir rahatlık sağlar +

— Bilin NeyaptiNededi? (@BilinNeyapti) December 20, 2021

DOLAR VE EURO’DA DÜŞÜŞ

Kabine toplantısı sona ermeden hemen önce yüzde 10’aşan yükeliş kaydeden dolar ve euro, Erdoğan’ın açıkladığı yeni düzenlemeler sonrası sert düşüş gösterdi. Açıklamalar öncesinde 18,3674 ile zirvesinden işlem gören dolar/TL, konuşma sonrası hızla düşüşe geçti ve yüzde 22 değer kaybederek 14,2748’e kadar geriledi. Gün içerisinde 20 liranın üzerinde alıcı bulan euro ise 16.56’ya kadar indi.