Güncelleme çalışmalarına 2019 yılında başlanan Türk Dil Kurumu’nun (TDK) yayınladığı Türkçe Sözlük’ün 12. baskısı yayınlandı. Pek çok sözcüğün yazımında değişikliğe gidilen yeni baskıya tepkiler yükseldi. Kayyum- kayyım, Doğubeyazıt-Doğubayazıt, unvan-ünvan, çiğ börek-çi börek olarak değiştirilen sözcüklerden en çok ‘Türkiyeli’ kelimesi tartışma yarattı.
TDK’nın güncel Türkçe sözlük sayfasında ‘Türkiyeli’ yazıldığında ‘Türk’ kelimesine yönlendirmiyor, ‘Türkiyeli’ sorgusunun karşılığında ‘Türkiye’de yaşayan halk ve bu halkın soyundan olan kimse’ tanımı çıkıyordu. Ancak aynı TDK, “Fransalı” sorgusunda “Fransız” sayfasına, “Yunanistanlı” yazınca “Yunanlı” sayfasını işaret ediyordu. İlk olarak Veryansın Tv’nin gündeme getirdiği skandala gelen tepkiler üzerine TDK geri adım atarak, ‘Türkiyeli’ kelimesini sözlükten çıkardı.
İktidara yakın Yeni Şafak gazetesi, ‘Türkiyeli’ kelimesine yapılan savunmaları sayfasına taşıdı.
”VANLIYIM, EDİRNELİYİM, İZMİRLİYİM’ GİBİ’
Yeni Şafak’a konuşan Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hayati Develi, güncellenen sözlükle ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Yenilik ve güncelleme ihtiyacı ile ilgili bilgiler yetkin Kurum uzmanlarınca derlemeler, basın yayın organları, sosyal medya taramaları gibi ortamlardan elde edilir. Kuruma yöneltilen eleştiri ve sorular da bir bilgilenme kaynağıdır. Kayyum kelimesinin kayyım olarak değiştirilmesi yaygın kullanılan yanlışın düzeltilmesi oldu. Türkiyeli kelimesi Türk’ün alternatifi değildir. Ben Türkiyeli kelimesini bir çekimli şekil olarak değerlendiriyorum: Vanlıyım, Edirneliyim, İzmirliyim gibi. İmlada ise bitişik veya ayrı yazma konusu geleneklere, alışkanlıklara bağlı olarak oluşur. Bazı dillerde çok uzun yıllar önce oturmuş kurallar vardır. Bizde bu konuda tartışılmaz bir gelenek oluşmadı. Yazım konusu bir bilim konusu değil, uzlaşma konusudur.”
‘SİYASİ’ YORUMU
Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük Kolu eski Başkanı Prof. Dr. Mustafa Argunşah da, yapılan değişikliklerle ilgili görüşlerini şöyle aktardı:
“Sözlüğe alınan kelimelerin anlamları zamanla değişebilir. Son günlerde üzerinde fırtınalar koparılan Türkiyeli kelimesi de böyledir. Aşağı yukarı Türkçede yüz elli yıldır bu kelime kullanılıyor. Maalesef dil ile siyaset bazen iç içe giriyor. Türk Dil Kurumunun Türkçe Sözlük’ü genel bir sözlüktür. Türkçenin her türlü söz varlığı bunun içinde yer almalıdır. İçerisinde argo da olabilir, hakaret sözleri de olabilir. Çünkü bunlar Türkçede vardır. Türkçe Sözlük, ahlak kitabı değildir, siyaset kitabı değildir. Tabii ki okul sözlüklerinde argoya, hakarete, cinsel anlam çağrıştıran kelimelere yer vermezsiniz. Kelimelerin sık sık değiştiği düşüncesine katılmıyorum. En son 2011 yılında sözlük yayımlanmıştı. Aradan 12 yıl geçti, değiştiği söylenen galiba 18 kelime var. Üzüldüğüm şey şu: Türk Dil Kurumunun güncel sözlüğü ülkemizdeki güncel Türkçe Sözlük’ler içerisinde en hacimlisi, en çok söz barındıranı. Bu güzel sözlük takdir edilmek yerine tespit edilen bir iki kelime üzerinden tartışma yaratıldı.”
Millet tanımı yapılırken, din, dil ve coğrafya kullanılır. Sıra dilin bozulmasina gelmiş.