Tarihçi ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı, tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.
Sağlık sorunları sebebiyle Koç Üniversitesi Hastanesi’nde bir süredir yoğun bakımda tedavi gören ve entübe edilen 78 yaşındaki Ortaylı’nın sağlık durumu kötüleşti.
Prof. Dr. Ortaylı, tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.
AİLESİNDEN AÇIKLAMA
Ailesinin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamaya göre, Ortaylı için 16 Mart saat 11.00’de Galatasaray Üniversitesi’nde anma töreni düzenlenecek.
Ardından Ortaylı’nın cenaze namazı, ikindi namazını müteakip kılınacak ve Fatih Camisi Haziresi’nde defnedilecek.
Ailesi, açıklamada ayrıca cenazeye çiçek gönderilmemesini, arzu edenlerin Türk Eğitim Vakfına bağış yapmalarını rica etti.
ENTÜBE EDİLMİŞTİ
Yoğun bakımda tedavi gören 78 yaşındaki Ortaylı, durumunun ağırlaşması üzerine gece saatlerinde entübe edilmişti.
TAZİYE MESAJLARI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ortaylı için taziye mesajı yayımladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Entelektüel kişiliği, bilgi ve birikimi, kitapları, araştırmaları ve akademik çalışmalarıyla milletimizin saygısını kazanan, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi, çok değerli Prof. Dr. İlber Ortaylı hocamızın vefatından derin üzüntü duydum. Sayın İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet niyaz ediyor, kederli ailesine, öğrencilerine, dostlarına, tüm sevenlerine ve akademi dünyamıza başsağlığı dileklerimi iletiyorum. Rabb’im mekanını cennet eylesin.” ifadelerini kullandı.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Ülkemizin yetiştirdiği büyük tarihçilerden Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. İlber Hoca, engin tarih bilgisiyle kaleme aldığı inceleme, araştırma ve değerlendirmeleriyle ilim dünyasında silinmez bir iz bıraktı. Kendisine Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve talebelerine başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet olsun.” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sosyal medya hesabından yayımladığı taziye mesajında şunları kaydetti:
“Türk tarihçiliğinin müstesna isimlerinden Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını üzüntüyle öğrendim. Ömrünü ilme ve milletimizin tarih şuurunun güçlenmesine adayan İlber Hoca, bilgisi, eserleri ve yetiştirdiği nesillerle ülkemizin fikir hayatında derin izler bırakmıştır. Kendisine Allah’tan rahmet, ailesine, öğrencilerine ve ilim camiamıza başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun.”
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Tarihçi ve yazar, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi Prof. Dr. İlber Ortaylı Hocamızın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Tarih ilmine yaptığı kıymetli katkılar, kaleme aldığı eserler ve yetiştirdiği sayısız öğrenciyle ülkemizin ilim ve kültür hayatında derin izler bırakan Sayın Ortaylı’ya Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve ilim camiamıza başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, ruhu şad olsun.” ifadelerini kullandı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yayımladığı mesajında, şunları kaydetti:
“Türk tarihçiliğinin önde gelen isimlerinden, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi, ilmi birikimi ve güçlü anlatımıyla tarih bilincinin geniş kitlelere ulaşmasına büyük katkı sağlayan Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. Akademik çalışmaları, eserleri ve yetiştirdiği öğrencilerle tarih alanında çok kıymetli bir miras bırakan Ortaylı, yalnızca bir bilim insanı değil aynı zamanda toplumda tarih şuurunun gelişmesine öncülük eden önemli bir münevverdi. Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, öğrencilerine, bilim dünyamıza ve tüm sevenlerine başsağlığı diliyorum.”
Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendiğini belirterek, şöyle devam etti:
“Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi Ortaylı, tarihi anlatmanın ötesinde düşünmeyi, sorgulamayı ve kültürel mirasa saygıyı öğreten müstesna bir ilim insanıydı. Eserleri ve fikirleriyle hafızalarda yaşamaya devam edecek olan İlber Ortaylı hocamız, bıraktığı kıymetli mirasla geçmiş ile gelecek arasında kurduğu köprüyle hatırlanmaya devam edecektir. Merhum Ortaylı’ya Allah’tan rahmet, kıymetli ailesine, yakınlarına ve sevenlerine başsağlığı ve sabır diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun.”
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, paylaşımında, “Tarihçi ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. Kaleme aldığı eserlerle ardında eşsiz bir miras bırakan, Türk tarihçiliğinde mihenk taşı olan İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve sevenlerine sabır diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun. Başımız sağ olsun.” ifadelerini kullandı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, “Tarihçi ve yazar İlber Ortaylı hocamızın vefat haberini derin bir üzüntüyle öğrendim. Türk tarihine, akademi dünyasına ve kültürel hafızamıza kıymetli katkılar sunan, bilgisi ve birikimiyle nesiller yetiştiren değerli bir ilim insanını kaybettik. Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve ilim camiamıza başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet olsun.” paylaşımında bulundu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Bazı insanlar sadece yaşadıkları döneme değil, geleceğe de iz bırakır. İlber Ortaylı böyle bir isimdi. Geride bıraktığı ilim, düşünce ve kültür mirasıyla daima hatırlayacağımız Prof. Dr. İlber Ortaylı hocamıza Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına, sevenlerine başsağlığı diliyorum.” ifadelerine yer verdi.
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Türk tarihçiliğinin müstesna isimlerinden Ortaylı’nın vefatını derin bir üzüntüyle öğrendiğini belirterek, şöyle devam etti:
“Ömrünü tarih bilincinin güçlenmesine, kültür ve medeniyet birikimimizin gelecek nesillere aktarılmasına adayan sayın Ortaylı, ilim dünyamıza yaptığı kıymetli katkılarla hafızalarda müstesna bir yer edinmiştir. Bu değerli hizmetleri dolayısıyla Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü ile de taltif edilmişti. Sayın Ortaylı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde verdiği Türk İdare Tarihi ve Türk İslam Düşünce Tarihi dersleriyle pek çok öğrenci yetiştirmiş; bizlere de ilmi birikiminden istifade etme imkanı sunmuş kıymetli bir hocamızdı. Merhum Prof. Dr. İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve ilim camiamıza başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet olsun.”
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, sosyal medya hesabından “Kıymetli hocamız İlber Ortaylı’nın öğrencisi olma bahtiyarlığını yaşamış biri olarak vefat haberini büyük bir teessürle öğrendim. Kendine has üslubu, engin bilgisi ve anlatımıyla bizlere tarihi sevdiren çok kıymetli bir hocaydı. Kendisini her zaman saygı, minnet ve güzel hatıralarla anacağım. Mekanı cennet olsun.” mesajını yayımladı.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, “Türkiye büyük bir değerini, bir tarih dahisini yitirdi. Ülkemizin yetiştirdiği en müstesna değerlerden, kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Hocamıza Allah’tan rahmet, ailesine, öğrencilerine ve aziz milletimize başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun. Başımız sağ olsun.” paylaşımını yaptı.
İLBER ORTAYLI KİMDİR?
21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde, Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen İlber Ortaylı, henüz iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. Eğitim hayatına İstanbul Avusturya Lisesi’nde başlayan ve Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olan Ortaylı, yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nde tamamladı. Akademik yolculuğu boyunca Viyana Üniversitesi, Chicago Üniversitesi ve Paris’teki prestijli kurumlarda çalışmalar yürüten Ortaylı, Halil İnalcık gibi dev isimlerin öğrencisi oldu.
Kafkasyalı Karaçay asıllı annesi Kırım’ın önde gelen asilzade ailelerinden Karaşay ve Çarlar’ın prenslik verdiği ve Kırım mirzalarından olan Şirinski ailesinden ve Stalingrad’da Rus Dili ve Edebiyatı okumuş olan Şefika Ortaylı (1918-2020), babası ise Kırım doğumlu, Türkçeye Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserler ve makaleler çevirmiş bir uçak mühendisi olan Kemal Ortaylı’dır. Annesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünde yıllarca hocalık yapmıştır. Ortaylı, Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu ev ortamında büyümüştür. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi vardır.
21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu.
İlber Ortaylı, Yunanistan’ın Preveze şehrinde düzenlenen İkinci Uluslararası Tarih ve Kültür Sempozyumu’nda; Eylül 2009. 1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdi. Burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray’ın öğrencisi oldu. Ayrıca sınıf arkadaşları arasında Zafer Toprak, Mehmet Ali Kılıçbay ve Ümit Arslan da vardı.
Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri hakkında öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık ile yaptı. “Tanzimat sonrası mahallî idareler” başlıklı tezi ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde 1974 yılında doktor, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla 1979’da aynı Fakültede doçent oldu.
1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus’ta ders, seminer ve konferanslar verdi.
1989’da Türkiye’ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinin idare tarihi anabilim dalının başkanlığını yaptı.
2002 yılında Galatasaray Üniversitesine, iki yıl sonra ise Bilkent Üniversitesine konuk öğretim üyesi olarak geçti. Şu anda Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Türk Hukuk Tarihi derslerini vermektedir. Galatasaray Üniversitesi senatosu üyesidir. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Hukuk Tarihi Anabilim Dalı üyesiydi.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kalan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi Müdürü Haluk Dursun’a devretti.
Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesidir. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı bakanlık danışmanı oldu.
Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin iş birliğiyle iki yılda bir verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü’nün 2004 yılındaki sahipleri İlber Ortaylı’nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlenmiştir. 2009 yılında İzmir Kitap Fuarı’na katılmıştır. Millî Saraylar Daire Başkanlığının Dolmabahçe Sarayı’nda düzenlediği “Vefatının 150’nci yılında I. Abdülmecit ve dönemi” başlıklı uluslararası sempozyumun açılış ve kapanış oturumlarına katılmıştır.
Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Farsça ve iyi seviyede Latince bilmektedir. Katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını, başkalarının yanlış bilgilerle biyografisini yazdığını ve bundan büyük rahatsızlık duyduğunu dile getiren Ortaylı, orta seviyede Sırpça, Hırvatça, Boşnakça bildiği iddialarını yalanlamıştır.
1981 yılında Mersin senatörü Dr. Talip Özdolay’ın kızı Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. On sekiz yıllık birliktelikten sonra 1999 yılında boşandı. İlber Ortaylı’nın ayrıca çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.
