İzmir’de sağanak yağış sırasında, yağmurdan kaçarken elektrik akımına kapılan Demokrasi Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencisi Özge Ceren Deniz (23) ve onu kurtarmak isteyen amatör müzisyen İnanç Öktemay’ın (44) ölümü sonrası dikkat çeken ayrıntılar ortaya çıktı.
Cumhuriyet’ten Işık Kansu’nun haberine göre; elektrik akımından yaşamını yitiren iki gencin ölümünden sorumlu tutulan şirketin AKP döneminde yaptığı yatırımlar ve ihaleler ile büyüdüğü belirlendi.
ŞİRKET 2005 YILINDA KURULDU
TEDAŞ’ın 2004 yılında özelleştirme kapsamına alınmasının ardından Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrıldı. TEDAŞ’ın hissedarı olduğu Gediz Elektrik Dağıtım AŞ de İzmir ve Manisa illerini kapsayan bir bölgede faaliyet göstermek üzere 2005 yılında kuruldu.
Gediz EDAŞ’ın Aralık 2012’de yapılan özelleştirme ihalesinde en yüksek teklifi 1 milyar 231 milyon dolarla Elsan-Tümaş-Karaçay Ortak Girişim Grubu verdi. Ancak Elsan’ın içinde olduğu Bereket Enerji, 7 Mayıs’ta Alaşehir M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nun yaptığı “serbest piyasadan elektrik enerjisi alımı” ihalesini kazandı. Ancak şirket ihaleyle ilgili sözleşmeyi imzalamaktan vazgeçti. İhale daha sonra iptal oldu.
Bunun üzerine de Kamu İhale Kanunu’nun 58. maddesinin 2. fıkrasına göre 16 Ağustos 2012 tarihinde Bereket Enerji’ye altı ay süreyle tüm kamu ihalelerine giriş yasağı getirildi. Resmi Gazete’de yer alan ilana göre Adalet Bakanlığı Alaşehir M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu bu kararı almıştı.
Buna karşın Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 8 Mart 2013 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan kararıyla Gediz Elektrik Dağıtım AŞ, 1 milyar 231 milyon dolar bedelle Elsan-Tümaş-Karaçay Ortak Girişim Grubu’na devredildi. Böylece Gediz EDAŞ, Aydem bünyesine girmiş oldu.
TEKEL DURUMUNA GELDİ
Aydem Elektrik Dağıtım AŞ ise 2008’de 110 milyon dolara Bereket Enerji Grubu’na verilmişti. Aydın, Denizli ve Muğla’da elektrik dağıtım hizmeti veren Aydem’in bünyesine İzmir ve Manisa illerini kapsayan Gediz EDAŞ’ın da katılmasıyla şirket bölgede tekel durumuna geldi.
2015 yılında Gediz EDAŞ’ın ticaret unvanı GDZ Elektrik Dağıtım AŞ olarak değiştirildi.
2017 yılının sonlarında Bereket Enerji kontrolündeki Gediz Elektrik ile Aydem Elektrik’in borç krizinin derinleştiğine dair haberler çıkmaya başladı. Söz konusu dağıtım şirketlerinin, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ’ye (TETAŞ) olan elektrik borcunun 600-650 milyon TL’yi aştığı, TETAŞ’ın bu iki şirketi, borçlarını ödemeleri için defalarca uyardığı iddia edildi. Bereket Enerji’nin, bankalarla kredilerini yeniden yapılandırmak üzere görüşmeler yaptığı kaydedildi.
Bunun ardından Bereket Enerji, 2019 yılında dokuz banka ile olan 4.6 milyar dolarlık kredisini yapılandırdığını duyurdu. Bereket Enerji Grubu, 2020 yılında Aydem Enerji olarak devam etme kararı aldı.
585 İHALE ALDI
Aydem, kamudan en fazla elektrik enerji ihalesi alan şirketler listesinin ikinci sırasında yer alıyor. Yönetim kurulu başkanlığını Ceyhan Saldanlı’nın yaptığı şirket 2014 ile 2021 yılları arasında kamudan 2 milyar 403 milyon TL değerinde 585 ihale aldı.
ŞÜPHELİLER ADLİYEYE SEVK EDİLDİ
Öte yandan ‘elektrik akımı’ faciasıyla ilgili İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma devam ediyor.
Bilirkişi ön raporu çerçevesinde sorumlulukları bulunduğu gerekçesiyle gözaltına alınan İZSU Genel Müdürlüğü ve Gdz Elektrik çalışanı 27 şüphelinin emniyet müdürlüğündeki işlemleri tamamlandı. Şüpheliler, adliyeye sevk edildi.
Şüphelilerin ailelerinden oluşan bir grup, sevk işlemi sırasında Asayiş Şube Müdürlüğü binası önünde toplanarak alkışlarla “adalet istiyoruz” sloganı attı.
Soruşturma kapsamında gözaltı kararı bulunan 2 şüphelinin de yakalanmasına çalışıldığı öğrenildi.
NE OLMUŞTU?
İzmir’de 12 Temmuz’da sağanaktan korunmak için kaçmaya çalışan Demokrasi Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencisi Özge Ceren Deniz (23) suyla dolan yolda elektrik akımına kapıldı.
Onu kurtarmak isteyen amatör müzisyen İnanç Öktemay (44) da akıma kapılıp bir anda yere yığıldı. Deniz ve Öktemay, kaldırıldığı hastanede yaşamlarını yitirdi.
Facia kamerada:
DUMANLARIN ÇIKTIĞI GÖRÜNTÜ KAMERADA
Olay yerindeki mazgaldan 9 Ocak’ta dumanların yükseldiği bir güvenlik kamerası görüntüsü de ortaya çıktı. Çevredeki esnafın durumu, o tarihte yetkililere ilettiği bildirildi.
İzmir’de 2 kişinin akıma kapılarak yaşamını yitirdiği yerde yapılan inceleme sonrası belediye ve elektrik firması yetkilileri, sorunun çözülmesi için çalışma yaptı. Çalışma ile yer altındaki kablolar, 50 santimetre daha aşağıya alındı.
‘ELEKTRİK HATLARI, YAPIM TEKNİĞİNE AYKIRI DÖŞENMİŞ’
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından konuyla ilgili yapılan açıklamada, daha önce bölge esnafının yetkili kuruma birden fazla bildirim yaptığı kaydedilirken, “Kabloların üzerinde 2 farklı noktada onarım gerçekleştirildiğini ve GDZ Elektrik A.Ş.’ye ait elektrik hatlarının yapım tekniğine aykırı olarak zeminden 23 cm aşağıda döşendiği de fotoğraflarla belgelenmektedir. Anılan bölgede elektrik kaçağına bağlı birtakım olumsuzluklar yaşandığına, bölge esnafının yetkili kuruma defaatle bildirim yaptığına ilişkin ifadeleri de kayıt altındadır” denildi.
GDZ ELEKTRİK: HERHANGİ BİR ŞİKAYET KAYDI YOK
GDZ Elektrik Dağıtım Şirketi’nden yapılan açıklamada ise yetkili kurumlar tarafından yürütülen olay yeri incelemeleri tamamlandığı belirtilerek, “Olayın geçtiği bölgeye dair son 6 aydır kurumumuza CİMER, Çağrı Merkezi, sosyal medya dahil olmak üzere tüm kanallardan gelen talepler incelenmiş ancak herhangi bir şikayet kaydı olmadığı tespit edilmiştir. Bölge sakinlerinin konuşmalarında uzun süredir iletildiği söylenen şikayetler, doğrudan sorumlu olan diğer kurumlara yapılmıştır. Öte yandan, 9 Ocak tarihinde bölgeden farklı bir şebeke unsuruna ilişkin arıza kaydı alınmış ve ekipler tarafından sorun çözülerek kayıt kapatılmıştır” ifadeleri kullanıldı.
BİLİRKİŞİ ÖN RAPORU: HER İKİ KURUMUN İHMALLERİ OLDUĞU KANAATİNE VARILMAKTADIR
Öte yandan bilirkişinin hazırladığı ön raporunda, bir besleme devresine ait kablonun yağmur tahliye mazgalı altına sıkıştığı ve yalıtımının zedelendiği, ölümlere bu bölümdeki faz toprak arızasının neden olduğu kaydedildi.
Besleme devrelerine ait kabloların zeminden 36 ila 45 santimetre derinlikte olduğu, temasın olduğu noktada bu derinliğin 15 santimetreye kadar gerilediği, neredeyse mazgalın kalınlığıyla aynı seviyeye geldiğine dikkat çekildi. Raporda, ilgili yönetmeliğe göre bu derinliğin normalde 60 ila 80 santimetre olması gerektiği vurgulandı.
Raporda ayrıca şu ifadelere yer verildi:
“Kablo derinliğinin 15 santimetreye düştüğü noktada, bu kadar küçük gömülme derinliğine neden olan etken; rögar kapağı bitişiğinden geçirilen beyaz renkli drenaj borusunun kabloları kapağa doğru yükseltmesi ve bu arada kablo koruyucu borunun bu bölümde iptal edilmiş olmasıdır. İZSU uygulamalarının sonucu olan bu durumun kazanın asli nedenlerinden biri olduğu kanaatindeyiz. Kabloların 36 ve 45 santimetre aralığındaki derinliğe gömülmüş olması, kazanın yaşanmış olmasının asli nedenlerinden biri olarak GDZ Elektrik’in uygulamaları sonucu olduğu kanaatine varılmıştır. Sonuç olarak her iki kurumun ihmalleri olduğu kanaatine varılmaktadır.”
Devletleştirilmeden düzelmez.