YUSUF YAVUZ / VERYANSIN TV
Antalya Büyükşehir Belediyesi iddianamesinde rüşvet ve ihaleye fesat karıştırma suçlamalarına konu olan 1 milyar 140 milyon TL’lik araç kiralama ihalesinde yaklaşık maliyetin piyasanı yüzde 264 ila yüzde 231 oranında şişirildiği ortaya çıktı. Sayıştay, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan ve Gökhan Böcek’e rüşvet vermekle suçlanan şirketlerin aldığı kiralama ihalesinde, ihale konusu 24 kalemin tamamında yaklaşık maliyetin piyasa rayiçlerinin üzerinde belirlendiğini tespit etti. Söz konusu ihaleyi alan firmanın ortakları, hak edişleri alabilmek için Gökhan Böcek’e rüşvet vermek ve ihaleye fesat karıştırmak iddialarıyla suçlanmıştı.
Sayıştay’ın Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılını kapsayan denetim raporu açıklandı. Raporun bulguları atasında, Antalya Büyükşehir Belediyesi iddianamesine konu olan rüşvet iddialarıyla ilgili araç kiralama ihalesine ilişkin detaylar da yer alıyor.
İDDİANAMEYE GİREN MİLYARLIK İHALENİN DETAYLARI ORTAYA ÇIKTI
Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından 31 Ekim 2024 tarihinde yapılan ve 1.140.926.560 TL bedel ile sözleşme imzalanan ihalenin yaklaşık maliyeti 1.148.481.620,50 TL olarak belirlendi. Sayıştay, toplam 24 kalemden oluşan araç kiralama hizmet alımını kapsayan ihaledeki yaklaşık maliyet hesaplamasının gerçek piyasa fiyatlarının, bazı kalemlerde yaklaşık3 fazla olduğunu tespit etti. Sayıştay’ın denetim raporunda, “Yaklaşık maliyetin piyasa rayiçlerinin çok üzerinde belirlendiği, piyasa fiyat araştırmasının gerçekçi verilerle yapılmadığı ve bu durumun ihale sonucunda oluşan fiyatların piyasa rayiçlerinin üzerinde gerçekleşmesine zemin hazırladığı görülmüştür” ifadelerine yer verildi.
YAKLAŞIK MALİYET, PİYASANIN 3 KAT ÜZERİNDE
Toplam yaklaşık maliyeti 1.148.481.620,50 TL olarak belirlenen ihalede, İdare tarafından hazırlanan maliyet cetvelinde yer alan ve ihaleye esas teşkil eden birim fiyat verilerinin piyasa gerçeklerini yansıtmadığı tespitine yer verilen Sayıştay raporunda şöyle denildi: “Denetim esnasında Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) ve piyasa kaynaklarından temin edilen rayiç bedeller ile İdarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı tutarlar karşılaştırıldığında; İdarenin maliyet kurgusunun piyasa ortalamasının yaklaşık 2-3 katına ulaştığı anlaşılmaktadır. Tablo verileri incelendiğinde; İdare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet analizlerinin piyasa gerçeklerinden ne kadar uzak olduğu ve objektif piyasa verileriyle açıklanamayan tutarlara dayandığı net bir şekilde görülmektedir.
YÜZDE 264 FARK TESPİT EDİLDİ
Özellikle; Piyasa rayici 75.000 TL olan Hooklift Konteyner için yaklaşık maliyetin 273.200 TL belirlenerek piyasanın %264 üzerinde (%3,6 katı) bir fiyat öngörüldüğü, Piyasa rayici 195.000 TL olan 2,5 Tonluk Damperli Kamyon için yaklaşık maliyetin 646.416 TL olarak hesaplanarak %231 oranında sapma oluştuğu, Benzer şekilde Araç Takip Sistemi (%208), Kancalı Kamyon (%168) ve Mini Yol Süpürme Aracı (%132) gibi kalemlerde maliyetlerin piyasa rayiçlerinin 2-3 katı üzerinde belirlendiği, tespit edilmiştir. İhale konusu 24 kalemin tamamında yaklaşık maliyetin piyasa rayiçlerinin üzerinde belirlenmiş ve bazı kalemlerde büyük farkların olması; yaklaşık maliyet tespit sürecinin piyasa gerçeklerinden uzak ve salt şekli bir işlem olarak yürütüldüğünü, neticede kamu kaynaklarının verimli kullanımını sağlayacak bir maliyet analizi yapılmadığını kanıtlamaktadır.”
BELEDİYE: FİYAT ALINMASI ZORUNLU DEĞİL
Belediyenin ihale bulgularıyla ilgili savunmasında, ilgili yönetmelik uyarınca yaklaşık maliyet belirlenirken Ticaret Odaları, DSİ veya Karayolları Genel Müdürlüğü gibi kurumlardan fiyat alınmasını zorunlu kılan bir mevzuat hükmü bulunmadığı, maliyetin ihale konusu işle iştigal eden beş farklı firmanın teklif ortalaması ile idarenin güncellenmiş 2024 yılı sözleşme fiyatlarının ortalaması alınarak piyasa gerçeklerine uygun şekilde hesaplandığı ifade edildi.
SAYIŞTAY: MALİYET TESPİTİ MANTIĞI İLE BAĞDAŞMIYOR
Belediyenin cevabıyla ilgili değerlendirmeye de yer verilen Sayıştay raporunda, özetle şöyle denildi: “İdare cevabında her ne kadar Ticaret Odasından veya diğer resmi kurumlardan fiyat alınmasını zorunlu kılan bir hüküm bulunmadığı belirtilmişse de, yürütülen piyasa araştırmasının sadece belirli firmalardan alınan ve rekabetçi olmayan tekliflerin aritmetik ortalamasına dayandırılması, yaklaşık maliyet tespitinin temel mantığıyla bağdaşmamaktadır.
‘İHALEDE REKABET OLUŞMASI ENGELLENMİŞ’
İdarenin, ihalenin açık ihale usulüyle yapıldığı, birden fazla geçerli teklif alındığı ve sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete yakın olması sebebiyle kamu zararı oluşmadığı yönündeki argümanı da hukuken geçerli bir mazeret olarak değerlendirilemez. Kamu ihale sisteminde yaklaşık maliyet, isteklilerin teklif stratejilerini doğrudan etkileyen, ihalenin tavan fiyatını belirleyen ve rekabet ortamını şekillendiren en temel parametredir. Yaklaşık maliyetin piyasa gerçeklerinden kopuk yüksek belirlenmesi, isteklilerin de bu yüksek sınıra göre teklif vermelerine zemin hazırlamakta ve ihalede gerçek bir fiyat rekabetinin oluşmasını engellemektedir. Dolayısıyla, tekliflerin hatalı hesaplanmış yüksek bir yaklaşık maliyete yakın olması, alımın ekonomik ve verimli gerçekleştirildiğinin bir kanıtı olamaz; aksine 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde güvence altına alınan kaynakların verimli kullanılması ilkesinin zedelendiğine işaret eder.”
TEK FİRMANIN TEKLİFİ GEÇERLİ SAYILDI
Toplam 18 firmanın teklif sunduğu, yalnızca 1 firmanın teklifinin geçerli sayıldığı ihale, Mec Kurumsal Hizmetler San. ve Tic. AŞ ile Birbey Atık Yönetim Sistemleri Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı aldı.
DAİRE BAŞKANLIĞINDA DEĞİŞİM YAŞANDI
İhaleyi yapan birim olan Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Mehmet İnanç Argun’un 17 Eylül 2024 tarihi itibari ile emekli olarak görevden ayrıldığı, Argun’un yerine ise Antalya Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi ve İşletme Şube Müdürü Burçin Özkan’ın atandığı gündeme gelmişti. İddianameye ve Sayıştay bulgusuna konu olan ihale ise 30 Ekim 2024 tarihinde yapılmıştı. Argun’un yerine atanan daire başkanı Özkan da 4 Haziran 2026 tarihinde görevinden alınarak park bahçeler bünyesindeki fidanlık şube müdürlüğünde mühendis olarak görevlendirilmişti.
İHALEYİ ALAN ŞİRKET İDDİANAMEDE
Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında hazırlanan iddianamede, söz konusu ihaleyi alan şirket yetkilileri rüşvet vermekle suçlanıyor. İddianamede yer alan şüpheli ve ortak ifadelerine göre; Birbey Atık Şirketi ortakları Bülent Çeken ve Mete Yapal, Antalya Büyükşehir Belediyesi’nden olan yüksek meblağlı alacaklarını ve hak ediş ödemelerini sorunsuz ve hızlı bir şekilde tahsil edebilmek amacıyla rüşvet vermekle suçlanıyor.
GÖKHAN BÖCEK’E RÜŞVET VERİLDİ İDDİASI
İddianameye giren ifadelere ve finansal incelemelere göre, şirket ortaklarının Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek’in oğlu Mustafa Gökhan Böcek’e önce 80 milyon TL, ardından 55 milyon TL olmak üzere toplam 135 milyon TL rüşvet verdikleri öne sürülmüştü.
Bu paraların, takibi zorlaştırmak amacıyla döviz büroları (özellikle adı geçen Finike Döviz) üzerinden transfer edildiği ve hesap hareketlerinin MASAK ile bilirkişi raporlarıyla belgelendiği gündeme gelmişti. Soruşturma dosyasına yansıyan detaylarda ise, şirket yetkilisi Mete Yapal’ın itiraflarına göre bu rüşvet paralarının bir kısmının, Gökhan Böcek’in boşandığı eşine ödediği yüklü tazminatın finansmanında kullanıldığı iddiaları yer almıştı.
İDDİANAMEDEKİ SUÇLAMALAR NELER?
İddianamede, şirket yöneticileri Bülent Çeken ve Mete Yapal “rüşvet vermek” ve “ihaleye fesat karıştırma” suçlamalarıyla sanık olarak yer alıyor. Belediye kanadında ise Muhittin Böcek ve oğlu Mustafa Gökhan Böcek hakkında “icbar suretiyle irtikap” (görevini kötüye kullanarak baskıyla menfaat sağlama), “rüşvet alma”, “nüfuz ticareti” ve “suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama” suçlarından onlarca yıla varan hapis cezaları ve milyarlarca liralık kamusal müsadere talepleri yer alıyor.
ANA DAVADA YENİ DURUŞMA 3 KASIM’DA
Antalya 6’ncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Muhittin Böcek, oğlu Mustafa Gökhan Böcek, eski Antalya emniyet müdürü İlker Arslan ve söz konusu ihaleyi alan şirket ortakları Bülent Çeken ve Mete Yapal’ın da aralarında olduğu 41 sanık yargılanıyor. Davayla ilgili beşinci duruşma, 3 Kasım 2026 tarihinde yapılacak.
NE OLMUŞTU?
Muhittin Böcek, Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik operasyonda 5 Temmuz 2025’te tutuklanmış, iki gün sonra da görevden uzaklaştırılmıştı. Sanıklar hakkında hazırlanan 702 sayfalık savcılık iddianamesi, 10 Şubat 2025 tarihinde mahkemece kabul edilmişti.