İzmir’e geliyor… Bakanlıktan ‘asbestli gemi’ açıklaması

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 30 Mayıs 2022 tarihli yazısı ile firmanın başvurusuna şartlı izin verdiği belirtildi.

Bakanlığın yazısında şöyle denildi: “Bakanlığımızın, planlanan taşımanın Basel Sözleşmesi hükümlerine uygun yapılması, mümkün olduğunca atıklardan arındırılmış olması, gemide radyoaktif madde bulunmaması ve geminin radyasyon ölçümlerinin fon seviyesi altında bulunması şartıyla itirazı bulunmamaktadır.

Gemi ülkemize geldiğinde yanaşma izni verilmeden yetkili kurum tarafından radyasyon ölçümleri yapılacak ve ölçümlere ilişkin harcamalar Sök Denizcilik ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır. Ölçüm sonucunun beyan edildiği gibi fon seviyesi değerlerinin altında olduğunun ve gemide radyoaktif madde bulunmadığının tespit edilmesi halinde gemi, söküm tesisine yanaştırılacaktır. Ölçümler sonucunda gemide beyana aykırı radyasyon çıkması durumunda gemi ihracatçı ülkeye geri gönderilecektir.”

‘GEMİ RÖMORKLAR İLE ÇEKİLEREK İZMİR’E GETİRİLECEK’

Anka’dan Abdullah Çelebi’nin haberine göre; ASUD Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari ise Aliağa’ya getirilecek geminin yaratacağı tehlikeye dikkat çekti. Ensari, şöyle konuştu:

“Aliağa’ya ne yazık ki asbest bombası Sao Paulo gemisi geliyor. Fransız yapımı gemi, Şubat 2017’de Brezilya donanması tarafından devre dışı bırakıldı. 12 Mart 2021 tarihinde Aliağa’da gemi söküm faaliyetinde bulunan Türk firması Sök Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından Aliağa’da sökülmek üzere satın alındı. 16 aydır Türkiye’ye gelmesi bekleniyor. Tehlikeli atıkların sınırlar ötesi taşınımı ve bertarafın kontrolüne ilişkin Basel Sözleşmesi hükümleri gereği çeşitli izinler ve yazışmalar tamamlandı. Gemi römorklar ile çekilerek Aliağa’ya yola çıkmak üzere.

‘EGE DENİZİ ÇOK CİDDİ TEHDİT ALTINDA’

Aliağa’daki gemi sökümü ve diğer tersanelerdeki gemi tamir-bakımı, asbest ve tehlikeli madde maruziyeti bakımından Türkiye’nin kanayan yarasıdır. Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un bir soru önergesine verdiği cevap olan ‘5 yılda Aliağa’da 714 gemi söküldü ve 241 ton asbest bertarafı yapıldı’ açıklaması, ASUD olarak endişelerimizde haklı olduğumuzu gösterdi. Sao Paulo gemisinin ikizi olan Clemenceau’nun 760 ton asbest barındırdığı bilgisine sahibiz. Bu durumda geminin Türkiye’ye söküm için gelmesi, bakanlığın açıkladığı 241 ton asbestin 3 katından fazladır. Aliağa gemi sökümlerinde çalışanları ve çevre halkı asbeste maruz bırakılmıştır. Aliağa’da yaşayanların tamamını etkileyebilecek, hatta öldürebilecek miktarda asbest bombası geliyor. Aliağa, İzmir ve Ege Denizi çok ciddi tehdit altındadır.”

SOYER’DEN AÇIKLAMA

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer de konuyla ilgili sosyal medyadan açıklama yaptı. Soyer, kararın iptali için gereken hukuki mücadeleyi sürdüreceğini ifade etti.

Nae Sao Paulo adlı geminin İzmir’e getirilecek olmasını daha önce TBMM gündemine taşıyan Murat Bakan, bakanlığın söküm izni verdiğinin ortaya çıkmasının ardından bugün yazılı bir açıklama yaptı.

CHP’Lİ VEKİL: HER ŞEY KİTABINA UYDURULUYOR

CHP İzmir Milletvekili Murat Bakan da Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın, konuya ilişkin daha önce verdiği soru önergesini “Bahse konu gemi ile ilgili gemi sökümcüsü/acentesi tarafından Bakanlığımıza yapılmış herhangi bir izin talebi bulunmamaktadır” diye yanıtladığını anımsatarak, şunları kaydetti:

“Geminin geçen yıl haziran ayında Aliağa’ya geleceği duyurulmuştu. Ulaştırma Bakanlığı, önergemize verdiği yanıtta, gemi sökümcüsünün izin talebinde bulunulmadığını açıklamıştı. Şimdi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın bir yazısı kamuoyuna yansıdı. Anladığımız kadarıyla başvuru yapılmış, Çevre Bakanlığı da görüş vermiş ve zaten hukuken öyle olması gereken şeyler ‘şart’ olarak sıralanıp, bu şartlarla itirazı olmadığını belirtmiş. Yani Bakanlık, sorumluluk almadığını ve almayacağını belgelemiş. Biz, bunu böyle yorumluyoruz. Tüm denetim mekanizmalarının felce uğratıldığı bu sistemde, hukuk tanımazlığın ve yaptırımsızlığın karşısında hiç kimse sorumluluk alma ihtiyacı hissetmiyor. Birileri istiyor, birileri yapıyor. Çıkabilecek herhangi küçük bir pürüzde ya da büyük bir felakette ne bu işten rant sağlayanlara ne de izin verenlere bir şey oluyor. Her şey kitabına uyduruluyor, olan alın teri ile evine ekmek götürmeye çalışan emekçinin sağlığına oluyor. Biz, ülkemizin doğasını katletmek ve halk sağlığını hiçe saymak pahasına birilerine kaynak yaratan bu sistemi de bu denetimsizliği de ifşa etmeye devam edeceğiz.

‘TEMKİNLİ İZNİ GERİ ÇEKİN’

Asbest içeren gemilerin söküm işlemlerinin yapıldığı işletmelerde çalışan işçilerin çalışma koşulları, asbeste maruz kalınması sonucunda oluşan meslek hastalıkları ve halk sağlığı kapsamındaki sorularımızı yanıtsız bırakan Sağlık Bakanı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’na sorularımızı tekrar yönelteceğiz. Çevre Bakanı’nın en son önergeme verdiği yanıttaki verilere göre; 2016-2020 yıllarında, yani 5 yılda Türkiye’de 714 gemi sökümü yapıldı, 74 bin 226 ton tehlikeli atık ve toplam 241 bin 970 kg asbest bertaraf edildi. Bu geminin bünyesinde 600 ton asbest olduğu iddia ediliyor. Yani Türkiye’nin 5 yılda bertaraf ettiği asbestin iki katı, sadece bu gemide olduğu söyleniyor. Çevre Bakanlığı’na verdiği bu ‘temkinli’ izni geri çekmesi için çağrı yapıyoruz. O gemiyi İzmir’de de ülkemizde de istemiyoruz. Bunun için var gücümüzle mücadele edeceğiz.”

BAKANLIK: RİSKLİ DURUM TESPİT EDİLMEDİ

Öte yandan, Brezilya’dan İzmir Aliağa söküm tesislerine gelecek olan geminin, uzun süredir izin beklediği bildirildi.

DHA’nın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkililerinden aktardığı bilgilere göre ise; izin talebi sonrası kamuoyundaki kaygıların duyulması ile bir kez yapılması gereken kontroller; uluslararası yeterliliği olan uzman isimlerce, uluslararası kriterlere göre tekrar yapıldı. Basel Sözleşmesi uyarınca gemide tehlikeli, riskli herhangi bir durum tespit edilmedi. Geminin sökülmesine izin veren karar, uluslararası hukuka göre alındı.

‘TÜM YÜKÜMLÜLÜKLERİ YERİNE GETİRDİ’

Bakanlık yetkililerinin bildirdiğine göre, Avrupa Birliği (AB) Gemi Geri Dönüşüm Tüzüğü kapsamında uygun bulunarak AB Gemi Geri Dönüşüm Tesisleri Listesi’nde de bulunan gemi; tüm yükümlülükleri yerine getirince (Notifikasyon Formu, geminin survey raporu, tehlikeli madde envanteri, radyasyon analiz belgesi, gemi söküm planı, gas-free işleminin yapıldığına dair belge, Nükleer Düzenleme Kurumu’nun geminin sökülmek üzere Türkiye’ye getirilmesinde radyolojik açıdan sakınca olmadığına dair resmi yazısı gibi) izin vermeme seçeneği ortadan kalktı.

‘EN UFAK RİSKTE GERİ GÖNDERİLECEK’

Türk kara sularında da gemi, mevzuata ve yasal düzenlemelere uygun bir teknikle, uluslararası yetkinliğe sahip uzmanların denetimlerden geçirilecek ve en ufak tehlikeli bir durum, risk söz konusu olursa hiç tereddütsüz geri gönderilecek. Gemi söküme uygun bulunursa da yine mevzuata ve yasal düzenlemelere uygun bir teknik ile bu konuda uluslararası yetkinliğe sahip uzman isimlerce titizlikle söküm işlemi gerçekleştirilecek. Bakanlık yetkilileri, vatandaşların sağlığını tehlikeye atacak herhangi bir girişime izin vermenin söz konusu olmadığını da bildirdi.

İzmir’de çevre örgütleri, odalar ve sivil toplum örgütleri tarafından Sao Paulo gemisinin İzmir’e getirilecek olmasına tepki gösterilmiş ve çeşitli basın açıklamaları yapılmıştı.