Antalya’da düzenlenen 5. Antalya Diplomasi Forumu’nun ilk gününde konuşan ABD’nin Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan krizler arasında diplomasinin önemine değinerek, “Bu, dünyanın dört bir yanında yaşanan dramatik ve travmatik olayların arasında bir hediye. Bu nedenle, kendilerinden her gün bir şeyler öğrendiğim bu diplomatlar; kurşunları, füzeleri, roketleri ve silahları engelleyen diyaloglar, konuşmalar, cümleler oluşturmak için oradalar. Bu yüzden bunun son derece, son derece önemli iki gün olduğunu düşünüyorum” dedi.
Dünyada kafa karıştırıcı ve karmaşık birçok başlık bulunduğunu ifade eden Barrack, “Bu yüzden burada olmaktan, dinlemekten, öğrenmekten ve eğer yapabilirsem küçük küçük yardımcı olmaktan heyecan duyuyorum ve mutluluk duyuyorum” diye konuştu.
‘SURİYE BİZİM DENEY YAPMAMIZ İÇİN BİR LABORATUVAR’
Suriye’ye ilişkin değerlendirmelerde de bulunan ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Barrack, “Suriye, şaşırtıcı bir şekilde, sahip olduğumuz en büyük deneylerden biri ve yeni diplomasinin, olay odaklı diplomasinin en büyük örneklerinden biri oldu. Değil mi neredeyse hiç kimsenin öngörmediği ya da beklemediği kuantum bir sıçrama; içinde bölgeden, Amerika’dan, müttefiklerden ve kendi kendisini arayan bir kültürden iş birliği gördüğünüz bir durum” ifadelerini kullandı.
Orta Doğu’daki toplumların ortak bir arayış içinde olduğunu dile getiren Barrack, “Orta Doğu’daki herkes aynı şeyi arıyor: hoşgörü, saygı, alçakgönüllülük, anlayış. Ama bu, aileyle başlayarak geliyor, sonra toplumdan, sonra kabileden, sonra dinden ve en sonunda milletten geliyor” dedi.
Barrack, açıklamasının devamında, “Bu yüzden Suriye’nin, bizim deney yapmamız için bir laboratuvarın harika bir örneği olduğunu düşünüyorum. Diyalog ve iş birliği işe yarayabilir mi? Şimdiye kadar oldukça iyi bir iş çıkarıyor” dedi.
ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, gazetecilerinin sorularını da yanıtladı.
Türkiye’yi bölgenin tek gerçek ekonomisi ve gerçek bir ulus olarak tanımlayan Barrack Suriye’nin Türkiye ile yan yana yürütülen bir deneyim olduğunu ve bu sürecin bölgeye yeni bir yön tayin ettiğini belirtti.
ERDOĞAN VE NETANYAHU’YU ÖVDÜ
Sözcü’nün aktardığına göre, bölgesel liderlik ve güç dengeleri üzerine konuşan Barrack Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı harika bir lider olarak nitelendirirken aynı cümlede “Netanyahu’nun ülkesi için gerekli neyse onu yaptığını’ söyledi.
Türkiye’nin asla hafife alınmaması gereken bir güç olduğunu belirten Barrack “İsrail’in Türkiye ile uyum sağlamasının bölge halklarının refahı için yegane cevap olduğunu ve mevcut sert retoriğin zamanla ortadan kalkacağına inandığını” söyledi.
TÜRKİYE-İSRAİL İLİŞKİLERİNDE BASINI SUÇLADI
Bu retoriğin medya tarafından körüklendiğini savunan Barrack durumu bir örnekle açıkladı. Barrack, “Tel Aviv’de uyanıp gazeteyi okuduğunuzda ne görüyorsunuz? Gazetede Osmanlı İmparatorluğu 2.0’ın bir şemasını görüyorsunuz. Osmanlı İmparatorluğu, Viyana’dan Maldivler’e kadar uzanıyor. Evet, bu, İsrail’in Türkiye’nin nasıl olması gerektiğine dair sunduğu vizyon” diye konuştu.
Barrack, Türk basınını da eleştirerek “İstanbul’da uyanıp gazeteyi okuduğunuzda ise karşınıza çıkan, Viyana’dan Maldivler’e kadar uzanan Büyük İsrail” diye konuştu.
‘S-400 MESELESİ ÇÖZÜLECEK’
Türkiye ile ABD arasındaki askeri ve siyasi krizlere de değinen Barrack özellikle S-400 ve F-35 meselesinde yaptırımların etkisiz kaldığını savundu.
Yaptırım uygulanan ülkelerin daha dahi çözümler üreterek bu kısıtlamaları aştığını belirten Barrack Türkiye’nin NATO müttefiki olarak Avrupa’yı korumadaki devasa rolünün unutulmaması gerektiğini söyledi.
“S-400 durumunun yakında çözüleceğine inanıyorum çünkü F-16 müzakereleri ve Halkbank süreciyle birlikte ittifakımız yeniden inşa ediliyor” diyen Barrack Türkiye’nin jet programındaki ortaklığının önemine dikkat çekti.
Yunanistan örneği üzerinden askeri dengelere atıfta bulunan Barrack iki müttefik arasındaki tarihi meselelerin artık çözüm yoluna girmesi gerektiğini ifade etti.
‘ORTA DOĞU’DA GÜÇ SAYGI GÖRÜYOR’
Suriye ve İsrail arasındaki diplomatik dengeleri değerlendiren Barrack, Şara rejimi yönetimindeki Suriye’nin İsrail’e karşı hiçbir zaman saldırgan bir tutum sergilemediğini söyledi.
Suriye yönetiminin İsrail ile çatışmaya girmemek konusunda son derece zekice ve sabırlı bir politika izlediğini belirten Barrack “Suriye tarafı defalarca konuşmaya hazır olduklarını dile getirdi ve benim tahminim Suriye ile bir saldırmazlık ve normalleşme anlaşmasına Lübnan’dan çok daha önce varılacağı yönündedir” dedi.
Netanyahu’nun sınırlar veya kısıtlamalar konusunda bir endişe taşımadığını dile getiren Büyükelçi, İsrail’in bölgedeki toplumsal bağları siyasi sınırlardan daha ön planda tuttuğunu ve güneydeki Dürzileri kendi akrabaları gibi gördüğünü sözlerine ekledi.
Barrack, “bu coğrafyada sadece gücün saygı gördüğünü” öne sürdü. Güç yansıtmamanın bir zayıflık işareti olarak algılandığını ve Suriye’nin bu durumun en somut örneği olduğunu ifade eden Barrack “Suriye’deki sistemin işlemesinin sebebi insanların geçmişteki görüş ayrılıklarını bir kenara bırakıp bir yerlere öncülük eden güçlü ve cesur bir lider görmeleridir” şeklinde konuştu.
‘İŞE YARAYAN TEK ŞEY MONARŞİK CUMHURİYETLER’
Barrack, “Tekrar söylüyorum, bunu söylediğim için eleştirileceğim çünkü bu demokratik olmayan bir yaklaşım. Bölgeye bakarsanız işe yarayan tek şey bu güçlü liderlik rejimleri: ya iyiliksever monarşiler, ya da monarşik cumhuriyetler. Geri kalan her şey, bu Arap Baharı, sönüp gitti ve buharlaştı” diye konuştu.
Barrack “Suriye’deki sistemin işlemesinin sebebi insanların geçmişteki görüş ayrılıklarını bir kenara bırakıp bir yerlere öncülük eden güçlü ve cesur bir lider görmeleridir” görüşünü savundu.
‘ÇÖZÜM İSRAİL İLE ANLAŞMAK’
Orta Doğu’daki son siyasi durumu değerlendiren Barrack, bölgedeki istikrarsızlığın çözümüne dair refah odaklı bir yaklaşım sergiledi.
İran tarafından desteklenen milis yapıların sadece askeri operasyonlarla ortadan kaldırılamayacağını savunan Barrack asıl meselenin bireyden aileye ve topluma uzanan bir ekonomik kalkınma olduğunu söyledi.
Barrack, “Egemen bir devletin desteklediği bir milis yapısını sadece onları öldürerek yok edemezsiniz” dedi ve İsrail ve Arap ülkeleri arasındaki İbrahim Anlaşmaları’nın “bu karmaşık coğrafya için nihai çözüm olduğunu” ifade etti.
