Suriye’de Heyet Tahrir Şam (HTŞ) terör örgütünün başını çektiği silahlı gruplar, 27 Kasım sabahı Halep’in batı kırsalında Suriye ordusuyla çatışmaya başladı. Önce Halep’te hakimiyet sağlayan gruplar, kısa süre içinde İdlib, Hama ve Humus’un, sonra da başkent Şam’ın kontrolünü ele aldı.
Peki 61 yıllık Baas iktidarının düşmesine neden olan son bir haftada neler yaşandı?
27 Kasım
Suriye’de HTŞ, Halep’in batı kırsalında geniş çaplı saldırı başlattı. Kuptan Cebel’den harekete geçen HTŞ’ye diğer gruplar da katıldı.
28 Kasım
Silahlı gruplar, kontrolünü ele aldığı bölgelerde Suriye ordusuna ait ağır silah ve askeri araçları ele geçirdi. Çatışmalarda çok sayıda Suriye askeri öldü, onlarcası esir alındı.
Silahlı gruplar, ordunun kontrolündeki Trimbe, Dadih, Keferbattih, Cubas, Şabur ve Mardih köylerini ele geçirdi.
Suriye’de ordu ile çatışan silahlı gruplar, Halep kentinin dış mahallelerinin bir kilometre yakınına ulaştı.
29 Kasım
Ordu güçleriyle çatışan silahlı gruplar, Suriye’nin kuzeybatısındaki İdlib ilinin stratejik öneme sahip Serakib ilçesinin kontrolünü ele geçirdi.
HTŞ, Halep kent merkezine girmeye başladı.
30 Kasım
Silahlı gruplar, Halep’te birçok mahallede hakimiyet sağlayarak kentin büyük kısmını ele geçirdi.
Halep Uluslararası Havalimanı, gün içinde Esad iktidarının çekilmesiyle terör örgütü PKK’nın eline geçti ancak akşam saatlerinde PKK/YPG ile çatışan silahlı gruplar, havaalanının kontrolünü ele geçirdi.
HTŞ, İdlib’in stratejik öneme sahip Maarratünnüman, Han Şeyhun ve Cercenaz ilçelerini kontrol altına aldı.
Silahlı gruplar, Münbiç-Halep yolunu ve M4 kara yolunu kontrol altına aldı.
HTŞ öncülüğündeki silahlı gruplar, Han Şeyhun ilçesini geri alarak İdlib ili genelinde ordu güçlerine karşı hakimiyet sağladı.
1 Aralık
Türkiye’ye müzahir Suriye Milli Ordusu (SMO), PKK/YPG’nin Tel Rıfat ile Suriye’nin kuzeydoğusu arasında terör koridoru oluşturma planına karşı Özgürlük Şafağı Operasyonu’nu başlattı.
SMO, PKK/YPG’ye karşı başlattığı Özgürlük Şafağı Operasyonu’nda Tel Rıfat ilçe merkezinin tamamına hakim oldu.
Suriye’nin güneyinde Dürzi ağırlıklı nüfusa sahip Suveyda ilinde Halep ve İdlib’in ordudan alınması dolayısıyla destek gösterisi düzenlendi.
Suriye’nin Humus ile Deyrizor ilinde ABD güçlerinin konuşlandığı Tenef’te ABD destekli Suriye Özgür Ordusu, El-Bukemal ve Meyadin ilçelerine saldırı başlattı.
2 Aralık
Silahlı gruplar, Halep ve İdlib illerinin ardından ilerledikleri Hama ilinde 16 yerleşim bölgesini daha rejim güçlerinden geri aldı.
3 Aralık
ABD destekli PKK/YPG, Deyrizor ilinin Fırat’ın doğusunda kalan topraklarındaki 7 köyden ordu güçlerini ve İran destekli milisleri çıkarmak için saldırı başlattı.
Suriye’de Beşar Esad iktidarı ile Rusya’nın, 27 Kasım-2 Aralık tarihlerinde Suriye’nin kuzeyindeki Halep ve İdlib illerine düzenlediği saldırılarda 81 sivilin hayatını kaybettiği, 304 sivilin yaralandığı iddia edildi.
Silahlı gruplar, Hama’nın kuzeyindeki Zor El Mahruka, Zor El Heysa, Zor Ebu Zeyid, Zor El Meselih, Zor Ec-Cedid ve Hattap yerleşimleri ile Nasiriye Tepesi’ni kontrolü altına aldı.
4 Aralık
Suriye’de Hama kent merkezinin yaklaşık 5 kilometre dışında ordu güçleriyle çatışan silahlı gruplar, 20 köyde daha kontrolü ele geçirdi.
5 Aralık
Suriye’nin Hama ilindeki silahlı gruplar, kent merkezinin kontrolünü ele geçirdi.
6 Aralık
Suriye’de Humus ile Hama illerini birbirine bağlayan Resten otoban köprüsüne kimliği belirsiz uçaklar tarafından hava saldırısı düzenlendi.
Silahlı gruplar, başkent Şam’a açılan stratejik önemdeki Humus ilinde Rasten ve Telbise ilçelerini ele geçirdi.
İsrail ordusu ise, Suriye ile Lübnan arasındaki sınır kapılarına hava saldırısı düzenlediğini duyurdu.
Başkent Şam’a açılan stratejik önemdeki Humus ilinde ilerleyen HTŞ öncülüğündeki silahlı gruplar, kent merkezinin iç kesimlerine ulaştı.
HTŞ’nin Humus ve başkent Şam’a baskısının artmasıyla ülkenin Irak sınırındaki Suriye ordusu, bazı unsurları batıya kaydırmaya başladı.
Suriye ordusunun çekilmesiyle, ülkenin Irak sınırındaki Deyrizor il merkezinin kontrolü PKK/YPG’ye geçti.
Suriye’nin başkenti Şam’ın merkezinde bulunan Radyo Televizyon binası ile Savunma Bakanlığının binasının olduğu bölgeye kamikaze dron saldırısı düzenlendi.
Suriye’nin güneyinde Dürzi ağırlıklı nüfusa sahip Suveyda ilindeki silahlı yerel gruplar, Esad güçlerine kentten çıkmaları için 24 saat süre tanıdı.
7 Aralık
Esad güçlerine karşı ilerleyen gruplar, Şam’ın güney banliyölerine girmeye başladı.
Suriye’nin başkenti Şam’a açılan Humus ilinde silahlı gruplar, kent merkezine hakim oldu.
Suriye’nin güneyinde nüfusunun çoğunluğu Dürzi olan Suveyda ilindeki yerel gruplar ise, il genelinde hakimiyet sağladı.
Türkiye, Rusya ve İran dışişleri bakanları 7 Aralık’ta Katar’ın başkenti Doha’daki kritik zirvede buluştu.
Toplantı biter bitmez üç ülkenin ajanslarına farklı cümlelerle “anlaşma sağlandığı” haberleri düştü.
Resmi bir açıklama yapmayan Türkiye, Anadolu Ajansı aracılığıyla “siyasi süreç” mesajı verdi. “Olumlu” geçtiği belirtilen zirvede “siyasi sürecin yeniden başlatılmasının önemine değinilerek, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve siyasi birliğine destek beyan edildi.”
Rusya’nın Dışişleri Bakanı Lavrov’un verdiği mesaj ise kısa ve netti:
“Rusya, İran ve Türkiye, Suriye konusunda anlaştı”
Ancak Rusya’nın, Türkiye ve İran’ın Suriye hükümeti ile muhalefet arasında diyalog başlatma çağrısında bulunduklarını söylemesi de dikkat çekmişti.
İran Dışişleri Bakanı Erakçi de aynı şekilde Esad yönetiminin muhaliflerle anlaştığı mesajını verdi:
“Suriye hükümeti ile meşru muhalif gruplar arasında siyasi görüşmelerin başlatılması kararlaştırıldı ve bugünkü Astana toplantısının talepleri bunlardı ve elbette biz de bu konuda Suriye hükümetiyle istişarede bulunmaya karar verdik.”
ABD’nin seçilmiş başkanı Trump ise aynı saatlerde bir açıklama yaparak “Suriye bizim sorunumuz değil. Akışına bırakın ve dahil olmayın” dedi.
Aynı Trump, açıklamasının üzerinden 1 saat dahi geçmeden Paris’te Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile Rusya-Ukrayna Savaşı’nı görüştü.
Üçlü zirve sonrası Zelenskiy, “Hepimiz bu savaşın en hızlı ve adil şekilde sona ermesini istiyoruz. Halkımızdan, sahadaki durumundan ve adil bir barıştan da bahsettik. Birlikte çalışmaya devam etme ve iletişimde kalma konusunda mutabık kaldık.” açıklaması yaptı. Yeni efendisi Trump’a övgülerini de ihmal etmedi.
8 Aralık
Suriye’nin başkenti Şam’da HTŞ öncülüğündeki grupların kilit öneme sahip yerleşkelere girmesiyle Esad iktidarı, kentin kontrolünü büyük ölçüde kaybetti.
Suriye’de 1963’de iktidara gelen Baas Partisinin 61 yıllık iktidarı, Şam’ın kontrolden çıkmasıyla çöktü.
Beşar Esad’ın başkenti terk ettiği ve muhaliflerle müzakereler sonucunda iktidarın barışçıl bir şekilde devredilmesi talimatı vererek ülkeden ayrıldığı bildirildi.
Esad iktidarının çökmesinin ardından, Suriye devlet televizyonunda yayımlanan videoda bir grup HTŞ’li, Esad’ın devrildiğini ve cezaevlerindeki tüm tutukluların serbest bırakıldığını duyurdu.
Esad döneminin sona ermesiyle ülkenin çeşitli kentlerinde Beşar Esad’in babası Hafız Esad’ın heykelleri yıkıldı.
Suriye’de silahlı gruplar, ülkenin doğusunda alan kazanmaya çalışan PKK/YPG’nin işgaline geçen Deyrizor’un merkezine girmeye başladı.
Suriye’deki yeni yönetimin ve HTŞ’nin lideri Ahmed eş-Şara, bir diğer adıyla Ahmed eş-Şara (Colani), geçiş sürecinde “kontrolü sağlayacaklarını” belirtti.
Aynı gün Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriyelilerin ülkelerine dönebileceğini ifade ederek Suriye’deki gelişmeleri “olumlu” değerlendirdi.
9 Aralık
HTŞ ve öncülüğündeki grupların Şam’ı ele geçirerek hükümeti düşürmesinin ardından Başbakan Celali, iktidarı Suriye Kurtuluş Hükümeti’ne devretmeyi kabul etti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Saray’da düzenlenen Kabine Toplantısı’nın ardından açıklamalarda bulundu. Erdoğan, Suriye’de Beşar Esad iktidarının devrilmesine ilişkin mesajlar verdi.
Durumu “zafer” olarak niteleyen Erdoğan, iç savaşta ölen Suriyelileri de “şehit” saydı.
Sığınmacılara “geçiş” mesajı veren Erdoğan’ın “Kalbimizin bir yarısı Antep’se, Hatay’sa, Şanlıurfa ise diğer yarısı Afrin’dir, Halep’tir, Hama’dır, Humus’tur, Şam’dır.” mesajı dikkat çekti.
Tüm bu gelişmeler olurken İsrail de Suriye toprağı olan Golan Tepeleri’ndeki işgalini genişletti.
Beşar Esad hükümetini düşürmesinin ardından Suriye’nin birçok noktasına saldırılar düzenleyen İsrail’in Başbakanı Netanyahu, ülkedeki saldırılarına ilişkin bir açıklama yaparak 1967’den bu yana İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri’nin “sonsuza dek İsrail’in ayrılmaz bir parçası olacağını” öne sürdü.
Suriye’de Merkez Bankası, vatandaşlara ait bankalardaki mevduatlara dair bir açıklama yaptı.
Banka, vatandaşlara ait bankalardaki mevduatların güvende olduğunu ve zarar görmediğini açıkladı.
10 Aralık
İsrail ordusunun Şam’ın 25 kilometre güneybatısına kadar ulaştığı belirtildi.
Suriye’nin yeni başbakanı Muhammed El Beşir, 1 Mart tarihine dek geçici hükümetin başbakanı olarak görev yapacağını açıkladı.
Netanyahu, Suriye’deki yeni yönetimle ilişki kurmak istediklerini söyledi.
11 Aralık
İsrail ordusu, Hermon Dağı etekleri, Merid, Arne, Rima, Kale Jundul, Kuneytra’nın dış mahalleleri, Ufanıye, Kuneytriye, Alkahtaniye ve Alhamidiyye bölgelerini işgal etti.
İsrail, Suriye’ye 2 günde 400’e yakın hava saldırısı düzenledi.
Yönetimi ele geçiren cihatçılar, 2000 yılında ölen eski Devlet Başkanı Hafız Esad’ın Lazkiye’deki mezarını ateşe vererek tahrip etti.
12 Aralık
Baas Partisi, geleceklerine ilişkin aldığı kararları duyurdu. Partinin gazetesinde yayımlanan açıklamada, Baas Partisi merkez yönetiminin “parti çalışmalarını ve faaliyetlerini bir sonraki duyuruya kadar askıya alma” kararı aldığı bildirilerek, partinin mal varlığı ve fonlarının İçişleri ve Maliye bakanlıklarına devredileceği ifade edildi.
HTŞ’li teröristler, başkanlık konutuna gelen CNN International muhabiri Clarissa Ward’dan başını örtmesini istedi.
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Suriye’nin başkenti Şam’a geldi.
Emevi Camii’ni ziyaret eden Kalın’ın camide namaz kıldığı öğrenildi. Kalın, cami çıkışında büyük bir kalabalık tarafından karşılandı.
Kalın’ın aracını Ahmed eş-Şara kullandı.
Ahmed eş-Şara, NTV’ye yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin yetkili bir konumda olduğunu gördüğünü” belirtti.
13 Aralık
PKK’nın Suriye uzantısı PYD’ye bağlı SDG’nin sözde komutanı ‘Mazlum Kobani’ kod adlı Ferhat Abdi Şahin, HTŞ ile Fırat Nehri’nin sınır olması konusunda anlaşmaya vardıklarını belirtti.
14 Aralık 2024
Türkiye’nin Şam Büyükelçiliği’nde Türk bayrağı göndere çekilerek 12 yıl aradan sonra elçilik faaliyetleri yeniden başladı.
15 Aralık
İsrail’de hükümet, işgalini ilerlettiği Golan Tepeleri’nde yasadışı yerleşim birimlerinin genişletilmesine ilişkin “teşvik planını” onayladı.
16 Aralık 2024
AKP Sözcüsü Ömer Çelik, ‘Suriye halkının meşru kabul ettiği güçler bizim için de meşrudur’ dedi.
17 Aralık 2024
Türkiye’nin Şam Maslahatgüzarı Ahmet Köroğlu, HTŞ lideri Ahmed eş-Şara ile ilk resmi temasın gerçekleştiğini açıkladı.
Ahmed eş-Şara (Colani), ‘Bana terörist demeyin’ diyerek kendisini savundu.
18 Aralık 2024
Ömer Çelik, HTŞ’nin artık fiilen terörist olmadığını, terör listelerinin değişeceğini söyledi.
8 Aralık’ta kapatılan Şam Uluslararası Havalimanı, yeniden faaliyete geçti.
19 Aralık
Beşar Esad, Suriye’deki gelişmelerin ardından ilk açıklamasını yaptı. 8 Aralık sabahına kadar Şam’da kaldığını ve aynı gün geç saatlerde ülkeyi terk ettiğini belirten Esad, “Devlet terörün eline geçtiğinde ve anlamlı bir katkı yapma yeteneği kaybolduğunda, her pozisyon amaçsız hale gelir ve işgali anlamsız hale gelir. Bu, hiçbir şekilde Suriye’ye ve halkına olan derin aidiyet duygumu azaltmıyor; bu bağ, her türlü konum veya koşulda sarsılmaz. Suriye’nin yeniden özgür ve bağımsız olacağı umuduyla dolu bir aidiyettir” dedi.
20 Aralık 2024
Erdoğan’ın Şam’a sürpriz bir ziyaret yapacağı iddia edildi.
ABD heyetinin HTŞ ile görüşmek için Şam’a geldiği bildirildi.
ABD, Ahmed eş-Şara (Colani) hakkındaki ödül kararında değişikliğe gitti.
21 Aralık 2024
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “DEAŞ ve El-Kaide’yle bağlantılı örgütler hakkında istihbarat toplama konusunda HTŞ, yıllardır bizimle iş birliği içinde oldu” dedi.
22 Aralık 2024
Hakan Fidan, Şam’da Ahmed eş-Şara (Colani) ile bir görüşme gerçekleştirdi.
23 Aralık 2024
ABD’nin 47. Başkanı seçilen Donald Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanlığına aday gösterdiği Mike Waltz, ABD askerlerinin Suriye’de olmaması gerektiğini belirtti.
24 Aralık 2024
Yeni yönetim, tüm muhalif grupların kendini feshedeceğini duyurdu.
25-26 Aralık 2024
Suriye’nin Tartus, Lazkiye ve Humus kentlerinde öğleden sonra başlayan olaylar çatışmalar ve operasyonlarla devam ediyor. Halep’teki bir türbeye yönelik eski bir saldırının görüntülerinin sosyal medyada tekrar dolaşıma girmesiyle bu kentlerde halk protestolar gerçekleştirdi. Ordu mensubu bazı eski askerleri gözaltına alan ve öldüren HTŞ güçlerine yönelik silahlı saldırılar ve protestolarla gerilim tırmandı.
27 Aralık 2024
Halep iline bağlı Münbiç ilçesinde PKK/YPG’li teröristlerce bomba yüklü araçla saldırı düzenlendi.
29 Aralık 2024
Şara (Colani), PKK/PYD’nin Suriye silahlı kuvvetlerine katılacağını açıkladı.
30 Aralık 2024
Şara (Colani) Şam’da Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha ile görüştü.
