Foncu Amerikalının dikkat çeken ilişkileri... Sorulara ne dedi?

ABD merkezli özel Chrest Vakfının, Türkiye'de geçen hafta, ‘bağımsız’ olduğunu savunan birçok kuruluşa, yüz binlerce dolar bağışta bulunduğunun ortaya çıkması ülke gündemindeki yerini koruyor. Amerikalı vakfın Başkanı Lou Anne King Jensen'in ilişkileri ise dikkat çekiyor. Jensen, vakfa ilişkin sorulara internet adresini adres göstererek yanıt verdi. 

Foncu Amerikalının dikkat çeken ilişkileri... Sorulara ne dedi?

Kadın organizasyonlarından medya kuruluşlarına kadar onlarca yapıya yüz binlerce dolarlık yardım yapan ABD merkezli Chrest Vakfının (Chrest Foundation), Kurucu Başkanı Lou Anne King Jensen, AA’nın sorularını yanıtladı.

‘ÖZEL BİR İLİŞKİMİZ YOKTU’

Jensen, vakfa ilişkin sorulara doğrudan ve ayrıntılı cevap vermek yerine kuruluşun internet sitesini adres gösterdi.

Tartışmalarda herkesin merak ettiği "bağışlar için niye özellikle Türkiye'nin seçildiği?" sorusu üzerine Jensen, şu ifadeleri kullandı:

"Kimse bizi hibeler için Türkiye'yi seçmeye ikna etmedi. Şimdi Türkiye'de toplumun her kesiminden değer verdiğimiz birçok arkadaşımız ve meslektaşımız olmasına rağmen bunun için özel bir ilişkimiz de yoktu. Türkiye'deki bazı insanlar için buna inanmanın zor olduğunu biliyorum ama gerçekten bu basitçe böyle."

Bağışların kimlere ve nasıl yapıldığı konusunda tüm bilgilerin vakfın internet sayfasında kamuya açık sunulduğunu öne süren Jensen, bağış yapma şartı olarak hibe verilen kuruluşlardan, söz konusu bağışın amacına yönelik gelişmeleri ve detaylı finansal harcamaları gösteren en az bir rapor istediklerini ifade etti.

‘TÜRKİYE’DEKİ İNSANLARI ÖNEMSİYORUZ’

Jensen, Türkiye'de çalışmayı bir onur ve ayrıcalık olarak gördüklerini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Ülkenizde misafir olduğumuzun farkındayız ve bu nedenle oradaki insanların kendi ihtiyaçlarını en iyi şekilde belirleyebileceklerine ve karmaşık zorluklara kendi çözümlerini üretebileceklerine inanıyoruz. Chrest'in Türkiye'de verdiği her hibe, Türkiye'deki insanlar tarafından önerilmiş, tasarlanmış ve uygulanmıştır. Türkiye'deki insanları önemsiyoruz."

VAKFIN TÜRKİYE’DEKİ KURULUŞLARA BAĞIŞLARI TARTIŞMA YARATMIŞTI

ABD'nin Teksas eyaleti, Irving şehrinde kurulan "Chrest Foundation"ın internet sitesinden yayımladığı Türkiye'de faaliyet gösteren onlarca kuruluşa yüz binlerce dolar bağışta bulunduğu liste, geçen hafta ülkede manşetlere çıkmış, genelde "muhalif" olarak bilinen kuruluşların finansal bağlantılarını tartışmaya açmıştı.

Türkiye'de adı geçen kuruluşlardan en fazla konuşulanı, ilgili vakıftan son 5 yılda 476 bin dolardan fazla hibe alan gazeteci Ruşen Çakır'ın kurduğu ve internet sitesinde "sivil, bağımsız, özgür ve çoğulcu" şeklinde tanımlanan "Medyascope" haber sitesi olmuştu.

Medyascope'un internet sitesindeki künyesinde, "Destekte bulunanlar" listesinde Chrest Foundation'ın yanı sıra Belçika merkezli European Endowment for Democracy (Demokrasi için Avrupa Bağış Vakfı), Almanya merkezli Heinrich Böll Stiftung ve İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) kuruluşlarının bilgisinin paylaşılması dikkati çekiyor.

Chrest Vakfının internet sitesinde yayımladığı listeye göre, Medyascope dışında Serbestiyet, 140Journos ve Bağımsız Gazetecilik Platformu P24 gibi Türkiye'de faaliyet gösteren diğer basın kuruluşları da destek alıyor.

Listede, P24'e 124 bin 15 dolar, 140Journos'a 60 bin dolar, Serbestiyet'e 49 bin 995 dolar ve IPS İletişim Vakfına (Bianet) da 24 bin 17 dolar bağış yapıldığı görülüyor.

Listede, medya dışında on binlerce dolarlık destek alan diğer kurumlar arasında Anadolu Kültür Derneği, Hrant Dink Vakfı, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), Sabancı Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi Vakfı, Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM), Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV), Filmmor Kadın Kooperatifi, Mezopotamya Vakfı, Diyarbakır Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (DISA), Mekanda Adalet Derneği, Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAPV), Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, Yurttaşlık Derneği gibi kuruluşlar da bulunuyor.

Listeye göre, 2001'den bu yana Türkiye'deki kuruluşlara yaklaşık 160 defa, ABD'li kuruluşlara 65 defa hibe yapıldığı dikkati çekiyor.

CHREST VAKFI, 'AİLE VAKFI' OLARAK FAALİYET GÖSTERİYOR

Chrest Vakfının İngilizce ve Türkçe internet sitesinde, vakfın kurucuları ve faaliyetleri hakkında bilgilere yer veriliyor.

Vakfın, 1999'da Jeff Jensen ve Lou Anne King Jensen tarafından sağlık sigortası, telekomünikasyon ve aileyle ilgili diğer iş yatırımları yoluyla kazanılan mali kaynakların bir kısmını başkalarıyla paylaşmak için kurulduğu savunuluyor.

Kurucuların anne-babaları tarafından başlatılan hayırseverlik ve bağış geleneğini sürdürmeye çalıştığı kaydedilen sitede, Jensen ailesinin ABD'de uzun yıllardır çalışmalarını yoksul çocuklar, sosyal girişimciler, üniversite bursları, diyabet araştırmaları ve diğer başka alanlarda yoğunlaştırdığı öne sürülüyor.

Sitedeki bilgilerde, Chrest Vakfının kurucuları, ailenin Türkiye'yi de içine alan Akdeniz bölgesine yaptıkları seyahatler ve sosyal girişimlerle ilgili uluslararası bir konferansın ardından vakıf kaynaklarının bir kısmının Türkiye'ye tahsis edilmesi kararını verdiği iddiası yer alıyor.

Yönetim Kurulu'nda 5 kişi ve 1 çalışan olmak üzere aynı soy ismi taşıyan toplam 6 kişilik kadrosu bulunduğu görülen Chrest Vakfının 2001'den 2016'ya kadar sadece Türkiye ve yakın bölgesindeki sivil toplum girişimlerini desteklediği savunuluyor.

Vakfın hibe almaya hak kazanan projeleri, proje bölgelerini yakından tanıyan Türk danışmanlarının desteğiyle belirlediği, hibe alan kuruluşların çalışmaları ve projelerin etkisinin ise faaliyet ve finansal raporlarla takip edildiği öne sürülüyor.

İzleme ve değerlendirme için kullanılan bir diğer yöntemin ise vakıf yetkililerinin yaptığı saha ziyaretleri olduğu iddia ediliyor.

AVRUPA’NIN DESTEKLEDİĞİ KİŞİ VE KURUMLAR

ABD merkezli Chrest Vakfının Türkiye'deki pek çok medya kurumuna yüz binlerce dolarlık hibeler verdiğinin ortaya çıkması sonrası tartışmalar sürerken kendilerini bağımsız olarak tanımlayan bazı medya kuruluşlarının Avrupa'daki benzeri oluşumlar tarafından da fonlandığı ortaya çıktı.

İsveç hükümetinin resmi yardım sayfasındaki verilere göre, Bianet haber sitesine 2007-2010 döneminde 899 bin 121 dolar, 2015-2018 döneminde de 2 milyon 795 bin 141 dolar destek yapıldı.

İsveç hükümetinin "Open Government Data of Swedish Aid" internet sayfasında bulunan verilere göre, Bianet'e 2019-2021 dönemi için de 2 milyon 305 bin 439 dolar destek taahhüdünde bulunuldu. Bu kapsamda 2019'da 613 bin 374 dolar, 2020'de 814 bin 359 dolar olmak üzere toplam 1 milyon 427 bin 732 dolar ödeme yapıldı.

İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı tarafından 2017'de Medyascope'a da 59 bin 280 dolar destek verildi.

NORVEÇ VE İSVEÇ TARAFINDAN DA FONLANMIŞLAR

Norveç de Medyascope, Punto24 ve Serbestiyet medya kuruluşlarına destekte bulundu.

Norveç Dışişleri Bakanlığının yaptığı hibeleri gösteren portaldaki bilgilerde, Punto24'e 2019-2021 döneminde 3 milyon 740 bin 83 Norveç kronu (yaklaşık 422 bin dolar) yardım için anlaşma bulunuyor.

Bu kapsamda Punto24'e 2019'da 1 milyon 473 bin 450 kron (166 bin 300 dolar), 2020'de ise 759 bin 310 kron (yaklaşık 85 bin 700 dolar) yardım yapıldı. Portalda, Punto24'e 2021'de henüz ödeme yapılmadığı görülüyor.

Norveç'in, medya kuruşu Serbestiyet'e de 2020 ve 2021 için toplam 847 bin 995 kron (yaklaşık 95 bin 700 dolar) destek sağladığı öngörülüyor.

Bu çerçevede Serbestiyet'e 2020'de 247 bin 995 kron (28 bin dolar) yardımın ödendiği görülürken 600 bin kronun (67 bin 720) ödemesinin henüz yapılmadığı belirtiliyor.

Norveç'in Medyascope kanalına ise 2021 için 582 bin 134 kron (yaklaşık 65 bin 700 dolar) yardım yapmak için 11 Haziran 2021'de anlaşmaya varıldığı görülüyor.

Medyascope’un 2017'de İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı tarafından da fonlandığı ortaya çıktı. Sabah’ın haberine göre, Medyascope'un 2017'de İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı'ndan 59 bin 289 dolar hibe aldığı belirtildi. Medyascope'un söz konusu fonu, sivil toplum örgütü olarak aldığı ifade edildi.

BİANET’E BİR YILDA 1 MİLYON 427 BİN FON

'Bianet'in İsveç devletinden 2007-2021 yılları arasında toplam 7 milyon 672 bin 448 ABD doları fonlandığı tespit edildi.

İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı'nın, Bianet’i 2019 ve 2020 yılları arasında 1 milyon 427 bin 733 dolar fonladığı bildirildi. Ajansın, Bianet yöneticilerine 2019 yılında 613 bin 374 dolar ve 2020 yılında 814 bin 359 dolar hibede bulunduğu öğrenildi.

P24'E 63 BİN 4 DOLAR FON

Hasan Cemal'in sahibi olduğu Bağımsız Gazetecilik Platformu P24'e de 2015 yılında 63 bin 4 dolar hibe verildiği öğrenildi. İsveç, söz konusu hibeyi P24'e sivil toplum örgütü olarak verdi.

BROOKİNG ENSTİTÜSÜ’NDE GÖREVLİ

Öte yandan, Amerikan Chrest Foundation Vakfı Başkanı Lou Anne King Jensen'in Brookings Enstitüsü'nde Küresel Liderlik Konseyi üyesi olduğu da öğrenildi.

STRATFOR BAĞLANTISI ÇIKTI

Jensen'in; ABD'nin özel istihbarat örgütü Stratfor'la bağlantısı olduğu da ortaya çıktı. Lou Anne King Jensen'in, Stratfor Türkiye Masası'ndan Hakkari, Mardin ve Kandil'deki Türk Silahlı Kuvvetleri'nde (TSK) askerlerinin pozisyonları için brifing istediği öğrenildi.

Sabah’tan Muhammed Uzun’un haberine göre, Wikileaks'in yayımladığı gizli ABD belgelerine göre, Amerikan Chrest Foundation Vakfı Başkanı Lou Anne King Jensen’in, 31 Mayıs 2001 saat: 19:32:21'de tarihinde Stratfor Türkiye Masası'na şu e-maili gönderdiği ortaya çıktı:

"Talep: Türkiye / PKK mevcut durum

Chrest Vakfı Başkanı, Güneydoğu Türkiye'de sahada bulunan personeli, arkadaşları ve bağlı kuruluşları ile o bölgedeki mevcut durum hakkında ek bilgi ve söz konusu bilgilerin fiyatını talep etmektedir. Özellikle Hakkari, Mardin, Kandil Dağı alanlarından bahsetti. Birlik hareketleri, olası güvenlik endişeleri ve gelişmeleri hakkında bilgi almak istiyor. Ayrıca önümüzdeki birkaç hafta içinde bölgeye seyahat edecek."

ABD’Lİ GENERALLERLE FOTOĞRAFI

Jensen'in ayrıca 2008’de Ulusal Politika Analizi Merkezi’nin (NCPA- National Center for Policy Analysis) galasında generallerle çekilen bir fotoğrafı ortaya çıktı.

Odatv’nin aktardığı fotoğraflardan birinde ise ABD'li emekli general Tommy Franks bulunuyor.

İşte o fotoğraf:

Steve Forbes galada yaptığı konuşmada Demokrat kontrollü bir Kongre'nin seçimleri kimin kazandığına bakılmaksızın kendi gündemine sahip olacağını ve Irak savaşının yürütülmesinin, İran'ın nükleer kapasitesinin ve Afganistan'daki ekonomik ve kültürel sorunların bir sonraki başkanının çözmesi zor sorunlar olacağını vurgulayan ifadeler kullandı.

Söz konusu baloda Irak, Afganistan, İran hakkında yapılan konuşma Türkiye'deki kuruluşlara yönelik verilen fonun içeriğini de sorgulattı.

EŞİ JEFFREY JENSEN

Başkanın eşi Jeffrey Jensen de vakfın yönetim kurulu başkan yardımcısı olarak görev alıyor.

Jeffrey Jensen, 1981 yılında Cornell College'dan ekonomi ve felsefe bölümlerini bitirdi. Cornell'den sonra Arlington'daki Texas Üniversitesi'ne girdi ve bilgi sistemleri alanında yüksek lisans derecesini aldı.

Jeff, Irving, Teksas'ta bulunan ve Jensen ailesinin sahibi olduğu ve işlettiği çeşitlendirilmiş bir yatırım yönetimi şirketi olan JFO Group'un da ortağı.

JFO, gayrimenkulün yanı sıra kamu ve özel sermayeye de aktif olarak yatırım yapmakta. Jeff, 2011'den beri Cornell Mütevelli Heyeti üyesi.

2020 yılında Kurul Başkanı olarak hizmet vermeye başladı. O ve eşi Lou Anne, Colleyville, Teksas'ta ikamet etmekte. Üç yetişkin çocukları var.

İşte ABD vakfının para yağdırdığı medya kuruluşları… Medyascope’a rekor hibe!

Medyascope ‘gazeteciliği’… ‘Bedeli peşin ödenen adamlar’