Türkiye Büyük Millet Meclisince (TBMM) 1 Temmuz 1926’da kabul edilerek yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu ile Türkiye’nin denizlerdeki egemenliği tüm dünyaya ilan edildi. Bu kanunla, Türkiye’deki limanlar ve sahiller arasındaki yük ve yolcu taşınması ile kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin yalnızca Türk vatandaşları ve Türk bayrağı taşıyan gemilerce yapılması sağlandı.
Üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye’nin bağımsızlığı ve denizlerindeki hükümranlık hakları açısından önem taşıyan bu tarih, yurt genelinde “Denizcilik ve Kabotaj Bayramı” olarak kutlanmaya başlandı. Bu kapsamda, hem gemi işletmeciliğini desteklemek hem de kabotaj hakkının elde edilişini kutlamak amacıyla her yıl yurt genelinde çeşitli etkinlikler düzenleniyor.
TRABZON’DA YAĞLI DİREK YARIŞIYLA KUTLANDI
Trabzon’da Denizcilik ve Kabotaj Bayramı etkinlikleri kapsamında yağlı direk yarışması gerçekleştirildi.
Trabzon Bölge Liman Başkanlığınca Faroz Balıkçı Barınağında yapılan etkinlikte yarışmacılar, gres yağıyla kaplanmış 12 metre uzunluğundaki direğin ucunda asılı bayrağı kapmak için kıyasıya mücadele etti.
Direğin üzerinde ayakta kalarak bayrağı almaya çalışan yarışmacılar, renkli görüntüler oluşturdu.
Trabzon Vali Yardımcısı Fatih Kızıltoprak, etkinlikte yaptığı konuşmada, herkesin Denizcilik ve Kabotaj Bayramı’nı kutlayarak, şunları kaydetti:
“Bir ülkenin gücü ekonomisinden, toprağından, coğrafyasından, tarihinden, yetişmiş insan gücünden geçer. Bizim için Lozan’da karasal topraklarımız açısından bir egemenliğimiz tanınmıştı ama 1 Temmuz 1926’da da denizdeki egemenliğimiz tanınmış oldu. Bu noktadan ötürü de bugün 99’uncu yıl dönümünü kutluyoruz.”
Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Ahmet Yüksel Gülay da kabotaj kanununun Türk denizciliği açısından bir dönüm noktası olduğunu belirterek, “Bu tarihi adım ekonomik bağımsızlığımızın ve denizciliğe verdiğimiz önemin en somut göstergelerinden biridir. Denizci bir millet olma yolunda atılan bu adımın üzerinden geçen 99 yılın ardından bugün hala aynı kararlılıkla denizlere sahip çıkıyor, deniz kültürünü yaşatıyor ve gelecek nesillere aktarmak için çaba gösteriyoruz.” diye konuştu.
Etkinlikte düzenlenen halat çekme, yüzme, denizde top toplama yarışları da eğlenceli anlara sahne oldu.
Öte yandan, Akyazı Spor Kompleksi mevkiinde dün başlayan 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı Yelken Yarışları da tamamlandı.
Yarışmalarda başarı gösteren sporculara ödülleri protokol üyelerince verildi.
Etkinliklere, İl Gençlik ve Spor Müdürü Lokman Arıcıoğlu, Trabzon Bölge Liman Başkanı Ahmet Turgay Okur, sporcular ve vatandaşlar katıldı.
BİTLİS’TE YÜZME YARIŞI
Bitlis’in Tatvan ilçesinde doğaseverler, Denizcilik ve Kabotaj Bayramı etkinlikleri kapsamında Van Gölü’nde yüzdü.
Van Gölü Aktivistleri Derneği tarafından Denizcilik ve Kabotaj Bayramı dolayısıyla yüzme etkinliği düzenlendi.
Van Gölü sahilinde bir araya gelen 50 dernek üyesi ve doğasever, “Van Gölü kirlenmesin, mavi kalsın” sloganı atarak gölde bir süre yüzdü.
Van Gölü Aktivistleri Derneği Kurucu Başkanı Erdoğan Özel, gazetecilere, Denizcilik ve Kabotaj Bayramı etkinlikleri kapsamında Van Gölü’nün temiz ve serin sularında yüzme etkinliği düzenlediklerini söyledi.
Göldeki güzelliklere dikkati çekmek ve farkındalık oluşturmak istediklerini belirten Özel, şunları kaydetti:
“Kabotaj Bayramı 1 Temmuz’da kutlanıyor. Biz de bayramı kutlamak amacıyla 50 kişilik ekibimizle Van Gölü sahilinde bir araya geldik. Tarihi 3 bin yıla dayanan buradaki doğal güzellikleri ön plana çıkartmak istedik. Burada tüm dünyaya ‘Van Gölü kirlenmesin, mavi kalsın’ diyoruz. Etkinliğimize katılan herkese teşekkür ederim.”
KABOTAJ BAYRAMI NEDİR, NEDEN KUTLANIR? TARİHÇESİ…
Kabotaj, bir ülkenin kendi karasularında ve limanları arasında gemi işletme ile her türlü liman hizmetlerini kendi denetiminde bulundurma hakkıdır.
Türk Dil Kurumu’nun Büyük Türkçe Sözlüğü’nde kabotaj, “Bir ülkenin iskele veya limanları arasında gemi işletme işi” olarak tanımlanmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde imparatorluğun kabotaj hakkı bulunmamaktaydı. Bunun nedeni, Batılı ülkelere verilmiş olan kapitülasyon haklarıydı. Bu haklar sebebiyle Osmanlı kıyılarında yabancı bandıralı gemiler faaliyet gösterebilmekteydi.
Ancak, 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antlaşması ile kapitülasyonlar kaldırılmış, böylece Türkiye kabotaj hakkını elde etmiştir. Türkiye’nin büyük ölçüde bir yarımada ülkesi olması ve kıyı uzunluğunun 8.333 kilometreyi bulması, bu hakkın Türk denizciliği açısından büyük bir imkân sunduğunu göstermektedir.
Gerekli düzenlemelerin tamamlanmasının ardından, 19 Nisan 1926 tarihinde çıkarılan 815 sayılı yasa ile Türkiye limanları arasında yalnızca Türk teknelerinin hizmet vermesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu yasa, aynı yılın 1 Temmuz tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu tarih, 1935 yılından itibaren Kabotaj Bayramı olarak kutlanmaya başlanmıştır. 2007 yılında ise “kabotaj” kelimesine “denizcilik” de eklenmiş, bayramın adı Denizcilik ve Kabotaj Bayramı olarak değiştirilmiştir.
