Roma’da bilim niçin gelişmedi?

Uygarlığın başlangıcı ve ilerlemesi Orta Doğu'da, daha doğrusu Doğu'da başlamıştı. Bunun Yunan düşüncesi aldı ve kendine göre sentezledi. Yunan düşüncesini de şaşılacak şekilde Romalılar korudu. Romalılar (Eski) Yunanlı bilgin ve sanatçıların eserlerini korudular.

Roma’da bilim niçin gelişmedi?

Milattan önce üçüncü yüzyıl gibi erken bir dönemde Eratosthenes’in İskenderiye’de Yer’in büyüklüğünü ölçtüğü yıllarda Romalılar bütün İtalya’yı hakimiyetleri altına almıştı.

Bundan iki yüzyıl sonra da Yunan dünyası dahil olmak üzere Akdeniz’in bütününe yakın kısmını, Mısır’dan Büyük Britanya’ya kadar uzanan yasaların daha önce insanlık tarihinde görülmemiş biçimde etkili olduğu birlik ve barış içinde yaşayan bir imparatorluk kurdular.

Bahçeler içinde Roma kenti tasviri

Bu (pagan) imparatorluğun sağladığı ulaşım özgürlüğüyle, güvenli yollarla Akdeniz bilim ve öğretisi cahil barbar Kuzey Avrupa’ya, onların geri kalmış bölgelerine dek yayıldı.

Romalı seçkinler içip eğlenirken

Milattan sonra üçüncü yüzyılda ise imparatorluğun birliği Hıristiyanlığın yayılmasıyla dağılmaya başladı. 395 yılında İmparatorluk Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı.

On beşinci yüzyıla dek yaşayacak olan Doğu Roma İmparatorluğunun başkenti bugünkü İstanbul (Byzantium) olurken Batı Roma İmparatorluğu’nun başkenti Roma kaldı.

ROMA DÜŞÜNCESİ VAR MI?

Romalıların düşünce üretmeye fazla yatkın olmayan ama tam tersine pratik bilgiye, uygulamaya ve tekniğe eğilimli insanlar oldukları söylenir.

Soyut düşüncede ilhamları Yunanlılardı. Anca Roma hukukuna, inşa ettikleri su kemerlerine, kurdukları kentlere bakılınca soyut düşüncede bu kadar geri olmalarını anlamak zordur.

Milattan önce birinci yüzyılda yaşamış şair, hatip ve filozof Çiçero bile Epikuros ve Demokritos’un fikirlerinden önemli ölçüde yararlanmıştır.

çiçero
Roma’nın Homeros’u: Marcus Tullius Cicero

Aslında var olan Romalı sanatçı ve düşünürler de soy itibariyle Yunanlı kökenliydi. Bergama’daki gladyatörlere cerrahlık yapan hekim Galenos bile Yunanlıydı.

Yine de Roma Uygarlığını entelektüel ve bilimsel alanda bir felaket olarak görmek çok yanlış olur.

İmparatorluğu ağ gibi ören Roma yolu

Romalı düşünürler bilimsel düşünce üretmeye fazla zaman ayırmamış ve Romalı yüksek sınıflar bilimsel deneylerin yapılmasına destek vermemiş olsalar bile Romalıların Yunan dünyasına gösterdikleri saygı şaşırtıcıdır.

Günümüze kadar gelmiş Roma döneminden kalma sayısız su kemerinden biri (Üzerine Mimar Sinan ekleme yapmış)

Yunan düşüncesinin mantık temelli olması ve metafizik özellik taşımaması Roma zihniyetine çekici gelmiştir.  Böylece Roma Yunan düşüncesinin ölmeyip gelecek kuşaklara bizlere kalmasına bilinçli ya da bilinçsiz rol oynamışlardır. Bu rol Roma İmparatorluğunun yıkılışından bin yıl sonra  Rönesans bilginleri tarafından takdir edilecektir.

Roma evleri duvarları ve tabanı zengin mozaik süslemelerle doluydu

TÜRKİYE ve ROMA

Roma uygarlığının temeli, üzerinde yaşadığımız topraklardadır desek yanlış olmaz. Romalılardan kalma antik su yolları, yürüyüş yolları, tiyatrolar, köprülerin çoğu Anadolu’dadır. Anadolu Ortadoğu’yla Avrupa arasında bir geçiş yoluydu. Ankara’da Augustus tapınağı ve çıkarılan yasalar Anadolu kaynaklıydı.

Beşinci yüzyılda yapılmış Ayasofya Roma sanatının en üst dönemini oluşturuyordu

Daha doğrusu Anadolu ve İstanbul, Trakya’nın tümü Roma İmparatorluğunundu; İstanbul – Konstantinopolis, Doğu Roma’nın başkentiydi.

LATİN EDEBİYATI

Eski Yunan edebiyatının ana kaynağı da Homeros’un “İlyada” ve “Odysseia” destanlardır. Latin edebiyatı, Eski Yunan kültür ve sanatının etkisinde gelişen bir edebiyattır.

Eski Roma, para kullanımı, yollar, bugünkü anlamda çağdaş takvim, mozaik sanatı, heykel sanatında öncü durumundadır.

Efes Selçuk’te Roma döneminin en büyük kütüphanelerinden: Celcius Kütüphanesi

Doğa ve dinle ilgili yiğitlik öyküleri, halk ozanlarının aşk ve yiğitlik konularında söyledikleri “balatlar” ve “ulusal destanlar” bu dönemin başlıca edebiyat ürünleri arasındadır.

Roma’nın büyük ozanı, “Rönesans’ın da hazırlayıcılarından olan ve “İlahi Komedya” adlı yapıtıyla tanınan Dante’dir.

Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi Antik Kenti’nde bir Roma köprüsü