Yangınlarda zarar nasıl karşılanır? Yanan orman arazileri satılabilir mi

Av. Devrim Nur Kayabalı yazdı

Yangınlarda zarar nasıl karşılanır? Yanan orman arazileri satılabilir mi

Sadece ormanlarımızı değil yüreklerimizi de yakan orman yangınları ile ilgili sürekli artan tartışmalar ve gerilim yaşanmakta. Bu konuları tek tek ele almakta fayda var:

HELP TURKEY ÇAĞRILARI

Birkaç gündür Sosyal Medya üzerinde “Global Call” başlıklı bir yardım çağrısının özellikle sanatçılar tarafından paylaşılarak Avrupa Birliği ve diğer ülkelerden helikopter, uçak, yangın ve sair teknik yardım talebinde bulunulduğunu ve bu çağrının saatler içerisinde çığ gibi büyüyerek #helpturkey etiketi ile Türkiye’nin yabancı basında itibarsızlaştırıldığını görüyoruz.

Evet, ne yazık ki bu algı, uluslararası arena da bir zafiyet olarak karşılık bulmaktadır…

Dünya’nın birçok bölgesinde eş zamanlı olarak ortaya çıkan yangınların nedeni henüz tam olarak ortaya konulmamış ise de Türkiye yangın afeti ile uğraşan tek ülke değil, şu anda. İtalya, ABD ve Kanada ile Yunanistan da bölgesel olarak ciddi boyutta yangınlar ile savaş vermekte. Belki o ülkelerde verilen müdahale daha etkin doğru ancak yine de;

Avrupa Birliği’nden ve/veya başka ülkelerden yardım istemek Türk vatandaşının değil, Türk devletinin işi. Devletin, hizmette kusur edip etmemiş olması ise bambaşka bir soru.

Kişi/kurumlarla uğraşırken asli konudan sapmamak, hedefi şaşırmamak şart.

Yaşadığımız süreç, siyaset üstü bir süreçtir ve doğru yönetilmelidir.

Bir yangın çıktığında arazinin engebesine ve iklim ile yeryüzü koşullarına göre karadan ve/veya havadan 20-30 dakika içerisinde müdahale edilmesi gerekiyor. Müdahalede geç kalınması ise yangının boyutunu ve pek tabi ortaya çıkan zararı artırıyor. Birde rüzgâr ve iklimsel olaylar gibi doğa koşulları eklendiğinde durum çığ gibi büyüyor.

SORUMLU KİM?

Anayasa Madde 125, idarenin her tür eylem ve işlemlerinden sorumlu olduğunu düzenlemektedir. Bu düzenleme ile toplum, idare edenlerin kanunsuz ve keyfi tavırlarına karşı korunmuştur. Yani, toplum idarenin hizmet kusuru nedeni ile bir zarara uğradı ise zararın tazmini adına idareye rücu edebilecektir.

Müdahale de gecikme, yetersiz müdahale gibi eylemlerin hizmet kusuru sayılacağı şüphesizdir.

Her ne kadar ortada resmi bir kayıt olmasa da, yangınların terör örgütleri tarafından başlatıldığı gibi yorumlar da yapılmaktadır. Yangınların terör faaliyetleri çerçevesinde yapılan bir sabotaj var olsa da, idare hukukun temel ilkelerinden biri olan “Sosyal Risk Sorumluluğu ilkesi” gereği, devlet bu zarardan yine de sorumlu olacaktır. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın birtakım kira ve sair yardımlarla ilgili açıklaması da bu doğrultudadır. Devlet tarafından yapılan yardımlar ile zararı karşılanmayanlar, bilahare dava açarak zararlarının tazminini talep edebilme imkanına sahiplerdir.

SATIŞ OLURSA VATANDAŞ NE YAPMALI?

Toplumda infial yaratan başkaca bir husus ise, henüz daha yangınlar söndürülüp, afet alanları kontrol altına alınmadan yanan ormanların özelleştirileceği, imara açılacağı yönündeki paylaşımlar. Anayasa ve Orman Kanunları çok net. Anayasa madde 169 ile Orman Kanunu’nun 18 vd. maddeleri; …yanan orman alanlarının yerine tekrar ağaçlandırma yapılarak bu alanların orman statüsünün korunacağını; herhangi bir sebeple tarıma, imara ve/veya hayvancılığa açılamayacağını düzenlemektedir.  Bu işin asli sorumlusu da Orman Genel Müdürlüğü’dür. Eğer aksi bir düzenleme meydana gelir ise tüm vatandaşlar, idarenin eylem ve işlemlerine karşı “İptal Davası” açma hakkına sahip olacaklardır.