Askıda belediyeler, belirsiz kentler…

Yusuf Yavuz yazdı…

Kentler birkaç kişinin siyasi hesabını bekleyemez, kentler kimsenin babasının çiftliği değildir…

Türkiye’de merkezden yerele idari bir boşluk yaşanıyor. Bir yanda tek adam rejimi, diğer yanda her biri derebeyi gibi davranan ve bulundukları bölgenin rantını örgütleyerek merkeze yürüme hedefindeki belediye başkanları…

Osmanlı idaresinin 19. Yüzyılda Kavalalı Mehmet Ali Paşa oğlu İbrahim Paşa ile yaşadığı travmanın yarattığı sonuçlar merkezi otoriteyi felç etmiş, devlet, Suriyeyi ele geçirerek Kütahya’ya kadar ilerleyen ve payitahta yürüyen kendi valisine karşı Rusya’dan yardım istemek zorunda kalmıştı.

AYANLIK SİSTEMİNE Mİ DÖNDÜK?

Ayanlık sisteminin merkezi otoriteyi sarstığı Osmanlı’nın idari zaaflarını yaratan toplumsal doku aradan geçen zamanda birçok açıdan değişti elbette. Ancak bazı yönleriyle bu hastalığın gömüldüğü topraklardan yeniden nüksettiğini, uygun iklim ve habitat bulunca yeniden hortladığını söylemek için epeyce nedenimiz de var.

FON VURGUNU BARDAĞI TAŞIRDI

Fon vurgununun sarstığı iktidarın kimi aktörlerinin gelecek hesapları üzerinden saf tuttuğu, yaşan süreç ve gelecekteki beklentilerine göre yolunu belirlemeye çalıştığı bir iklim oluştu. Fon vurgunu, uzun süredir dolmuş olan bardağı taşıran damla oldu.

YEREL YÖNETİMLERİN YOLSUZLUK SINAVI

Yerel yönetimleri büyük ölçüde kazanarak son seçimde başarı elde eden muhalefet ise yaklaşık iki yıldır belediyelere yönelik yolsuzluk ve rüşvet iddialarının havada uçuştuğu operasyonlar ve yargılamaların odağında. Bu süreçte ikiye bölünen ana muhalefet, bir süre mitinglerle sesini yükseltmeye çalıştı. Ardından ise sessizliğe gömüldü. Fon vurgunu hakkında açıklanması beklenen isim listesi halen açıklanmış değil…

HALKIN ÖFKESİ HEM İKTİDARA HEM MUHALEFETE

Bu tablonun ortasında, uzun süredir ekonomik krizle boğuşan halk kentlerde adeta nefes alamaz hale gelmiş durumda. Umut ile umutsuzluk, kaos ile belirsizlik yan yana. Bu tabloyu bir süredir ziyaret ettiğim kentlerde, katıldığım çeşitli etkinliklerde ve çarşıda pazarda konuştuğum insanlarda birebir gözlemlediğim için aktarıyorum: Halk, barut fırçası gibi. Öfke hem iktidara hem de muhalefete yönelik. Yaklaşık çeyrek asırdır iktidarda olan bir yönetimin yorgunluğu, yıpranmışlığı ve her dönem yolsuzluğa bulaşan mensuplarına karşı ana muhalefetin ahlaki üstünlüğünü koruyamamış olmasına yönelik yeterince açığa çıkmamış bir isyan da var.

İRADESİ ÇALINAN HALKIN İSYANI

Tam da bu koşullarda, siyasetin, kör topal da olsa emekleyen demokratik seçme ve seçilme hakkının, bypass edilmiş halkın iradesinin vücut bulması gereken Meclisin işlevsiz bırakılması, en hafif tabirle simgesel hale indirgenmesi bu isyanı daha da derinleştiriyor.

İKTİDARIN ‘AÇIK KAPI’ POLİTİKASI

Bir süredir bu tabloya bir de belediye başkanı transferleri eklendi. İktidar cenahı, “kapımız açık” mesajı veriyor, muhalefetten seçilen belediye başkanları ise “hizmet yapabilmek için geçtim” diyor.

Ancak seçmen iradesinin, siyasi ahlakın ve demokratik toplum ilkesinin yerle bir edildiğini kimse yeterince tartışmıyor.

ANTALYA’DAKİ BELİRSİZLİK VE İDDİALAR

Belediye başkanı transferleriyle ilgili bir süredir iddia boyutunda gündemde olan kentlerden biri de Antalya. Muhittin Böcek’in tutuklanmasının ardından Temmuz 2025’de Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili olan Büşra Özdemir’in AKP’ye geçeceği iddiaları bir süredir gündemde.

KURUMLAR FELÇ EDİLİYOR

Dolaşıma sokulan söylentiler, kent kamuoyunun dışında 12 binden fazla çalışanı bulunan büyükşehir belediyesinin kurumsal yapısını da felç ediyor. Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin hizmet etmekle yükümlü olduğu çok geniş bir coğrafya var. Türkiye’nin vitrini olan kentin merkez ilçelerinde temizlikten çevre hizmetine, ulaşımdan trafiğe, altyapıdan yeşil alanlara kadar birçok başlıkta aksamalar yaşanıyor.

SORUŞTURMALAR SÜRERKEN NEREYE?

Diğer yandan da belediye birçok ihale ve rüşvet iddialarıyla yürütülen adli süreçlerin muhatabı. Henüz iddianameye dönüşmemiş olan Savcılık incelemelerinin olduğu da belirtiliyor. Savcılık soruşturması kapsamında KOM tarafından birçok ihale dosyasının belediyeden istendiği bir dönemde, ilgili daire başkanlıklarının koridorlarında idareciler tarafından şu fısıltının yayıldığı öne sürülüyor:

“Büşra Özdemir AKP’ye geçecek, üst yönetime dokunulmayacak…”

FİLLER VE ÇİMENLER

ANSET iddianamesi, yönetici konumundaki idarecilerin alt personele usulsüz ve mevzuata aykırı ihaleleri sürgün tehdidi ve işten çıkarma ile korkutarak nasıl imzalattıklarına dair birçok iddiayı gündeme getirdi. İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişi raporu, Antalya Valiliği İl İdare Kurulu bünyesinde yürütülen idari soruşturmaların yetersiz ve eksik yöntemlerle yürütüldüğü tespitine yer verdi. Belediyeler dahil ildeki kamu kurumlarından yansıyan tablo, liyakatin değil yandaşlığın ve kayırmacılığın öncelik haline getirildiğini, işini yapanın cezalandırıldığı, yalakalığın ödüllendirildiği bir sistemin egemen olduğunu düşündürüyor. Bu durum bir nevi filler ve çimenler ilişkisi yaratıyor. Yukarıda filler tepişirken kendi çıkarlarını koruma çabası içindeyken ayaklar altında ezilen çimenler oluyor.

ÇÜRÜME DAHA DA DERİNLEŞECEK Mİ

Antalya bir süredir “askıda bir kent” olarak bu cenderede yaşıyor. Bir yandan Büyükşehir Başkanvekili Büşra Özdemir’in CHP’den AKP saflarına geçeceği yönündeki iddialar, diğer yanda belediye üzerindeki adli soruşturmalar. Böyle bir ortamda parti değiştirmenin yaratacağı iki farklı algı iktidar açısından da muhalefet açısından da sorunlu ve siyasete dair ahlaki çürümenin daha da derinleşmesine hizmet edecek türden.

İKTİDAR VE MUHALEFETİN AHLAKİ SINAVI

İktidar açısından, belediyelere yönelik soruşturmaların yerel yönetimleri ele geçirmek için hukukun araç olarak kullanıldığı iddialarının ete kemiğe büründüğü görüntüsü vermesiyle sonuçlanması. Muhalefet açısından ise gerçekte bir yolsuzluk ve rüşvet varsa, ihalelere fesat karıştırılmışsa, başkan adayı olabilmek için parti yöneticilerine paralar verilmişse, kamu kaynakları kişisel ikbal için kullanılmışsa, belediyelerde nepotizm hüküm sürmeye başlamışsa ve yürütülen bütün adli süreçler sonuçlanıp suçlamalardan aklanmadan parti değiştirerek iktidarın koruması altına giriyorsa… bu muhalefetin hanesine milyonlarca kentliye, yüzbinlerce vatandaşın oyuna ve iradesine ihanet olarak yazılır.

COP31’DE ERDOĞAN ROZET TAKACAK İDDİADASI

Antalya’da son bir haftadır Büşra Özdemir’in AKP’ye geçeceği, hatta rozetinin de COP31 için kente gelecek olan Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından takılacağı iddiası yayılıyor. Belediye koridorlarından kent kulislerine yayılan bu iddiaların bir amacı da “parti değiştirince yürütülen bütün adli ve idari soruşturmaların kapatılacağı” algısını yaratmak. İhalelerde imzası ve sorumluluğu olanların, üst yönetimin usulsüz emirlerini yerine getirenlerin, alt personele mobing ve baskı yaparak sürgünle tehdit edenlerin AKP eliyle korunacağı algısının yayılmasının bir başka nedeni de ezilen, sürülen, ekmeğinin derdinde olan personeli sindirmek.

ANTALYA 12 EYLÜL’DE BİLE BU KADAR BELİRSİZ KALMADI

Siyasi ikbal ve partiler üstü rant kardeşliği hesabı yapanların olmasını istediği algıları fısıldayarak yaydığı bu iddialar kentleri felç ediyor. Antalya özelinde söyleyecek olursak kent yakın tarihte, 12 Eylül dönemi dahil, hiç bu kadar belirsizlik içinde olmadı.

BELİRSİZLİK KENTE ZARAR VERİYOR

Sonuç olarak belediyenin geleceğine ilişkin belirsizlik uzadıkça sadece yönetim kadroları ve çalışanlar değil, bütün kent zarar görüyor. Personelin motivasyonu azalıyor, karar alma süreçleri yavaşlıyor, hizmetler aksıyor. Bir kentin yönetimi, kişiler arasındaki hesaplaşmaların ya da siyasi pazarlıkların sonucunu beklemeye mahkûm edilemez. Kurumların sürekliliği, kamusal hizmetlerin aksamadan yürümesi kişilerin konumlarından daha önemlidir.

KENTLER KİMSENİN BABASININ ÇİFTLİĞİ DEĞİL

Antalya’yı askıda kent olmaktan çıkaracak olan, kişilerin çıkarlarına göre şekillendirilmek istenen geçiş dönemleri ya da gelecek hesapları değil; kent kamuoyunun göstereceği demokratik tepkiler ve siyasi ahlak beklentisini yüksek sesle dile getirmesidir. Aksi halde kent halkı partiler üstü rant örgütlenmesinin sahnelediği bu oyunun figüranı, dahası onaylayanı durumuna düşecektir…

Kentler birkaç kişinin siyasi hesabını bekleyemez, kentler kimsenin babasının çiftliği değildir…