Yıldırım Koç yazdı…
4857 sayılı İş Kanununa göre, genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.
4857 sayılı İş Kanunu öncesinde, haftalık çalışma süresinin günlere dağılımının eşit olması kesin bir kuraldı. Ancak günümüzde bazı toplu iş sözleşmelerinde, haftalık çalışma süresinin günlere eşit olarak dağıtılacağı düzenlemesi vardır.
Toplu iş sözleşmelerinde haftalık çalışma süresi genellikle 45 saattir. Ancak bazı işlerde haftalık çalışma süresi 40 saate indirilmiştir.
Bu konuda İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği ve Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği uygulanmaktadır. Ağır ve tehlikeli işlerdeki çalışma koşulları ise, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmektedir.
Bazı toplu iş sözleşmelerindeki düzenlemeler aşağıda sunulmaktadır:
“Haftalık iş süresi 40 saattir. Bu süre, aşılmamak ve gün ortasında bir saatten az olmamak kaydıyla ara dinlenmesi verilmek suretiyle çalışma saatleri (mesai başlama ve mesai bitimi) işin durumuna göre işverence düzenlenir. Bu 40 saatlik haftalık çalışma süresi haftanın 5 iş gününe bölünerek uygulanır.”(Genel-İş – Kırklareli Bel., 2012-2013)
“Çalışma Süreleri
“İşçinin haftalık çalışma süresi 40 saattir. Bu süre haftanın çalışılan 5 işgününe eşit olarak bölünerek uygulanır. İşyerinde günlük çalışma saatinin başlangıç ve bitiminin tek tip olarak saptanması esastır. Ancak, hizmetli, koruma memuru, teknisyenler ve sosyal tesislerde çalışan işçiler ve diğer işçilerin devamlı çalışmasının zorunlu olması hallerinde çalışma saatleri başlangıç ve bitim saatlerinden farklı düzenlenebilir.” (Tez Koop-İş – TÜBİTAK, 2023-2025)
“Normal Çalışma Süresi
“Haftalık çalışma süresi 42,5 saattir. Bu süre aşılmamak ve gün ortasında bir saatten az olmamak kaydı ile ara dinlenmesi verilmek şartıyla çalışma saatleri işin icabına göre işverence tanzim edilir. Bu 42,5 saatlik süre haftada beş işgününe eşit olarak bölünür. 6. işgünü akdi, 7. gün hafta tatilidir. 6 ve 7. gün yapılacak tatiller 1 hafta önceden işçilere duyurulur.” (Hizmet-İş – Bursa Büyükşehir Bel., 2021-2023)
“Çalışma İlkeleri
“Sendika üyelerinin çalışma saatleri, günlük 8 saat olmak üzere haftada 5 gün ve 40 saattir.
“İşveren Banka, iş yerinin özelliği gereği haftalık normal çalışma süresini, haftanın çalışılan günlerine, 40 saati aşmamak kaydıyla farklı şekilde dağıtabilir.
“Ancak, işe giriş işten çıkış ve gişeleri açık bulundurma saatlerini İşveren banka Sendikanın görüşünü alarak önceden ilgililere bildirmek suretiyle saptar ve uygular.
“Günlük çalışmanın bitimine bir saat kala şubelerin giriş kapılarının kapatılması esastır. İşveren, işe giriş ve çıkış saatlerini gösteren devam cetvellerini imzalatmak, Sendika üyeleri de imzalamak zorundadırlar.” (Basisen – Yapı Kredi Bankası, 2021-2023)
“Normal Çalışma
“İşletmeye bağlı İşyerinde iş müddeti, dinlenme saatleri hariç haftada 45 saattir.
“Bu süre haftada 6 işgünü çalışan işçilerde günde 7,5 saati geçmemek üzere ve cumartesi günleri kısmen veya tamamen tatil eden işyerlerinde çalışılan diğer günlere eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
“Haftanın 5 işgünü çalışan iş ve işyerleri için çalışma saatleri günün gereklerine göre, haftada 45 saati aşmamak üzere günlük 9 saat üzerinden uygulanır.
“Öğlen dinlenmesi 45 dakika olarak uygulanır. Zorunlu hallerde işverence sendikanın istişare ederek görüşü alınmak sureti ile iş saatleri yeniden düzenlenebilir.” (Ağaç-İş – Adel Kalemcilik, 2022-2024)
“Normal ve Fazla Mesailer
“Genel bakımdan normal iş süresi haftada en çok 45 saattir. Haftalık çalışma süresinin günlere dağılımı, işe başlama ve bitiş saatleri, ara dinlenmeler işverence düzenlenir.
“Bu sözleşmenin yürürlüğe girme tarihinden sonra yasalarla çalışma saatlerinde işçiler lehine getirilecek değişikliklere göre iş yerinde çalışma düzeni yeniden işverence tespit edilecektir.” (Dok Gemi-İş – Gisaş Gemi İnşa, 2023-2025)
“Çalışma Süreleri
“Sendika üyelerinin çalışma süreleri, günde 8 saatten haftada 40 saattir.
“İşe başlama, dinlenme, işi bitirme, gişeleri açık bulundurma saatlerini hizmetin gereğine göre ve olanaklar ölçüsünde yerel koşulları göz önünde tutarak İşveren Banka saptar ve uygular.
“İşveren Bankanın ihtiyaç duyduğu özellik arz eden işyerlerinde çalışanların işe başlama, işi bitirme, gişeleri açık bulundurma ve ara dinlenme saatleri ile hafta tatili günleri, haftalık çalışma süreleri 40 saati aşmayacak biçimde İşveren Bankaca farklı şekilde dağıtılabilir ve gerektiğinde postalar halinde (vardiyalı) çalışma yaptırılır.” (Basisen – İş Bankası, 2022-2023)
“Çalışma Süreleri
“İşyerinde çalışma süresi 45 saattir. Bu süre 5 işgünü çalışılması halinde günde 9 saat, 6 işgünü çalışılması halinde günde 7,5 saat çalışılarak tamamlanır.
“Haftalık çalışma süresi haftanın çalışılan günlerine eşit olarak dağıtılır. Başlama ve bitiş saati ile ara dinlenme saatlerinin tespiti işverenlikçe yapılır ve sendikaya bildirilir.” (Birleşik Metal-İş – Çok Yaşar Halat Makine, 2022-2024)
“İşyerinde haftalık çalışma süresi 5 güne bölündüğü takdirde haftalık 45 saatlik çalışma süresi günde 9 saattir. İşyerinde haftalık çalışma süresi 6 güne bölündüğü takdirde haftalık 45 saatlik çalışma süresi günde 7,5 saattir.” (Tekgıda-İş – Besan Besin, 2017-2018)
“İş müddeti haftada 42,5 saattir. Bu süre beş güne bölünerek düz yada vardiyalı çalışma ile tamamlanır. Cumartesi ve Pazar günleri tatil yapılır. Bu müddetlerin altında çalıştırılan işçilerin yevmiyeleri ve sair istihkaklarından herhangi bir kesinti yapılamaz; yevmiyeler çalışılmış gibi tam olarak ödenir.” (Nakliyat-İş – NAK-İŞ Nakliyeciler İşverenler Sendikası, 2017-2019)
“İşçilerin günlük normal çalışma süresi, tam süreli çalışan işçiler için haftada 45 saattir. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçiler ise haftada en çok 30 saat çalıştırılır. Ancak işveren, mevzuat hükümleri çerçevesinde işçinin, haftalık kanuni çalışma saatlerini günlere taksim etmekte, günlük işe başlama ve işin sona ermesi zamanlarını düzenlemekte serbesttir.” (Tezkoop-İş – Carrefoursa, 2012-2014)
