(E) Hava Pilot Tümgeneral Beyazıt Karataş ve Makina Mühendisi Fazıl Altay hazırladı…
1. GİRİŞ
Türkiye’nin S-400 alım kararı sonrası başlayan tartışmalarda çok şey yazıldı çizildi. Herkes görüşlerini anlatmaya çalıştı. Daha önce ilk kez “M5 Ulusal Güvenlik, Savunma ve Strateji Dergisi’nin 349’uncu Ağustos 2020 Sayısında S-400 mü? Patriot mu?” başlığı ile yayımlanan bu yazımızda ise biz görüşlerimizi teknik görsel bilgiler ile detaylandırmak istedik. Sonuç olarak, okuyucuların yazının sonunda bugüne kadar çok fazla değinilmemiş ama önemli veriler elde edeceğine inanıyoruz.
2. S-400 KARARINA ETKİ EDEN HUSUSLAR
Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin S-400 kararı politik, askeri ve teknik eksenlerden gelen bileşke bir karardır. Biz yazımızda askeri ve teknik eksenler üzerine yoğunlaşmanın yanı sıra politik eksene de değinmemiz sonuca bütünlük sağlayacaktır.
Askeri ve politik olarak NATO ve Batılı ülkelerle sıkı bağları olan Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Uzun Menzilli Yüksek İrtifa Hava ve Füze Savunma Sistemi alımında öncelikli olarak NATO ülkelerinden bir tercih yapmak istemesi beklenen bir durumdur. Türkiye bu tercihi yaparken öncelikli olarak satış yapacak ülkelerin parlamento, senato ve benzeri kurumlarında satış engeli çıkartılmamasını talep etmiş ve bir önceki ihalede tercihini Çin HQ-9 Uzun Menzilli Yüksek İrtifa Hava ve Füze Savunma Sistemi ihraç versiyonu için yapmıştır. Burada tercihi Çin olarak oluşturan baskın unsur, ekonomik olması değil acil temin edilebilirlilik garantisidir.
ABD uzun yıllar Türkiye’nin Hava Savunmasının Yüksek İrtifa ve Uzun Menzilde bağımsız olmasını istememiş ve oluşacak Ortadoğu eksenli küresel krizlerde Türkiye’nin kendini tehdit altında görerek daha fazla NATO ve ABD etkisinde kalmasını amaçlamıştır.
ABD Türkiye’ye bu savunma ihtiyacını devam ettirerek ABD’nin Türkiye çıkarlarına tamamen ters, hatta beka sorunu oluşturacak politikalarına PKK/KCK ve PYD/YPG’nin desteklenmesine itiraz etmemesini sağlamak istemiştir.
1 radarından detaylarını belirteceğimiz yönleriyle menzil ve kapsama alanı olarak üstündür.
Karşı görüşlerde olanlar ise Patriot kendi radarı düşük menzilli ve dar kapsama alanlı olsa dahi çevresindeki müttefik unsurlara ait diğer radarlardan gelen bilgileri network üzerinden alıp kullanarak uzaktaki hedefi tespit ettiğini kendi radarının çok uzun menzilli ve dar sektörde hedef tespiti yapmasının bir sorun olmadığını ifade etmektedir. Bu görüşü yazıdaki harekat senaryolarında değerlendireceğiz.
2.
3. 91N6E Big Bird kod adlı S-400 arama radarı ise 360° hedef tespiti yapabilmektedir. S bandı kullanan S-400 arama radarı RCS 1 m2 hedefi 240 km’den tespit edebilmektedir.
Bu durumu şimdi 0.1 m2 RCS’si ile çok zor bir hedef (balistik füze harp başlığını temsil edebilecek bir değer) için her iki radarın tespit menzilini hesaplayalım. Bu durumda Patriot AN/MPQ-53/65 radarı hedefi 34 km’den tespit ederken, S-400 91N6E radarı 135 km’den hedefi tespit eder. Burada tekrar söyleyelim Patriot hedef tespitinde diğer radarlardan bilgi aldığı için kendisinin uzun menzilli bir radara ihtiyacı olmadığı söylenmektedir. Acaba bu durum gerçekten yeterli oluyor mu? Bu konuyu grafiklerle daha net olarak açıklayacağız.
S-400’de cruise füzeleri gibi alçak irtifa hedeflerini ve Rus coğrafyasında olduğu gibi geniş düzlükleri olan arazide yine alçak irtifadan uçabilecek savaş uçaklarını aramak için 96L6E Cheese Board adlı ekstra bir arama radarı daha kullanmaktadır.
| 4. Çünkü maksimum füze menzili bu kadardır. S-400’ün ise en uzun menzilli füzesi 400 km ve ara menzillerde 40, 120, 250 km’lik 4 adet farklı menzile sahip füzesi bulunmaktadır.
Burada NATO ağı veya diğer radarlar haber verse ne olur? 90° sektörde 40 km menzile kadar ateş edebilme yeteneği olan ve >40km’den Stand-off ile susturulan bir Patriot gerçeği bulunuyor. NATO ağından isterse hedefe 500 km yaklaşmadan network ile Patriot radarına gelen düşman uçağının bilgisi yansıtılsın, aldığı bu ihbarla gelen düşman uçağını >=41km’den vuramadıktan sonra Patriot’a bu bilginin ne faydası oluyor? Füzesinin menzili 40 km ise 40 km’de vuracaktır (90° sektöre eğer denk geliyor ise düşman uçağı). Senaryo’da düşman uçağını alçak irtifaya indirmemek için başkent Ankara’mızın çevresini azami irtifası 10 km olduğu açık kaynaklarda geçen Hisar-O yerli ve milli Hava Savunma Füzemiz ile tamamen örttüğümüzü düşünelim. Yani kademeli hava savunma düzeni uygulamış olalım. Düşman uçağı ancak kendisini Hisar-O’dan koruyabileceği 11 km (36000 feet) yüksek irtifada uçabilecektir. Bu durumda Ankara’ya Hisar-O ile desteklenen 1 Patriot Bataryası ile korursak, 11 km irtifada uçacak konvansiyonel (>=RCS 1 m2 ) bir savaş uçağı hem stand-off mühimmat ile hem de serbest düşüşlü bomba ile Patriot radarını susturup Patriotu tamamen etkisiz hale getirebilir. Patriot’un 90° kısıtı onu serbest düşüşlü mühimmat ile yüksek irtifa bombardımanında imhasına neden olmakla bırakmaz, cruise füzesi ve drone saldırıları için de Suudi Aramco örneğinde olduğu gibi etkisiz (radarı görmediği için) kılar. Bu şartlarda Patriotun Hedef olması kaçınılmazdır. Diyelim ki Patriot, PAC-3 MSE tipi değil de RCS 1m2 ’lik savaş uçağını vurmak için daha az manevra yetenekli ama uzun menzilli (120 km) PAC-2 versiyon Patriot füzesini kullanmak istensin. Bu durumda Patriot radarı RCS 1m2 ’lik hedefe 60km’den atış kontrol yapabilecektir. Senaryodaki durum için yani RCS 1m2 olan düşman uçağının, MSE veya PAC-2 türü daha uzun menzilli füze kullanımı ile önlenememesi sonucu değişmemektedir (Görsel-7). Özetle tek bir Patriot Radarını düşman uçağı 90° sektörün çevresinden dolanarak susturur.
1Yazıdaki Patriot ifadesi Patriot PAC-3 MSE Türkiye’ye satışı söz konusu olmuş versiyonu temsilen kullanılacaktır. 2MDAA, US Missile Defense, Sensor December 2018 3Konstantinos Zikidis (Maj, HAF) 4Jane’s IHS Report 2018 5Senaryo gereği 6 adet düşman savaş uçağı Türk hava sahasına yaklaşmış, 5 tanesi Türk F-16ları tarafından düşürülmüş fakat 1 tanesi Türk hava sahasına sızmış ve Ankara’ya doğru uçtuğu tespit edilmiş olsun. 6Jane’s IHS Report 2018 page12 (Tablo-4) 7Senaryo için JSOW C1 kullanılmıştır https://www.raytheonmissilesanddefense.com/capabilities/products/joint-standoff-weapon 8Low Observable 4. PATRIOT VE S-400’LERE İLİŞKİN YAPILAN TARTIŞMA KONULARIA. PATRIOT NATO RADAR AĞINA BAĞLI, S-400 BAĞLI DEĞİLÖnceki dönemlerde S-400 hiçbir işe yaramaz çünkü NATO ağına bağlı değil diyenler görüşlerini S-400 radarlarının ve füzelerinin kabiliyetleri ile ilgili performans verilerini çalıştıktan sonra bu söylemlerini S-400 balistik füzeleri vuramaza dönüştürdüler. Balistik füze vurmak bir Savaş uçağını vurmaktan çok daha zordur. Nedeni hem daha hızlı hareket ederler hem de daha RCS’si daha küçük hedeflerdir. Peki Patriot NATO ağına bağlı olduğunda balistik füzeleri vurabilir mi? Bunun garantisi var mı? Burada çok önemli olan bu konuyu bir senaryo ile açıklayalım. Türkiye’nin önemli bir hedefine 1000 km menzilden bir balistik füze atıldığını düşünelim. Bir an bunu NATO radar ağı tespit eder/etmez, etse de haber vermesi yeterli mi olur tartışmasına girmeden erken ihbar haberini almamızın daha garantili biçimde olacağı bizzat “balistik füzeyi ateşleyecek kişinin 1 dakika önceden Türkiye’ye füzenin düşeceği yeri telefonla arayıp bize bildirsin şeklinde senaryoyu kurgulayalım”. Bu durumda balistik füze 10 dakika içinde (9 dakika normal uçuş+1 dakika önce telefonla gelen haber) hedefine düşecektir. Patriot sisteminin en iyi durumda 34 km civarında füze önleme menzili ve radarının 90° atış kontrol sektörü bulunmaktadır. Balistik füzenin düşeceği yere 34 km’den fazla mesafede Patriot var ise ve düşüş rotası 90° sektör dışı ise (2 temel şart vardır) o balistik füze hedefe düşecektir. Balistik füzenin düşeceği yere Patriot 35 km uzakta olsa veya Patriot 1 km mesafede ama 90° atış kontrol yaptığı sektöre balistik füze denk gelmiyor ise değil NATO ağı haber versin balistik füzeyi ateşleyen bizzat arayıp haber verse dahi imha edemeyiz. Peki aynı senaryo S-400 için söz konusu olsun. Farkları bulalım. Eğer S-400’de bölgede ise ve savaş durumunda yani füzeleri, arama ve atış kontrol radarı hazır ise 135 km mesafeden 360° istediği açıdan gelirse gelsin arama radarında balistik füzeyi tespit edip, atış kontrol radarını bu istikamete çevirir. Sonrasında düşman balistik füzenin düşüş ve önleme füzesinin yükseliş yörüngelerin çakışma noktası (füzenin düşüş açısına göre değişmekle birlikte) Görsel-4 grafiğinde olduğu gibi balistik füzeyi engelleyebilir. Yani en kötü durumda hedeften 30-35 km mesafede, en iyi durumda 50 km mesafede S-400 bataryası var ise balistik füzeyi önleme olasılığı vardır (Görsel-4). Patriot’a göre bu mesafe 10-20 km daha uzun iken (Bknz Görsel-4), Patriot’taki 90° sektör kısıtlaması S-400’de yoktur.
1 Yorum
Beyazıt Karataş YazılarıDiğer Yazarlar |
5
8
Emeğinize sağlık. Bilimsel tez titizliğinde ve bilimsel çalışma kalıplarında verieerle donatılmış bir çalışma. Konunun uzmanı olmamakla birlikte anlayabildiğimi sanıyorum. Okuyunca aklımda belirsiz bir nokta yoktu, karşı tezler açıklıkla ortaya konmuş ve cevaplanmış, yine de eleştirel soruları davet ediyor. İyi ki varsınız, B. Karataş, Fazıl E. Altay, vatanımız yalnız değil.