Google'da bizi öne çıkarın
Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Yıldırım Koç yazdı…
Atatürk döneminde devlet malına, diğer bir deyişle, kamunun malına (“Beytülmâl”) el uzatmak ahlaksızlıktı ve büyük suçtu. Dönemin politikacıları ve bürokratları, kamu malını, kendi mallarından daha özenle korurlardı. Rüşvet almak büyük ahlaksızlık sayılır, rüşvetçiler toplumdan dışlanırdı. Hiçbir politikacı, “benim memurum işini bilir” demezdi, demeye cesaret edemezdi.
“Devletin malı deniz, yemeyen keriz” veya “devletin malı deniz, yemeyen domuz” sözü herhalde 1950’li yıllarda uyduruldu. Atatürk döneminde, bırakın devleti soymayı, böyle bir sözü söylemek bile mümkün değildi. Cumhuriyet’in ilk kuşağı bir bürokratı yakından tanıyordum. 1970’li yıllarda büyük bir kamu kuruluşunda genel müdür yardımcısıydı. Eşi de aynı kuruluşta avukattı. Sabah kendisini almaya gelen makam aracına eşini bindirmez, “bu görev aracıdır,” derdi. Eşi de, karda kışta, yağmurda güneşte dolmuş beklerdi. Akşam iş çıkışında da aynı tavır geçerliydi.
1950’li yıllardan itibaren Türkiye’de zenginleşmenin en önemli kaynaklarından biri, devlet olanaklarından yolunu bulup yararlanmaktı. Türkiye’de sermaye birikiminin galiba önemli özelliklerinden biri bu soygunlardır. Siyasi ilişkileri kullanarak devleti soymak ve soygunun bir bölümünü rüşvet olarak vermek 1950’li yıllardan itibaren giderek yaygınlaşan bir uygulama oldu.
Peki, kul hakkı yemekten kaçınan mütedeyyin insanların tavrı neydi?
Gerçekten “kul hakkı” son derece önemlidir. Affedilmeyen iki suçtan biridir.
Ancak orada da bir çıkış bulundu. Bir ülke “dârülharp” kabul edilirse, her şey mübahtır.
İslam Ansiklopedisi’ne göre, “bir ülkenin İslâm veya küfre nisbet bakımından niteliğinin tayin ve tesbitinde temel ölçü yönetim ve hâkimiyettir. Dârülharp, klasik İslâm hukuku kaynaklarında ‘küfür yönetiminin hâkim olduğu ülke’, ‘kâfir liderin emir ve idaresinin yürürlükte olduğu ülke’ şeklinde tarif edilmiştir. Buna göre dârülharp, İslâm dışı devlet ve yönetimlerin hâkimiyet alanını, faaliyet ve hukuk düzenlerinin uygulama sahasını ifade eder. Başka bir deyişle İslâm siyasî hâkimiyetinin sınırları dışında kalan, yönetim ve hukuk düzeni İslâm esaslarına uymayan her ülke dârülharp kabul edilmiştir. Buna göre İslâm hukukçuları devletin ülkesini tarif ve tesbit ederken dünyayı iki kısma ayırmışlar, devletin siyasî, iktisadî, idarî ve hukukî düzeninin İslâm esaslarına dayandığı, yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin İslâmî otoritenin elinde bulunduğu ülkelere dârülislâm, İslâm düzeninin hâkim olmadığı ve bu yetkilerin müslüman otoritenin elinde bulunmadığı ülkelere de dârülharp adını vermişlerdir.”
Bu anlayışa göre, eğer bir ülke “dârülharp” kabul ediliyorsa, devletin soyulmasında da bir mahzur yoktur.
Türkiye’de 1950’li yıllardan beri kişilerin zenginleşmesinde devletin soyulması önemli bir araçtı. Bu soygundan payını alanlar ve/veya bu soygunu görüp Türkiye’nin “dârülharp” olduğunu düşünenler, soyguna tepki göstermedi.
Son fon kriziyle birlikte yeni bir döneme girdik.
Devleti soymakla yetinmeyenler veya devletin soyulacak fazla bir şeyi kalmadığı için yeni kaynak arayanlar, doğrudan insanların gelirlerine ve birikimlerine yöneldi. Devletin soyulması da sonunda vergiler ve benzeri yollarla tüm vatandaşları etkiliyordu; ancak bu dolaylı etki genellikle pek dikkate alınmıyordu. Fon krizi, milyonlarca insanın bir grup soyguncu tarafından doğrudan ve çok açık bir biçimde soyulduğunu ortaya çıkardı. Özellikle, faizin haram kabul edildiği koşullarda yatırım yapılan belgenin fiyatının artışından gelir elde etmeyi umut eden yüzbinlerce kişi, büyük kayıplara uğradı. Bu alanda devlet kurumlarının denetleyici rolüne güvenerek küçük tasarruflarını yatırım fonlarına ve hisse senetlerine yatıranlar, büyük zararla karşılaştı.
Devletimiz 1950’li yıllardan beri soyulurken sesini çıkarmayanlar, kendileri ilk kez bu kadar yaygın bir biçimde doğrudan ve somut olarak soyulduklarında ve önemli kayıplar yaşadıklarında, içinde yaşadıkları düzeni sorgulamaya ve seslerini çıkarmaya başladılar.
Bu değişimin toplumsal ve siyasal etkilerini dikkatle izlemekte yarar var.
