
Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Yıldırım Koç yazdı…

12 Eylül 1980 darbesi öncesinde Kurtuluş Hareketi’nin kontrolü altındaki Tüm Metal-İş Sendikası (Türkiye Madeni Eşya Oto ve Montaj Sanayii İşçileri Sendikası) hakkındaki bilgiler son derece kısıtlıdır.
Tüm Metal-İş Sendikası 17 Mart 1977 tarihinde kuruldu.
Tüm Metal-İş Sendikası 1979-1980 yıllarında iki grev uyguladı. İstanbul’daki Emaş A.Ş. işyerindeki greve 180 işçi katıldı. 22.12.1979 tarihinde başlayan grev, 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında, 14.9.1980 tarihinde sona erdi. Çatalca’daki Isı Elektrik Cihaz şirketindeki grev 28.5.1980 tarihinde başladı. 25 işçinin katıldığı grev, darbe sonrasında, 14.9.1980 günü son buldu.
Tüm Metal-İş Sendikası, 12 Eylül 1980 darbesinden kısa bir süre önce, İstanbul Avcılar’da bulunan Birlik Alüminyum San.Kom.Şti. işyerinde yetki aldığını ve toplu sözleşme bağıtlayacağını bir ilanla duyurdu. (Aydınlık, 6.9.1980)
12 Eylül 1980 darbesi sonrasında Tüm Metal-İş Sendikası hakkında dava açıldı:
“Tüm Metal-İş’in 20 yöneticisi için 13-20 yıl hapis isteniyor.
“Tüm Metal-İş’in 20 yöneticisi hakkında İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı’nca dava açıldı.
“3 Numaralı Askeri Mahkemede açılan davanın iddianamesinde sanıklar, ‘sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde tahakkümünü tesis etmek, memleket içinde müesses iktisadi ve sosyal temel nizamları devirmeyi gerçekleştirmek için legal olarak kurulmuş olan sendikayı bu ideoloji etrafında sevk ve idare etmek, bu cemiyete üye olmak ve bu gayeye yönelik olarak komünizm propagandası yapmak’ ile suçlanıyorlar.
“Sendikanın kapatılmasının istendiği iddianamede, sanıkların 10 Şubat 1980 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısında, DİSK’in tek tip demokratik tüzüğünü benimseyerek tüzüklerini bu doğrultuda değiştirdikleri iddia ediliyor. ‘Türkiye’de, hür demokratik ve meşru nizamı yıkmayı amaçlayan, onun yerine Marksist, Leninist bir düzen olan komünist idareyi getirmek için yasadışı faaliyetlerde bulunduğu’ iddia edilen ve haklarında TCK’nın 141/1, 142, 173/3ncü maddeleri uyarınca 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası istenen 20 Tüm Metal-İş yöneticisinin adları şöyle: Murat Pamukçu, Hasan Güler, Davut Çiftçi, Ali Aydın, Zeynel Taşdelen, Bülent Çetinbay, Birsen Aracı, Hüseyin Bezik, Saim Agun, Ali Ay Akyar, Yakup Erdemir, Osman Ar, Zeynel Altınışık, Hüseyin Şık, İsmail Akbaş, Sedat Gündüz, Harun Çağan, Galip Köklü, Murat Hayrioğlu, Cafer Esen.
“İddianamede ayrıca firarda bulunan 8 kişinin dosyasının ayrıldığı belirtiliyor.” (Cumhuriyet, 23.10.1982)
Firarda olan sanıklardan biri, Tüm Metal-İş Genel Başkanı İsmail Karadeniz idi. Yargılama 1982 yılı Aralık ayında başladı.
Askeri Savcı, 1984 yılı Şubat ayında yapılan duruşmada esas hakkında mütalaasını sundu ve sanıkların beraatini talep etti. (Cumhuriyet,29.2.1984)
İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı 3 no.lu Askeri Mahkemesi, 19.3.1984 gün, 982/810 esas ve 984/75 sayılı kararıyla, sendika yöneticileri hakkında beraat kararı verdi. Gerekçeli kararda aşağıdaki değerlendirme yer alıyordu:
“Sendikanın Genel Kurul Karar Defterinin incelenmesinden 10.2.1980 tarihinde yapılan kongre tüzüğünün, sendikanın amaç ve ilkelerini gösteren 3. maddesinin (c- İşçi Sınıfı Bilimine dayalı genel eğitimi yaygınlaştırmayı, d- İşçi Sınıfı önderliğinde tüm emekçilerin ülkenin yönetimi ele almasını sağlamaya yönelik ekonomik, sosyal ve siyasal bilinci geliştirecek çalışmalarda bulunmayı temel amaç sayar) şeklinde değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. İddianamede tüzüğün amaç maddesinin bu şekilde değiştirilmiş olması TCK’nun 141-1. maddesinde tarifi yapılan suçun unsuru olarak kabul edilerek sanıkların bu madde fıkrası gereğince cezalandırılmaları talep edilmiştir. TCK’nun 141-1. maddesinde yazılı suçun oluşabilmesi için sosyal bir sınıfın ortadan kaldırılmasının veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde tahakkümünü tesis etmesinin hedef alınması gerekmektedir. Tüzükte yapılan değişiklik ile işçi sınıfı önderliğinde tüm emekçilerin ülkenin yönetimini ele almasını sağlamaya yönelik bilinçlerinin geliştirilmesi hedef alınmıştır. Fakat bu değişiklikte diğer sosyal sınıfların ortadan kaldırılması veya işçi sınıfının diğer sosyal sınıflar üzerinde bir tahakküm kurması hedef alınmış değildir. Bu sebeple Tüm Metal-İş Sendikası tüzüğünün amaç ve ilkelerini belirleyen 3. maddesinin yukarıda açıklandığı şekilde değiştirilmiş olması, TCK’nun 141-1. maddesini ihlal eder mahiyette görülmemiştir.
“Dosya içerisinde sanıkların TCK’nun 141-1 veya 142-1. maddelerine aykırı davrandıklarını, bu yolda herhangi bir eylemde bulunduklarını gösteren başkaca deliller de bulunmamaktadır. Bu sebeplerle mahkeme bütün sanıklara yükletilen suçları sabit görmemiştir.
“Tüm Metal-İş Sendikası’nın 10.2.1980 tarihli kongresinde değiştirilmiş olan 3. maddesindeki (İşçi sınıfı önderliğinde, tüm emekçilerin ülkenin yönetimini ele almasını sağlamaya yönelik bilinci geliştirecek çalışmalar) deyiminin olay tarihinde mer’i olan 334 sayılı Anayasanın 1,2,3,19 ve 57. maddeleri ile ilgisi bulunmamaktadır. Sadece 4. maddesinde yazılı olan (Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette belli bir kişiye zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiç kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz) ilkesine aykırı olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Yukarıda yazılı olduğu gibi işçi sınıfı önderliğinde, tüm emekçilerin ülkenin yönetimini ele almasını sağlamaya yönelik bilinci geliştirmek çabasında, işçi sınıfının iktidara gelmesi bahis konusu edilmemektedir. Bu deyimde egemenliğin münhasıran işçi sınıfına bırakılması veya işçi sınıfının kaynağını Anayasadan almayan herhangi bir devlet yetkisini kullanması manası bulunmamaktadır. Bu sebeple bahis konusu değişiklik Anayasanın 4. maddesinde yazılı ilkelere de aykırı değildir. Yukarıda açıklandığı gibi sanıkların kendilerine yükletilen diğer eylemler de sabit görülmemiştir. Bu durum karşısında sendikanın kapatılması yolundaki talebin reddine karar verilmesi gerekli görülmüştür.” (Halit Çelenk, Hukuk Açısından Töb-Der Davası, Eğit-Der Yay., Ankara, 1990;326-328)
Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı ve sanıklar bu kararı temyiz etmediler ve böylece sendikanın kapatılmasına ve sanıkların cezalandırılmasına yönelik iddialar sona erdi; sanıklar beraat etti.
Birinci Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı 3 no.lu Askeri Mahkemesi’nin 10.3.1984 gün, 1982/1766 kayıt, 1982/810 esas ve 1984/75 sayılı kararı ile Tüm Metal-İş Sendikası’nın faaliyetine izin verildi. Böylece, İstanbul 7. İş Mahkemesinin 30.5.1984 tarihli kararı gereği yöneticilerce teslim alınan Tüm Metal-İş Sendikası’nın 6.6.1984 tarihinden itibaren faaliyete geçmesine izin verilmiş oldu. Bu tarihte Tüm Metal-İş’in genel başkanlığını İsmet Karadeniz, genel sekreterliğini Ali Akyar yürütüyordu.
Tüm Metal-İş Sendikası 27-28 Ekim 1984 günleri olağan genel kurulunu topladı. Genel kurulda, genel başkanlığa İsmet Karadeniz, genel sekreterliğe Ali Akyar, genel mali sekreterliğe de Zeynel Taşdelen seçildi.
Tüm Metal-İş Sendikası 1985 yılı Mayıs ayında genel kurulunu olağanüstü olarak topladı. Genel kurulun gündemi, Tüm Metal-İş’in Özdemir-İş’e katılmasıydı.