Sosyalist Devrim Partisi ve Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası ASİS

Yıldırım Koç
Sosyalist Devrim Partisi ve Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası ASİS

Yıldırım Koç yazdı…

www.yildirimkoc.com.tr

Sosyalist Devrim Partisi ve Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası ASİS

ASİS, üye sayısı açısından çok büyük bir sendika olmamasına karşın, toplu iş sözleşmelerine tüm işçilerin katılmasını savunması ve bunu uygulaması, TKP yandaşlarının DİSK yönetiminde bulunduğu dönemde izlediği tutarlı eleştiri çizgisi, sendikacıların üye tabanından kopmasını önlemeye yönelik yöneticilik kısıtlamaları, işçilerin siyasi mücadelesine verdiği önem, farklı siyasi görüşlere gösterdiği hoşgörü ve işyerlerinde gerçekleştirmeye çalıştığı konsey örgütlenmeleriyle, işçi sınıfı ve sendikacılık tarihimizde özel bir yere sahiptir.

ASİS (Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası), hepsi Ankara Beytepe’de bulunan Tepe Mobilya işyerinde çalışmakta olan Şaban Özkan, Alaattin Dalmaz, Şevki Öztürk, Etem Öztürk, Mehmet Mercan, Rasim Bayatlı, Rıdvan Erten, Celal Karagöl ve Mustafa Erkan tarafından 26 Şubat 1973 tarihinde kuruldu. Kurulduğunda adı Ağaç Eşya İşçileri Sendikası idi. 1975 yılında adı Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası olarak değiştirildi.

Geçici yönetim kurulu, genel başkanlığa Şaban Özkan, genel başkan yardımcılığına Alaattin Dalmaz ve genel sekreterliğe Şevki Öztürk’ü görevlendirdi.

ASİS Sendikası’nın politikalarının belirlenmesinde ve mücadelesinde, Sosyalist Devrim Partisi’nin siyasi ve ideolojik çizgisi belirleyici oldu. Mehmet Ali Aybar, Kemal Nebioğlu, Cenan Bıçakçı, Uğur Cankoçak ve arkadaşları 30 Mayıs 1975 günü Sosyalist Parti’yi kurdular. Sosyalist Parti’nin adı, 1977 yılında Sosyalist Devrim Partisi olarak değiştirildi. ASİS’te Cenan Bıçakçı, Gıda-İş Sendikası’nda da Kemal Nebioğlu etkiliydi. DİSK yönetiminde 1977 yılı Eylül ayı sonundan itibaren ortaya çıkan gelişmelerde de Kemal Nebioğlu ve Cenan Bıçakçı çok önemli bir rol oynadı.

ASİS, kurulduktan hemen sonra öncelikli olarak Ankara’daki Tepe Mobilya’da örgütlendi ve 8 ay süren bir grev yaptı.

ASİS, 30 Ekim 1973 günü toplanan 1. Olağanüstü Genel Kurulu’nda DİSK’e üyelik başvurusu kararını aldı. ASİS, uzun uğraşlardan sonra, 1974 yılı Eylül ayında DİSK’e üye oldu.

Bu süreçte ASİS genel başkanlığına Cenan Bıçakçı getirildi.

ASİS, Çalışma Bakanlığı’na gönderdiği yazıda, 13 Mayıs 1975 tarihi itibariyle üye sayısının 1.410 olduğunu bildirdi.

ASİS’in 29 Haziran 1975 tarihinde toplanan 2. Olağan Genel Kurulu’nda genel başkanlığa Cenan Bıçakçı, genel sekreterliğe Kemal Çeliker seçildi. Cenan Bıçakçı, 9-10 Haziran 1979 günü toplanan 4. Olağan Genel Kurul’a kadar genel başkanlık görevini sürdürdü. Tüzük gereği bir daha aday olmayınca, yerine Alev Ateş seçildi.

ASİS’in genel kurulları şöyledir:

Birinci Olağan Genel Kurul , 1.7.1973

Birinci Olağanüstü Genel Kurul, 30.10.1973

İkinci Olağan Genel Kurul, 29.6.1975

Üçüncü Olağan Genel Kurul, 26.6.1977

Dördüncü Olağan Genel Kurul, 9-10.6.1979

İkinci Olağanüstü Genel Kurul, 15-16.8.1980

ASİS’in Amaç ve İlkeleri

ASİS’e damgasını vurmuş olan Cenan Bıçakçı, 1987 yılında yazdığı bir yazıda ASİS’i şöyle özetliyordu:

“Bu ilkeleri, işçinin kendine güveninin, sorumluluğunun, örgütünü benimsemesinin, topluca mücadele ve sınıf gücü bilincinin oluşmasına katkısı olacağı kanısını taşıdığım ve bir bölümünü sendikacılığımda gördüğüm için benimsiyorum. Örneklediğim düzenlemeler burjuva demokrasisinden, Paris Komünü ilkelerinden ve yaşam pratiğinden esinlenerek oluşturulmuştur. Ama vazgeçilmez şemalar değildir. Yerine daha pratik, daha gelişkin olanları bulunabilir. Hemen söyleyeyim ki, ASİS küçücük bir sendika olduğundan giriştiği deneyimler ne yazık ki geniş işçi kitlelerini kapsamamıştır. Buna karşın sendikaların uygulamalarına işveren ve bürokrat sendikacılar tarafından sürekli olarak karşı çıkılmıştır.” (Cenan Bıçakçı, “Sendika-İçi Demokrasi ve ASİS Deneyimi”, 11.Tez Kitap Dizisi No.6, Uluslararası Yayıncılık, İstanbul, 1987;206)

ASİS’in 9-10 Haziran 1979 günleri toplanan Dördüncü Olağan Genel Kurulu’nda kabul edilen anatüzüğe göre, örgütün amaç ve ilkeleri şöyleydi:

“Sendikanın Amaç ve İlkeleri

“(A) Kaynağını emeğin en yüce değerlerinden, gücünü işçi sınıfından alan ASİS;

“(a) İşçi sınıfı ve tüm emekçilerin mutluluğu için, kendi işkolunda çalışan işçileri çatısı altında toplayan en büyük gövdeyi oluşturmayı,

“(b) Henüz örgütlenmemiş, ya da örgütlenme olanağına kavuşmamış emekçi sınıf ve tabakaların bu haklarını kullanmalarına yardım ederek örgütsel dayanışma kapsamı içine alınmalarını sağlamayı,

“(c) İşçi sınıfı bilimine dayalı genel eğitimi yaygınlaştırmayı,

“(d) Emekçi halkımızın ülkenin yönetimini ele almasını sağlamaya yönelik ekonomik, sosyal ve siyasal bilinci geliştirecek çalışmalarda bulunmayı,

“temel amaç sayar.

“Bu amacını gerçekleştirmek için;

“Ülkemizi ve halkımızı tam bağımsızlığa kavuşturmayı öngören,

“Uluslararası işçi sınıfı ile uyumlu çalışmalar yapmayı hedefleyen,

“Sosyalist bir düzenin hayata geçirilmesine ilişkin çalışmalarda bulunmayı ilke kabul eder.

“(B) Sendikanın bu vazgeçilmez ilkesinin sağlıklı gerçekleşmesi yolunda örgüt içi demokrasiyi sonuna değin sürdürmeye kararlıdır.

“Örgüt içi demokrasi ise ancak, işçilerin gerçekten örgütlerinde söz ve karar sahibi olması yolunun açık bulundurulması ile olanaklıdır. ASİS Sendikası bunu yaşama uygulamak, örgüt işçi demokrasiyi sağlayıp, bürokratik yönetim biçimlerini engellemek ve sendikacılığı ‘meslek’ haline getirmeye karşı aşağıdaki önlemleri alır:

“(a) Kongreleri en geniş tabanla yapmak. Bunun için Şube Genel Kurulları, şubeye bağlı bütün üyelerle, Genel Merkez Genel Kurulları ise her 20 üyeye 1 delege oranı ile yapılır.

“(b) İşyeri sendika temsilciliklerine ancak üyelerin kendi aralarında seçecekleri işçiler atanır. Üye çoğunluğunun istemi ile işyeri sendika temsilcilerini yenilemek zorunludur.

“(c) 200 işçiye kadar işçinin çalıştığı işyerlerinde her 10 üyeye, 200’den fazla işçinin çalıştığı işyerlerinde her 20 üyeye 1 oranında işçi konseyleri seçilir. İşyeri işçi konseyleri tüzükteki yolla sendika işyeri temsilcilerinin değiştirilmesine karar verebilirler. Şube işçi konseyleri, Şube Denetim Kurulunu göreve çağırabilir, şubeyi denetleyebilirler. Gerekçe göstererek şube yönetim kurulunun görevden alınmasını isteyebilirler. Sendikaya eğitim, örgütlenme, politik tutum ve eylem biçimleri gibi konularda öneriler getirir, uyarılarda bulunurlar. Sendikaca saptanacak eğitim, örgütlenme gibi konuların uygulanmasını gerçekleştirmek, sendikaca önerilen eylemleri başlatıp sürdürmek görevlerini yükümlenirler.

“(d) İşverene verilecek toplu iş sözleşmesi önerileri, ilgili işyerinde çalışan tüm üye işçilerin istekleri saptanarak hazırlanır. İşverenle yapılacak toplu iş sözleşmesi müzakerelerine ilke olarak, o işyerindeki tüm işçiler, sendika yöneticileri ile birlikte katılırlar. Koşulların buna elverişli olmaması halinde, durumu o işyerindeki tüm üye işçiler değerlendirir ve uygun görecekleri kararı alırlar. Alınacak karar ne olursa olsun, toplu iş sözleşmesi, işyerindeki tüm üye işçilerin onayına sunularak imzalanır.

“(e) Tüzüğün bu konudaki hükmüne uygun olarak sendika yöneticileri, ancak 2 dönem üst üste görev yapabilirler. Üçüncü dönem için bu durumda olan yöneticiler yeniden adaylıklarını koyamazlar.

“(f) Ücretli olarak çalışan sendika yöneticilerinin normal aylık ücretleri sendikaya kayıtlı işçilerin aldığı en yüksek ücret ve yan ödemeler toplamından fazla olamaz.

“(g) Sendikanın amaç ve ilkelerini gerçekleştirebilmek için işçilerin eğitimini ön koşul sayan ASİS Sendikası, gelirinin en az % 10’unu eğitim için harcar. Ayrıca sendika, her türlü yayın yolu ile de eğitimin etkili hale gelmesi için çalışır.” (ASİS Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası, Ana Tüzüğü, Ankara, 1979)

ASİS Anatüzüğüne Göre Örgüt Yapısı

ASİS, sendika-içi demokrasiyi geliştirmede bir taraftan işçi konseylerini kurmaya, diğer taraftan toplu iş sözleşmesi ve grev süreçlerine tüm işçileri katmaya çalışıyordu. Sendika yöneticiliğinde de iki dönemden sonra görevden ayrılma zorunluluğu getirilmişti.

Bu konular ASİS anatüzüğünde aşağıdaki şekilde düzenlenmişti:

Merkez Yürütme Kurulu, genel başkan, genel sekreter, genel sayman ve 2 genel başkan yardımcısından oluşur. (M.21).

“Merkez Yürütme Kurulu toplantıda hazır bulunanların oy birliği ile her hangi bir şube yönetim kurulunu, çalışmayışı yada Ana Tüzük ve ona bağlı yönetmelik hükümlerini çiğneyişi üzerine görevinden çekebilir. (…)  Merkez Yürütme Kurulu varlığında yarar görmediği şubeleri tamamen kaldırabilir ve bunu ilk Genel Yönetim Kurulunun onayına sunar.” (M.22)

“İşçi Konseyleri

“Sendikanın ve Sendika üyelerinin her türlü çıkarlarını korumak, Sendikaca saptanacak eğitim, örgütlenme gibi konuların uygulanmasını gerçekleştirmek, Sendikaca önerilen eylemleri başlatıp sürdürmek, Tüzükte belirtilen amaçlara erişmek için üyelerin düşünce ve eylem birliğini sağlamak üzere işçi konseyleri kurulur.”

“(a) İşyeri İşçi Konseyleri:

“200’e kadar işçinin çalıştığı işyerlerinde her on üyeye bir, 200’den fazla işçinin çalıştığı işyerlerinde her yirmi üyeye bir kişi oranında işçi konseyleri seçilir. İşyeri işçi konseyleri kendi işyerlerindeki sorunların çözümlenmesinde sendika yöneticileriyle, üyelere ışık tutarlar.

“(b)  Şube İşçi Konseyleri:

“Bir şubedeki bütün işyerleri işçi konseyleri üyelerinden oluşur. Şube çalışma alanı içindeki sorunları çözümlemek üzere sendika yöneticileri ile üyelerini uyarırlar.” (M.32)

“İşçi Konseylerinin Çalışmaları ve Görevleri

“(A) İşçi Konseylerinin çalışmaları:

“(a) İşyeri İşçi Konseyi en az iki ayda bir, Şube işçi konseyi ise 4 ayda bir toplanarak sorunları görüşür. İlk toplantıların yer, gün ve saati Şube Başkanınca saptanır. Şube Başkanlık Kurulu konseyleri her zaman toplantıya çağırabilir. Ayrıca konsey üyelerininin 1/3’ünün başvurmasıyla da işçi konseyleri Şube Başkanı tarafından olağanüstü toplantıya çağırılabilir.

“(b) Merkez Yürütme Kurulu, işyeri işçi konseylerini ya da şube işçi konseylerini istediği gün ve yerde toplantıya çağırır. Bu toplantılar Genel Başkan ya da başka bir Merkez Yürütme Kurulu üyesi tarafından yönetilir. Merkez Yürütme Kurulu gerek görürse bütün şubelerdeki şube işçi konseylerinin tamamını veya bir bölümünü toplantıya çağırabilir.

“(c) Ayrı ayrı veya ortak olarak yapılan işçi konseyi toplantılarına üst üste iki defa veya bir yılda toplam üç defa özürsüz olarak katılmayanların konsey üyelikleri düşer.

“(B) İşçi Konseylerinin Görevleri:

“(a) Şube veya işyeri işçi konseyleri ilk toplantılarında kendi aralarından bir başkan, bir raportör seçerler.

“(b) Şube konseyi oy çoğunluğu ile Şube Yönetim Kurulunu toplantıya çağırabilir. Şubeyi denetlettirebilir. Denetim Kurulunun her hangi bir nedenle yokluğu halinde, kendi arasından seçeceği 3 kişiye denetim görevi verir. Denetim Kurulunun raporunu en geç 1 hafta içinde Merkez Yürütme Kuruluna iletir.

“(c) Şube İşçi Konseyi Merkez Yürütme Kurulundan gerekçelerini göstererek Şube Yönetim Kurulunun görevden alınmasını isteyebilir. Merkez Yürütme Kurulu bu isteği bir hafta içinde karara bağlamak zorundadır. Karara varamazsa konuyu ilk Genel Yönetim Kurulu toplantısına götürür.

“(d) Şube İşçi Konseyleri, Sendika Genel Merkezinin eğitim, örgütlenme, politik tutum ve eylem biçimleri gibi konularda öneriler götürür. Merkez Yürütme Kurulunca kabul edilmeyen öneriler bu kurulca ilk Genel Yönetim Kuruluna sunulur. Öneriler hakkında son kararı Genel Yönetim Kurulu verir.

“(e) İşyeri İşçi Konseyi üye tam sayısının yarısından bir fazlası sendika işyeri temsilcilerinin değişmesini isterse veya bir işyerinde sendika temsilcilerinin yarıdan fazlası yeniden seçim yapılmasını isterse, her iki durumda da şube yöneticileri seçimleri yenileme işlemlerini vakit geçirmeden yaparlar.” (M.32)

“Sendika İşyeri Temsilciliği

“(A) Şube Yönetim Kurulları toplu iş sözleşmesi bağıtlanan yerlerde Sözleşmede belirtilen oranda temsilciyi sendika işyeri temsilcisi olarak atar. Şube Yönetim Kurulları atanan işyeri temsilciliklerini en geç bir hafta içinde Merkez Yürütme Kuruluna bildirir. Sendika Temsilcileri Merkez Yürütme Kurulunca çıkarılan sendika temsilcileri yönetmeliğine göre çalışırlar.” (M.33)

“Hizmet Ödeneği

“Sendika seçimli ücretli kadrolarında çalışanlara yeniden seçilmeme, çekilme gibi nedenlerle görevlerinden ayrılmaları veya görevlerinden alınmaları durumunda sendikada geçen her bir yıllık çalışmalarına karşılık 45 günlük brüt ücretleri tutarında net ödenek verilir.” (M.34)

“Aday Olma

“Merkez Yürütme Kurulu Üyeleri ile Şube Bakanlık Kurulu Üyeleri ancak üst üste 2 olağan Genel Kurulda aday olabilirler. Aradan bir olağan Genel Kurul toplantısı geçmedikçe, aynı kurulda görev yapmak için adaylık koyamazlar. Ayrıca aynı durumdaki Merkez Yürütme Kurulu Üyeleri Şube Başkanlık Kurulunda görev almak için de adaylık koyamazlar.” (M.46)

ASİS’in Genel Grev Talebi

ASİS, Milliyetçi Cephe Hükümeti’ne karşı işçilerin genel grev yapmasını savunuyordu. Bu dönemde Cenan Bıçakçı bir saldırıya maruz kalmıştı. Bu konularda Halkın Sesi Dergisi’ne 1976 yılı Temmuz ayında verdiği demeç aşağıdadır:

“Cenan Bıçakçı: MC İktidarını Düşürmek İçin Genel Grev

“Dergimizin muhabirleri ‘MC’nin düşürülmesi için tüm çalışanların ortak grevi’ önerisi ve son faşist saldırılar konusunda Sosyalist Parti Genel Sekreteri ve ASİS Sendikası Genel Başkanı Cenan Bıçakçı’yla konuştular. Cenan Bıçakçı, arkadaşlarımızın sorularını şöyle yanıtladı:

“Halkın Sesi: Size karşı yönelen son saldırı nasıl oldu?

“Cenan Bıçakçı: Bütün diğer faşist saldırılar gibi 40-50 gözü dönmüş kişi başkentin en kalabalık sokaklarından birinde ellerinde tabancalar, bıçak ve demir çubuklarla kudurmuş köpekler gibi saldırdılar. Okullara, fabrikalara yaptıkları saldırılar gibi arkalarında kolluk kuvvetlerini ve başbakan yardımcısı yetkileri ile donatılmış başbuğlarını hissederek. Bilindiği gibi ben de partili arkadaşlarımla birlikte afişlemeye çıkmıştım. Saldırı bu afişleme sırasında yapıldı. Bir arkadaşımız demir çubuklarla başından yaralandı. Bir diğer arkadaşımızın çene kemiği kırıldı. Ben de üç yerimden bıçaklandım.

“Halkın Sesi: DİSK’in size yapılan saldırıya karşı tepkisi ne oldu?

“Cenan Bıçakçı: Olayın hemen arkasından DİSK bana geçmiş olsun telgrafı yolladı. Başka bir şey yaptığını sanmıyorum. ASİS’e bağlı iki işyeri bu faşist saldırıyı protesto etmek üzere yarım saat süreyle iş bıraktılar. TOFAŞ’a yapılan faşist saldırıdan sonra da 13 işyerinin iş bırakması her faşist saldırıda işçilerin iş bırakması düşüncesinin işçi sınıfı içinde kolayca yerleşebileceği umudunu vermektedir.

“Halkın Sesi: MC iktidarının ve faşistlerin saldırılarına karşı sizce neler yapılmalıdır? MC’yi düşürmenin yolu olarak tüm çalışanların grevi hakkında ne düşünüyorsunuz?

“Cenan Bıçakçı: Faşizm ülkemizde tehlikeli boyutlara varmış bulunmaktadır. İşçiler, öğrenciler arasında, esnaflar arasında ve bir ölçüde de köylüler arasında örgütlenmiş durumdadır. İdeolojilerini yayan çeşitli yayın organlarına sahiptirler. Asıl önemlisi devlet çarkını elinde tutan bir de parti var. Soldaki çeşitli bölünmelere karşın bu faşist parti merkeziyetçi gücünü korumakta devam ediyor. Bir yanıyla okulların tatile girmesinden, diğer bir yanıyla da işçiler arasında örgütlenmelerini daha da geliştirdiklerinden faşizmin savaş alanı asıl hedefleri bulunan işçi sınıfına yöneltilmiş bulunmaktadır. Başta sendikacılar olmak üzere diğer devrimci kuruluşların da bu durumu gözden uzak tutmamaları gerekir. ‘Faşizmi abartmamalı’ demek gerçekleri görmemek olur. Tüm demokratik kuruluşların ve faşizme karşı olan bütün güçlerin faşizme karşı mücadelede eylem birliği içinde olmaları gerekir. Kanımızca bu eylem birliğinin asıl ögesi işçi sınıfının kavgadaki yerini almasını sağlamaya çalışmakla başlar. İşçi sınıfı ve diğer emekçiler kavgadaki yerlerini almadıkça mücadele sınıfsal rayına oturmaz. İşçilerin kavgadaki yerlerini almaları demek, burjuvaziyi tedirgin edecek eylemleri yapmaları demektir. MC iktidarı temsil ettiği sınıf bakımından işçi sınıfına karşıdır. İşçilerin örgütlenmesine neden karşı olduğunu ve kendilerine karşı olan bu güçle nasıl savaşılacağını iyice ve açıklıkla anlatmak gerek. ‘Yollar yürümekle aşınmaz’ diyen Demirel belki de politik yaşantısının en doğru lafını etmiştir. Bir yanda devrimcilerin saldırıya uğramaları, bıçaklar, tabancalar, diğer yanda bununla mücadele adına yapılan toplantılar, yürüyüşler. Faşizmle mücadele sadece bu biçimle kalacaksa, bu aktif bir mücadele biçimi değildir. Düşmanın geriletilebilmesi için onu tedirgin edecek, onu canevinden vuracak bir takım eylemler yapmak gerekir. MC iktidarını düşürmek için genel grev elbette ki çok etkili bir silahtır. Ne var ki işçi sınıfımız bunun ön pratiğini henüz almış değildir. Önce işçi sınıfının düzendeki yerini kendisine anlatmak, yapılacak bir genel grevin sonuçlarına inandırmak gerekir. Öyle ise işçi sınıfımız bir ön pratikle karşı karşıya gelmelidir. Çabalarımız şimdilik bunun üstüne yoğunlaştırılmalıdır.” (Halkın Sesi, 20.7.1976)

5 Haziran 1977 tarihindeki milletvekili genel seçimlerinden sonra İkinci Milliyetçi Cephe Hükümeti kuruldu. Türk-İş Genel Başkanı Halil Tunç, hükümetin güvenoyu alması durumunda genel greve gidilmesi gerektiğini savundu. ASİS Genel Başkanı Cenan Bıçakçı, Halil Tunç’un bu önerisi sonrasında, genel grev ve faşizmle mücadele konusunda bir açıklama yaptı:

“Demokrasilerde temsil sistemi her zaman gerçek halk iradesini yansıtmıyor. Parlamentodan güven oyu alan hükümet, seçimlerden önceki MC hükümetinin devamıdır ve bu hükümetin ortakları halkın karşısına birlikte hükümet olamayacakları gerekçesiyle erken seçime karar vererek çıkmışlardır. Birbirlerini kötüleyerek, birlikte olamayacaklarını söyleyerek partilerine oy toplamışlardır. Halk bu partilere 8 milyon oyu tekrar birlikte hükümet kursunlar diye vermedi. Öyleyse 8 milyon vatandaş bu partiler tarafından aldatılmıştır. Çünkü MC halktan tek başına oy istemedi ve seçimlerden önce halka tek başına hesap vermedi.

“Bu yüzden halkımız 2.MC’den hesap sormalıdır. Yapılacağı ilan edilen genel grev de işçi sınıfının 2. MC’den 1.MC’nin hesabını sorması için yapılmalıdır.

“Halkımız CHP’ye MC’den hesap soracağını ilan ettiği ve ‘AP ile koalisyon halkımıza ihanettir’ dediği için oy verdi. CHP’ye verilen oylar cinayetlerin baş sorumlusu AP ile koalisyon kurulsun diye verilmedi. Öyleyse yapılacak genel grevin amacı CHP-AP koalisyonunu gerçekleştirmek olamaz. Genel grev yaşama özgürlüğünü ortadan kaldıran, halkımıza kan kusturan MC’den hesap sormak için yapılmalıdır.

“Bu yüzdendir ki Türk-İş Genel Başkanı Halil Tunç’un genel grev önerisini her ne kadar samimiyetsiz ve yanlış hedefli buluyorsak da, konfederasyonumuz DİSK’in de bu öneriyi desteklemesinden ve hareketin işçi sınıfının eylem birliğini oluşturacak olmasından ötürü, bu eylem önerisini, yani genel grev çağrısını destekliyoruz. İnanıyoruz ki işçi sınıfımız öneriye sahip çıkacaktır ve gerçek hedefler doğrultusunda yönlendirecektir.

“İkinci MC, birinci MC’den daha saldırgan olacaktır. Demokrasi güçlerinin dağınıklıktan kurtarılması, faşizmle mücadelede işçi sınıfının ağırlığını yeniden koyması ile gerçekleşecektir.  Dolayısıyla biçimsel birlik çağrılarından vazgeçip bir araya gelerek, İşçi Sınıfının Birleşik Cephesinin ve mücadele yöntemlerinin üzerine somut anlaşmalar yapılması gerekmektedir.”

ASİS’in 3. Olağan Genel Kurulu (26.6.1977)

ASİS’in 3. Olağan Genel Kurulu 26 Haziran 1977 günü, 1 Mayıs 1977 Taksim katliamından kısa bir süre sonra toplandı. Genel Kurul’a sunulan çalışma raporunda, ülkedeki durum, sendikaların görevleri ve ASİS’in güncel talepleri konusunda bir bölüm yer alıyordu:

“Ülkemiz dışa bağımlı, geri kalmış bir ülkedir. Bütün geri kalmışlığımızın bedeli ise Türkiye işçi sınıfına ödetilmek istenmektedir. Var olduğundan bu yana burjuvazinin alın terini çalmasına karşı mücadele etmiş, tüm ezilen sınıf ve tabakaların kurtuluşu yolunda önderliğini yapmış modern bir sınıf olarak ülkemizde de acil görevlerimiz var. Şunu ASİS üyeleri olarak çok iyi biliyoruz ki, kurtuluşumuz ancak kendi iktidarımızı kurmanın da yolu bizzat bizlerin harekete geçmesi ile olanaklı olacaktır. Ne bizim adımıza ahkam kesenler, ne işçileri cahil çocuklar yerine koyarak kendilerine işçi sınıfının kurtarıcısı gibi bakanlar başarıya erişemezler. Kendilerine işçi sınıfının kurtuluşu yolunda şablonlar arayanlar ülkenin özgül koşullarını bir yana iterek ve kendisi gibi düşünmeyen herkesi karşısına alarak başarıya  erişeceklerini sananlar ham hayaller peşindedir. Dünya işçileri ve elbette ülkemiz proletaryası önüne geçilmez bir uyanış ve kavrayış içindedir. Önüne çıkacak burjuvaziyi tüm güçleri ile yenilgiye uğratacağı gibi, kendisine yanlış yollar gösteren, ters önerilerde bulunan, bilimsel olmayan bürokratik her türlü eyleme ve yönetime karşı da aynı bilinçle karşı koyacaktır. Kendilerine işçi sınıfı partisi yakıştırmasında bulunan, dünya üzerinde hızla tecrit edilen tüm düşünceler ve bürokratizm işçi sınıfının güçlü ellerinde ve bilimsel düşüncesinde yok olup gidecektir.

“Proletaryayı reformizm batağına itmek isteyen çağ dışı düşünce akımları bugünkü konumları için de küçük burjuva özellikleri ile etkin gibi görünmekteler. Ancak çok açıktır ki bu etkinlik görece bir etkinliktir ve tepeden inmeci, şantajcı ihbarcılığa dayanmaktadır.

“Yeryüzünün birçok ülkesinde burjuvaziyi saf dışı eden proletarya kendi düzenini kendi içindeki sapmalara karşı da mücadele vererek kurma sürecine girmiştir ve hiçbir bürokrat bu akımı durduramayacaktır.

“Ülkemiz proletaryası da dünya işçilerinden ayrı düşünülemez. İşçi sınıfı adına ahkam kesmeye bayılan bürokrat liderlik kadrosu gün geçtikçe tecrit olmaktadır. Sırtını küçük burjuva reformizmine dayamış olan bu sahte liderlik elbette gerçek liderlik değildir.

“İşimiz güçtür. Bir yandan patronlarla, daha genel deyimi ile burjuvaziyle mücadelemiz, diğer yandan bu mücadeleyi rayından çıkartmak isteyen bürokratlaşmış şabloncu kişilerle mücadele etmekteyiz.

“Bütün bu mücadelemizin sağlıklı olabilmesi için sendikamız içinde de mücadele edilmesi gerekmektedir. Bizleri yolumuzdan çevirmek isteyenler çıkacaktır.

“Yanımızda, sendikacılığın yalnız bir işyerinde patrondan para almak olduğunu ileri sürenler çıkacaktır. Kendi içimizde dahi bizi politikadan uzak tutmak isteyen işveren adamları çıkacaktır. Bir kez daha tekrar edelim: İşimiz zordur, ancak gelecek bizimdir, işçilerindir.

“ASİS Sendikası olarak yukarıda söylediklerimizi sendikamız çapında gerçekleştirebilmek, doğru adımlar atabilmek için acil taleplerimizi tüzüğümüze de yerleştirmeye çalıştık. Burada kısaca özetlemekte yarar görüyoruz:

“İş yasasının işçi aleyhindeki tüm hükümleri ve özellikle 13, 17 ve 24. maddesi hemen değiştirilmelidir.

“İşçi sınıfının başına bela kesilen bürokratik sendika yöneticileri hemen değiştirilmeli ve sendikaların her kademesine bilinçli, görev sorumluluğu içindeki işçiler gelmelidir. İşçilerin örgütlerinde başa gelmelerini engelleyen tüm hükümlerle mücadele edilmelidir.

“İktidar mücadelesi yolunda özgürlüklerimizi yok eden 141, 142, 146. maddeler başta olmak üzere, tüm faşist ceza maddelerinin kaldırılması için liderlik kadrolarını somut biçimde zorlamalıyız. İşyerlerinin yönetiminde etkin kurullar yoluyla söz sahibi olmalıyız.

“Genel grev hakkının durduk yerde verilmeyeceğini bilerek, proletarya ordusunun somut eylemlerle genel grev hakkını alması için mücadele etmeliyiz.

“Kurumlaşma yolundaki faşizme karşı işyerlerimizde mutlaka aktif gruplar kurarak faşizmi kaynağında boğmalıyız.

“Tüm bunlar yükselen proleter mücadelemizin somut talepleri ve görevleridir.

“ASİS üyeleri olarak bu mücadelede üzerimize düşen görevleri canla başla ve işçilik onuruna en yakışır şekilde veren sizlere bir dönem yöneticilik yapan bizlerin içten selamlarını sunarız.

“Yaşasın işçi sınıfının yükselen mücadelesi.”

Genel Kurulda alınan 3 no.lu karar, ASİS’in genel çizgisini ifade ediyordu:

“ASİS Sendikası, işçi sınıfının tek kurtuluş yolu olarak devrimci sosyalist düşünceyi görür ve bu düşüncenin doğrultusunda ‘sınıf sendikacılığı’ esaslarını düzenler. İşçi sınıfının sosyal demokrasiye kanalize edilmesini ve devrimci sosyalist düşünceden başka ‘umutlar’ gösterilmesini şiddetle kınar. ASİS Sendikası, işçilerin ancak kendi elleri ile kurdukları bir düzende gerçek mutluluğa erişeceğini bilir ve bu doğrultuda çalışmalar yapar. Bu doğrultunun bir kaçınılmaz gereği olarak, bürokratik sendikacılığa, tepeden inmeciliğe, sekterliğe ve dogmatizme karşıdır.”

ASİS’in 3. Olağan Genel Kurulu’ndan kısa bir süre sonra, 1 Mayıs 1977 tarihinde yayımlanmaya başlamış olan Devrimci Yol Dergisi’nde ASİS Genel Başkan Yardımcısı Alev Ateş’in aşağıdaki yazısı yayımlandı:

“ASİS Sendikası Genel Bşk. Yrd. Alev ATEŞ

“Faşizme karşı mücadelede kitle gösterilerinin önemi elbette yadsınamaz. Ancak kitle gösterileri ile birlikte aktif bir mücadelenin, yaşamın kılcal damarlarına değin uzanan bir mücadelenin de örgütlenmesi gereklidir. Böyle bir örgütlenmenin temelinde ise, işçi sınıfının örgütsel parçalanmışlığının önlenmesi ve bu parçalanmışlığa karşın işçi örgütlerinin bir araya gelerek ortak plan ve program hazırlamaları yatar. Bu ortak plan ve programdır ki işçi sınıfının anti-faşist mücadelede gerçek devingenliğini ona kazandıracaktır. Bu aşamanın sonrası ise bu işçi örgütleri birliğinin öncülüğünde tüm anti-faşist güçlerin toparlanması ve mücadeleye sokulmasıdır. Bunların başında da tüm fabrikalarda, mahallelerde, üniversitede ve yaşamın tüm ünitelerinde anti-faşist direniş komitelerinin kurulması gelir. Bunların görevleri ise çok kısaca, Ülkü Ocaklarının silahsızlandırılması, faşist saldırıya karşı büyük caydırıcı gücü harekete getirici, yılgınlığı önleyici aktif mücadeleyi vermektir.

“Faşizm ve Nazizmin kitle tabanı bulabilmek için ‘yılgınlık yaratıcı’ yöntemlere başvurduğu ve ancak böylece kitleyi pasifize ettikten sonra iktidarı alabildiği bilinen bir gerçektir. Faşist uygulama bu yöntemi tezgahlarken tüm devlet aygıtını faşistleştirmeyi, iletişim araçlarının tümünü de geçirmeyi de planlar. Bütün bunlar kitlenin yılgınlaştırılması, savunusuz güçlerin boyun eğmesini sağlayacak temel taktiklerdir. Ancak sorunuzda belirttiğiniz ‘halkın çıkar yol bulması’ olası değildir. Halkın çıkar yol bulması anti-faşist mücadelenin de öncüsü olan işçi sınıfının ona öncülük yapması ile olanaklıdır. Bunun için de işçi sınıfının ve sosyalist kadroların aktif biçimde tüm anti-faşist sınıf ve katmanlara öncülük etmesi ve yukarda andığımız büyük caydırıcı gücünü sıcak yöntemlerle uygulama alanına sokması gerekir.

“CHP’nin anti-faşist mücadele içindeki yeri ve etkinliği sorunu, sınıfsal ölçütler içinde değerlendirilemezse anti-faşist mücadele UDC soyutlamasına değin vardırılabilir. O nedenle sosyal demokrasinin genel karakterini, tarih içindeki yerini ve Türkiye’deki yerini, kitle tabanını iyi  saptamak, liderlik kadrosunu ise çok daha iyi irdelemek gerekir. Bugünkü sosyal demokrat liderliğinin önerdiğimiz aktif mücadele içinde olmayacağı kesindir. Gerek iktidarları dönemindeki uygulamaları, gerekse bugünkü tavırları, iktidar için burjuvaziye bel bağlamaları, ‘cephe’ kavramını bir kalemde yadsımaları, sosyal demokrat liderliğin açmazlarını gösteren kesin kanıtlardır. Ancak bu liderliğin  peşinden sürüklediği geniş bir kitle tabanı vardır ve bu taban görülmeden, bu taban kazanılmadan aktif bir karşı mücadele de eksik olur, anlamsız olur. Yani anti-faşist mücadele sosyal demokrat liderliğin iktidarına bel bağlamakla gerçekleşmeyeceği gibi, bu liderlik peşindeki geniş işçi ve küçük burjuvaziden oluşan tabanını da bir kenara iterek mücadele yürütülemez. Burada sorun gene, dönüp dolaşıp birleşik işçi cephesinin, sosyal demokrat liderlik altındaki kitlelere güvenilir bir plan ve program götürerek onu mücadeleye kazanmasında yatar. Bu program, sosyal demokrasinin verebileceğinin üstünde ve gerçekten kitlelerin güvenini kazanacak, gerçek değerleri içeren bir program olmak zorundadır. Anti-faşist mücadeleyi bir ayrı kategori olarak görüp, iktidar mücadelesinden soyutladınız mı, sosyal demokrat liderliğin hilebaz ellerine geniş kitleleri teslim edersiniz. Ve de bunun adı da anti-faşist mücadele ya da ‘demokrasi için savaşım’ olur. Mahalleleri, sokakları, fabrikaları terk ederek anti-faşist mücadeleyi meclis içi ‘saylavlara’ bırakırsanız bundan kârlı sadece faşizm çıkar. Anti-faşist mücadelenin gerçek alanı, bir kez daha söyleyelim ki üniversiteler, fabrikalar, mahalleler, sokaklardır ve buralarda verilecek sıcak karşı mücadeledir.

“Burada son olarak şunu belirtmek gerekir. Sınıfların konumlarına bağlı olarak mücadele çeşitli aşamalardan geçecektir. Kapitalizmin içinde bulunduğu genel ve konjonktürel bunalımlar burjuva iktidarların özünde bulunan ‘faşizm’in de grafiğini belirler. Ancak en az bunun kadar önemli diğer olgu da sosyalizm mücadelesinin grafiğidir. Zira bu bunalımların sonucu iktidar sorunudur. Ve de sosyalizm savaşçılarının vereceği her gedik faşizmin yükselmesini getirecektir. Bu nedenle de her dönemin mücadele yöntemi kesinlikle aynı değildir ve her iktidar özünde bulunan ‘faşizm’ nedeniyle faşist olarak nitelenemez ve karşı mücadele çizgisi aynı statüde saptanamaz.” (Devrimci Yol Dergisi, sayı 10, 21.10.1977)

ASİS’in 4. Olağan Genel Kurulu (9-10 Haziran 1979)

ASİS Genel Başkanı Cenan Bıçakçı, 9-10 Haziran 1979 günleri toplanan 4. Olağan Genel Kurul’da, açılışta yaptığı konuşmayı şu şekilde bitirdi:

“Sosyalizmin bilimi, işçi sınıfının en devrimci sınıf olduğunu ortaya koymuş, tarihsel olaylar bu yargıyla doğrulanmıştır. Bu nedenle sosyalist devrim hareketi ister istemez işçi sınıfının başını çektiği emekçi yığınların hareketi olacaktır. İster sendikalarda olsun, ister partilerde, kendilerini işçi sınıfının öncüleri olarak gören kadroların bizi istediğimiz sonuçlara vardırması mümkün değildir. Bilinçli olarak devrime gönül vermiş herkesin, özellikle her işçinin bu zihniyete karşı çıkması kaçınılmaz görevdir. Kuşkusuz bu karşı çıkmalar sözde kalmamalı, işçiler kendi sendikalarında, daha şimdiden fabrikalarında, mahallelerinde ağırlıklarını koymak için örgütlü mücadeleler vermelidirler. Ve kurtuluşun mutlaka politikaya da ağırlıklarını koymakla mümkün olabileceğini kavramalıdırlar. Kendilerine, bilinçli işçi ve emekçilerin yönetimlerini açık tutan partileri seçmelidirler. Sözlerimi, ‘İşçi sınıfının kurtuluşu kendi eseri olacaktır’ diyerek bitiriyorum.”

ASİS’in 4. Olağan Genel Kurulu’na sunulan çalışma raporunda dünyada sosyalist hareketin durumuna ilişkin şu değerlendirme yer alıyordu:

“Geçtiğimiz aylar, uluslararası planda öğretici bir dizi başka olaylara daha sahne olmuştur. Bu da, ‘sosyalist’ denen ülkelerin devrimciliklerinin ölçüsünün ne olduğunu ortaya koyması bakımından önemlidir. Vietnam-Kamboçya ve Çin-Vietnam savaşları bu bakımdan son derece öğreticidir. Yönetici bürokrasinin kendi dış politika çıkarlarına dış düşen ‘kardeş’ yöneticilerle anlaşmazlıklarında işçilere ve köylülere karşı ne denli ‘kardeş’ tavrı takındıklarını tüm dünya emekçileri görmüşler ve yaşamışlardır. Kitlelerin gücüne güvenmeyen ve dünyayı değiştirmektense statükoyu korumaktan yana olan yönetici bürokrasiler, işçi sınıfının enternasyonalist davasına engel olmaktan öteye bir rol oynamamaktadır. Çin Hindindeki olaylar, sosyalizmin itibarının ve onurunun zedelenmesinden başka bir sonuç vermemiştir. İşçilerin gözünde burjuvaziye karşı mücadele etmek şevkini kırmıştır. Ama bunu yaptığı kadar yönetici bürokrasinin kofluğunu ve çürümüşlüğünü de gözler önüne sermiş, işçi sınıfı içinde tartışmayı hızlandırmıştır.”Çalışma raporunda, Türkiye’deki duruma ilişkin şu değerlendirme yer alıyordu:

“Gerek faşist saldırıların önlenmesi, faşizmin ezilmesi, gerekse de küçük burjuva kitlelerin MHP’nin yanına kaymasının engellenmesi ancak sosyalist bir alternatifin geliştirilmesi ve proleter devrimi ile mümkündür. Unutmamak gerekir ki, toplumsal krizin alternatifleri CHP veya MHP değil, toplumsal kriz ile acze düşen sosyal demokrat CHP’nin alternatifleri sosyalizm ya da faşizmdir.

“Demek ki, sorun, proleter bir öncünün inşaası ve küçük burjuvazinin bu öncünün ve onun programının etrafından toplanmasıdır. Ancak küçük burjuvazi işçi sınıfının çoğunluğu toplumsal devrimden yana olmadan ve güçlü ve kararlı bir siyasi önderliğe sahip bulunmadan devrime dönmez.

“İşte bunalımın kilit noktası, proletaryanın böylesine öncü bir güç oluşturamamasında yatmaktadır. Bu böyle sürdükçe ve sosyal demokrasinin iflası hızlanıp kitlelerin gözünde açığa çıktıkça, ibre gericiliğin lehine gelişecek ve faşizm güçlenecektir.”

Çalışma raporunda, işverenlerin işyerlerinde ASİS’in örgütlenme girişimlerine karşı nasıl düşmanca tavır aldığının örnekleri verildikten sonra, ASİS’in birçok başka sendikadan farklılığı konusunda şu değerlendirme yapılıyordu:

“Ülkemizde artık başarılı sendikacılığın ölçüsü olarak senelerdir gösterilen yolun, ‘devrimci’ kisvesinde de olsa oportünistçe olduğu tüm işçiler tarafından anlaşılmıştır. Her gün söylediğinin tersini bir yıl içinde değiştiren, sendikaları araç değil amaç haline getiren görüş iflas etmiştir. ASİS Sendikası her taraftan sarılmış olmasına karşın bu sürece girmiştir ve devam etmelidir. Ancak bunun kolay olmayacağını ve yeni arkadaşlarımızı güç günlerin beklediğini vurgulayarak bu bölümü geçmek istiyoruz.”

ASİS’in 9-10 Haziran 1979 günleri toplanan 4. Olağan Genel Kurulu’nda 5 karar kabul edildi. Birinci karar, 1 Mayıs’ın işçi sınıfının birlik, dayanışma ve mücadele günü olarak yasalaştırılması talebine ilişkindi. İkinci karar, referandumun yasallaştırılmasını talep ediyordu. Üçüncü karar, faşist ideolojiye bağlı olanlar dışında tüm işçilerin işçi demokrasisi temelinde mücadele etmesini savunuyordu. Dördüncü karar, faşizme karşı birleşik cephenin kurulması konusundaydı. Beşinci kararda şovenizme karşı çıkılıyordu ve ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı savunuluyordu. Beşinci karar aşağıdadır:

“ASİS Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası her türlü şovenizme karşıdır.

“İşverenlerin fabrikalardaki işçileri bölmek için giriştikleri oyunlardan birisi de, onları ulus farklılıklarından ötürü birbirlerine kışkırtmaktır.

“Ayrıca hükümetler de, işçi sınıfının üzerinde ne zaman bir anti-demokratik uygulamaya gireceklerse, hemen ulusal sorunu gündeme getirmekte ve işçiler içinde  şovenist duygular kabartmaya çalışmaktadırlar.

“ASİS Sendikası her türden şovenizme karşı mücadeleyi, devrim için savaşın ve her türlü asimilasyon girişimlerine karşı koymayı anti-emperyalist ve demokratik savaşın vazgeçilmez bir parçası olarak görür ve ulusların kendi kaderlerini tayin hakkını kabul eder.”

ASİS’in 4. Olağan Genel Kurulu sonucunda yapılan seçimlerle yeni dönemin kurul üyelikleri aşağıdaki gibi belirlendi:

Genel Başkan: Alev Ateş

Genel Sekreter: Rifat Kendirligil

Genel Yönetim Kurulu Üyeleri: Emrullah Güngör, İsmet Gülbayrak, Nuri Gürel, Oğuz Sözbir, Sedat Bektimur, İsmet Çoban, Yakup Çakır, Ali Karataş, Muhittin Karkın, Ali Rıza Yıldız, Murat Bozoklu, Salih Kaya, Ahmet Bahtiyaroğlu, Aydın Hoşoğlu, Akgün Çelik, Aydın Türkmen, Erdal Şahin.

Genel Denetim Kurulu Üyeleri: Rıdvan Şimşek, Alaattin Günal, Ali Yıldırım

Genel Onur Kurulu Üyeleri: Ahmet Ertaş, Talip Özen, Nabi Çobanoğlu

15-16 Ağustos 1980 günleri ASİS’in İkinci Olağanüstü Genel Kurulu toplandı. Genel Kurul’a sunulan kısa çalışma raporunun bir bölümü, Genel Yürütme Kurulu içindeki ayrılıklar ve anlaşmazlıklardan oluşuyordu.  Genel Başkanlığa Alev Ateş, Genel Sekreterliğe Rifat Kendirligil yeniden seçildi.

ASİS’in Toplu İş Sözleşmeleri

ASİS Sendikası 26 Şubat 1973 tarihinde kurulduktan kısa bir süre sonra, 17 Ekim 1973 tarihinde, kurucu işçilerin çalıştığı Tepe Mobilya’da greve başladı. Grev 12 Haziran 1974 tarihinde anlaşmayla sonuçlandı.

11.6.1974 tarihinde bağıtlanan toplu iş sözleşmesinin önemli bazı maddeleri aşağıdadır (ASİS Ağaç Eşya İşçileri Sendikası ile Tepe Ağaç-Metal ve Makine Sanayii Limited Şirketi Arasında Bağıtlanan 1. Dönem Toplu İş Sözleşmesi, 1.1.1974-1.1.1075):

“Kapsam. Madde 4. Bu sözleşme işyerinde hangi statü ve pozisyonda olursa olsun, çalışan bütün üyelerle Sendika’ya sonradan üye olacak işçileri kapsar. (…) İşveren Sendikasız işçilere her ne nam altında olursa olsun yeni ek bir hak tanıdığı takdirde tanınan hak tutarınca bütün üyeler toplu iş sözleşmesiyle sağlanmış bulunan haklarına ek olarak yararlandırılırlar.

“Disiplin Kurulu. Madde 7. İşyerinde sendika üyesi işçilerin cezayı gerektiren tutum, davranışlarını soruşturup karara bağlamak üzere dört üyeli bir Disiplin Kurulu kurulur. Bu kurul iki işveren temsilcisi ve iki sendika temsilcisinden oluşur. Bir oturumda işveren, diğer oturumda sendika temsilcisi olmak üzere her oturumda taraflardan biri sırasıyla başkanlık yapar. Oyların eşit olması halinde başkanın oyu iki oy yerine geçer. (…)

“Kurulun verdiği kararlara, tebellüğ gününü izleyen 6 işgünü içinde işçinin itiraz hakkı saklıdır. 6 gün geçtikten sonra karar kesinleşir. İtirazlar Şirket Genel Müdürüyle Sendika Genel Başkanından kurulu bir üst kurula yapılır. Bu kurul oy birliği ile karara varamadığı takdirde Lastik-İş Sendikası Genel Başkan Vekili Kenan Akman’ın vereceği karar kesin ve nihaidir.”

“Geçici Madde: Sendika tarafından 17.10.1973 günü başlatılan greve katılan hiçbir işçi grevde bulunduğu süre içindeki hiçbir davranışından dolayı işten çıkarılamaz, cezalandırılamaz. Grev içinde askere giden üyeler dönüşlerinde o günün şartlarına uygun olarak işe alınırlar. Yukarıdaki paragrafta gösterilen yükümlülüklere uyulmadığı takdirde ilgili işçiye, yasal bütün hakları dışında bir yıllık ücreti tutarında tazminat ödenir.”

“Sendika tarafından 17.10.1973 tarihinde başlatılıp 12.6.1974 tarihinde anlaşma ile sona eren grevde geçen sürede Sendikanın zararını karşılamak için 17.6.1974 tarihinde grevde olup çalışmaya başlayacak işçi adedi başına maktuen 2.500 liradan hesaplanmak üzere tazminat ödenecektir.”

İşçilerin yıllık ücretli izinlerine, yasada belirtilen sürelere 4 işgünü eklenir.

İhbar Süresi: Yasal sürelere bir hafta eklenir.

Kıdem tazminatı yılda 15 günken, toplu iş sözleşmesinde 20 gün.

ASİS Sendikası’nın 7.3.1980 tarihinde ENEREL ile bağıtladığı toplu iş sözleşmesinin önemli bazı maddeleri aşağıdadır (ASİS Ağaç Sanayii İşçileri Sendikası – ENEREL 3. Dönem Toplu İş Sözleşmesi, 1.1.1980-1.1.1982):

“Madde 4. Sendika işyeri temsilcileri ile işyeri disiplin kurulu üyeleri ve sendika organlarında görevli olanlar işyerinin tamamen kapanması ile İş Yasasının 17. maddesinde gösterilen nedenler dışında işten çıkartılamazlar.”

“Disiplin Kurulu. Madde 5. İşyerinde üyelerin İş Yasasının 17. maddesi uyarınca işten çıkarmayı veya herhangi bir cezayı gerektirir tutum ve davranışlarını soruşturup karara bağlamak üzere 3 üyeli bir Disiplin Kurulu oluşturulur. Bu kurul işverenin bildireceği (1), Sendikanın bildireceği (1) ve Sendika üyesi işçilerin Sendika denetiminde kendi aralarından seçecekleri (1) kişiden oluşur. (…) Üyelerin kendi aralarından seçeceği kurul üyesi, üye sayısının en az yarısının yazılı isteği sonucu, sendika denetiminde yapılacak bir oylama ile her zaman yenilenebilir. İşveren, disiplin kurulu kesin kararını vermeden veya disiplin kurulu kararı aksine hiçbir üyenin hizmet aktini fesh edemez. Bu işlemler yerine getirilmeden iş akti fesh edilen veya ceza verilen üyeye, yasalardan doğan hakları dışında brüt maaşının 12 katı tutarındaki tazminat bekletilmeksizin ödenir.”

“Deneme Süresi. Madde 8. İşyerinde nitelikli işçi için deneme süresi 25, niteliksiz işçi için 15 gündür.”

“Fazla Çalışma. Üyelerin fazla çalışma saatleri yüzde 85 zamlı olarak ödenir. Fazla çalışma yapacağı üyeye 24 saat önceden haber verilir. Üye fazla çalışmaya zorlanamaz.”

“Hafta Tatili ve Ücreti. Madde 15. İşveren Pazar günü işyerini çalıştırmak isterse, 24 saat önce üyeye haber verir. Üye Pazar günü çalışmaya razı olursa bu çalışması karşılığı kendisine toplam 3 yevmiye tutarında ücret ödenir.”

“Kıdem Tazminatı. Madde 22. İşyerinde 6 ayını dolduran üye kıdem tazminatı almaya hak kazanmış olur. Kıdem tazminatları her yıl için 40 gün olarak hesaplanır ve üyenin işten ayrıldığı gün kendisine ödenir.”

“İhbar Önelleri. Madde 23. İşyerinde üyelerin ihbar önelleri yasal sürelere 2’şer hafta eklenerek hesaplanır.”

“1 Mayıs İşçi Bayramı. Madde 34. 1 Mayıs İşçi Bayramında üyeler çalıştırılamazlar. İşveren üyelere 1 Mayıs’ta bir ek gündelik tahakkuk ettirir ve bu ek gündelik tutarını grev fonu olarak Sendikanın banka hesabına yatırır.”

ASİS, İstanbul’da Kartal Yunus’daki Sunta ve Tahta San.A.Ş. işyerinde 458 üyesiyle 19 Ocak 1979 tarihinde greve çıktı. Grev, 12 Mart 1979 günü sona erdi. Grevin sona ermesini sağlayan 10 Mart 1979 tarihli toplu iş sözleşmesinin önemli bazı maddeleri aşağıdadır (ASİS, Sunta Tahta Sanayii 2. Dönem Toplu İş Sözleşmesi, 1.9.1978-1.9.1980):

“Disiplin Kurulu. Madde 9. İşyeri disiplin kurulu, işverenin seçeceği iki temsilciden ve sendikanın işyerindeki üyeleri arasından seçeceği iki temsilciden oluşur. Kurul toplantılarına her olay ayrı olmak koşuluyla taraflardan her biri sırayla başkanlık eder. Kararlar ekseriyetle alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın katıldığı tarafın oyu kurul kararını saptar.”

“Madde 13. Fazla çalışma ücreti yüzde 85 zamlı ödenir.”

“Madde 14. Hafta Tatili ve Ücreti. İşçilerin hafta tatili Pazar günüdür. İşverenin işçileri Pazar günü çalıştırmak istemesi ve işçilerin bu çalışmaya katılmayı kabul etmeleri halinde hafta tatili olan Pazar ücretleri günlük 3 yevmiye olarak ödenir.”

“Kıdem Tazminatı. Madde 16. İşyerinde kıdem tazminatı her yıl 30 gün hesabı ile ödenir. Kıdem tazminatı verilen işçilerin bu tazminatlarına kıdemi; 1-5 (5 yıl dahil) olanlara 45 gündelik; 5-10 (10 yıl dahil) olanlara 50 gündelik; 10 yıldan fazla olanlara 60 gündelik ek ödeme yapılır.”

“İkramiye. Madde 23. İşyerinde çalışan üyelere toplu iş sözleşmesinin her tatbik yılı için 150 günlük brüt ücretleri tutarında ikramiye ödenir.”

“Madde 41. İşveren her yıl 1 Mayıs’ta sendika üyelerine bir ek gündelik tahakkuk ettirir ve bu ek gündeliği sendikanın ana tüzüğü gereğince sendikanın banka hesabına yatırır.”

12 Eylül 1980 Darbesi ve Sonrası

12 Eylül 1980 darbesi sonrasında ASİS’in faaliyetleri durduruldu ve İstanbul 1. Ordu Komutanlığı 2 Numaralı Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi’nde dava açıldı. Davada ASİS yöneticileri olarak Alev Ateş, Rifat Kendirligil, Ahmet Bahtiyaroğlu, Emrullah Güngör, Ali Rıza Yıldız, Murat Bozoklu, Aydın Türkmen, Ahmet Muhittin Karkın, İsmet Gülbayrak, Sedat Bektimur, İsmet Çoban, Ali Karataş, Nuri Gürel, Erdal Şahin, Oğuz Sözbir, Yakup Çakır, Aydın Hoşoğlu, Zeynel Celep, Alaettin Taşlık, Abdullah Dökme, Ferhat Tozcu, Hasan Alkan, Ali Rıza Sarı, Fikret Güleryüz, Hüsnü Kesik, Hikmet Esen, Akgün Çelik ve Hamza Düzgünoğlu yargılandı. DİSK ve bağlı sendikaların davası 1986 yılı Aralık ayında karara bağlandı. Askeri Yargıtay’a yapılan itiraz ve bu süreçte Türk Ceza Kanununun 141 ve 142. maddelerinin 12 Nisan 1991 tarihinde kaldırılması sonucunda, bu dava ASİS’in ve suçlanan kişilerin beraatiyle sonuçlandı.

Çalışma Bakanlığı’nın yayımladığı sendika üye istatistiklerine göre, ASİS’in üye sayısı 1993 yılı Ocak ayında 27 idi. Üye sayısı 1995 Temmuz’unda 2076’ya çıktı. Ancak 1999 Ocak’ında 621 ve 2004 Ocak’ında 465 üye vardı. 2006 Temmuz’undaki üye sayısı 463 oldu. 2009 Temmuz istatistiklerindeyse ASİS’in adı geçmemektedir. Bu süreçte ASİS’in varlığı sona erdi.

Abonelik

VeryansınTV'ye destek ol.
Reklamsız haber okumanın keyfini çıkar.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Veryansın TV ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!