Kuzey Sırbistan, Vojvodina

Vojvodina...

Sırpça ve bu kökten Slav dillerinde “J” harfi Türkçe dahil olmak üzere telaffuzda “Y” olarak okunuyor. Böylelikle Sırbistan’ın gezeceğimiz bu son bölgesi “Voyvodina” olarak telaffuz ediliyor.

Sırbistan’daki özerk bölgelerden biri olan Vojvodina, kuzeyde Macaristan, doğuda Romanya ve batıda Hırvatistan ile çevrili. Başkenti geçen haftaki yazımızda dolaştığımız Novi Sad. 

İlgili yazı: Novi Sad – Bir Tuna Sefası

Sırbistan ile Karadağ’ın oluşturduğu Yeni Yugoslavya’da da özerk konumunu sürdürmüş Vojvodina. Daha sonra Karadağ’ın ayrılmasıyla yer aldığı Sırbistan Cumhuriyeti altında da özerk konumunu koruyan bu güzel bölgenin nüfusu 2 milyon civarında. En büyük kenti Novi Sad ve ikinci büyük yerleşim yeri olan Subotica Sırbistan’daki son noktamız olacak.

Sırbistan coğrafi bölgeleri ve Vojvodina haritası.

Fruşka Gora Milli Parkı…

Birlikte yola çıktığımız Math’in gezi listesinde olduğundan, doğrudan Novi Sad’dan hemen kuzeye ayrılıp, Subotica için (E-75, A-1) yola çıkmak yerine ilk durak olarak güneye yönelerek, Novi Sad’a 30 km. mesafedeki Fruşka Gora’ya geldik.

Sırpça’da “Gora”, “Dağ” demek. Fruşka Gora da Fruşka Dağı anlamına geliyor doğal olarak. Biz Kara Şimşek ile geldik ama Novi Sad’dan Milli Park’a otobüs seferleri de mevcut.

Bu dağ ve etrafındaki doğal alanlar Sırbistan’ın en eski milli parkına ev sahipliği yapıyor. Yemyeşil alanda bitki ve hayvan türleri açısından çeşitlilik oldukça göz kamaştırıcı. Geyik dahil birçok tür yaşıyormuş bu parkta. Avrupa’nın en çok sayıda ıhlamur ağacına sahip ıhlamur ormanının da bu milli park içinde olduğunu ifade ediyorlar.

Doğaseverlerin uzun zaman geçirebilecekleri bir bölge Fruşka Gora. Yürüyerek veya bisikletle dolaşılacak birçok parkura sahip. Milli park içinde her yıl bir de maraton etkinliği düzenlenmekteymiş. Vojvodina’nın tümünde görülen bu yemyeşil alanlar ve verimli topraklar, üzüm yetiştiriciliği için de çok elverişli.

Biz yürüyüş için kısa bir parkur seçmiştik. Çok rahat bir patikadan tırmanarak güneşli bir günde yukarı çıktık.

Yürüyüşün başlangıcından.

Parkurdan bir görünüm, Fruşka Gora.

Fruşka Gora Milli Parkından görünüm.

Yürüdüğümüz yolun tepesinde de 29 yaşında hayata gözlerini yuman meşhur Sırp şair Branco Radiçeviç’in anısına dikilmiş bir anıt ve heykel bulunuyordu. Buradan çevrenin manzarası harikaydı.

Şair Branco Radiçeviç anısına dikilmiş anıt ve heykel.

Milli Parktan bir görünüm.

Math ve Elizabeth parkurda ilerlerken.

Bölgenin diğer kısmı nasıl bilemem ama bu kısa yolun sonunda sivrisineklerin saldırısına uğradık. Ben bu kadar fazla sivrisineği çok ender gördüm. Bu güzel yürüyüş parkurunun sonuna doğru, ortamın keyfini çıkarmayı bir yana bırakın, kendimi bir an evvel Kara Şimşek’in içine atmak için koşarak kaçtım. Bu bölge haricinde böyle yoğun bir sivrisinek saldırısına uğramadık.

Bir Köy Evi Ziyareti…

Arkadaşlar ile harika bağları, meyve bahçelerini izlediğimiz köy yollarından geçerken bir evin önünde durduk. Meyve ağaçlarıyla dolu, bakımlı bir bahçesi vardı evin. Etrafı izlerken evden atletli bir adam çıktı. Güleryüzlü haliyle bizimle konuşmaya çalıştı. İngilizce bilmiyordu ama son derece cana yakındı. İsminin Zoran olduğu ve o evde yaşadığı haricinde pek anlaşamamıştık. Sözlerle anlaşamasak da bizi verandasına davet etti. Sevgi dolu sohbet gayretinden pek randıman alamayınca hemen eve girip elinde bir şişe “Rakıya” ile geri döndü. Ufak bardaklarla bize rakıya ikram etti. Sonra yine güleryüzle şişeyi bize uzattı. Bu güçlü, armut aromalı rakıya, gezinin devamı boyunca Kara Şimşek’de birçok yerde ayaküstü misafir ağırlayacaktı. 

Zoran’ın evinin önünde görüntülerimiz.

Zoran ile vedalaşıp Math’in gezi listesinde yer alan ikinci yer olan Kruşedol Manastırı’na ilerlemeye başladık. Fruşka Gora Milli Parkı ve yakın çevresi 35 adet manastıra da ev sahipliği yapıyormuş ve bunlardan 15 tanesi ziyarete açıkmış.

Kruşedol Manastırı…

1509 ile 1516 yılları arasında inşa edilmiş orijinal bir manastır örneği Kruşedol. Novi Sad’ın 24 km güneyinde yer alıyor. Yemyeşil arazilerin içine kurulmuş, tertemiz bir yerleşke. Yoldan sonraki ilk giriş sonrası 150 metre kadar yürüyerek manastırın ana binalarının ve avlusunun olduğu yere geldik.

Kruşedol Manastırı’na giriş ve ana binalara kadar olan bahçe kısmı. 

Gezgin sohbetlerinde, manastırlarda konaklanabildiğini duymuştum. Konaklama ve yemek olanağı sunan manastırlar da varmış. Genelde uzun süreli ve yürüyerek gezenlerden, rotasını bu manastırlara göre çizen gezginler bulunuyor.

Manastırın dış bölgesinin ortasına kurulmuş korunaklı alanda yaşam odaları, kilise, şapel ve bazı binalar var. Avlusunda kilise girişinde yüzlerce yıllık, kireç zemin üzerine yapılmış orijinal duvar resimleri (freskler) bulunuyordu. Bu resimler Ortodoks inancındaki azizleri ve dini öyküleri içeriyorlar. Benzerleri kilise içinde de var.

Kruşedol Manastırı içinden görünümler

Kilise önünde video.

Manastır yerleşkesi çok sakindi, bir iki papaz haricinde kimseyi görmedim. Açık alanlarda video ve fotoğraf çekmekte bir sınırlama getirmemişlerdi. Zaten kilise haricinde de iç mekana girmedik. Çıkışta papazlardan hiç konuşmayanı bize eşlik etti. Manastırın avlusundan çıkıp, bahçesinde bir süre dinlenip dışarıya doğru yöneldik.

Manastırdan ayrılırken görüntüler.

Manastırdan ayrıldıktan sonra ana yola ulaşıp Subotica’ya doğru yol almaya başladık. Novi Sad’a en yakın yerde Elizabeth bizden ayrıldı. Math ile birlikte Subotica ve devamında gitmeyi hedeflediğimiz Macaristan’a doğru yolumuza devam ettik.

Subotica’ya Doğru Yollarda Şarap Rotaları…

İnsan hafızası çok uçucu. Yazma, ses kaydı ve görüntüleme bu hafızayı canlı tutuyor. Ses kayıt cihazıma yollarda gördüklerimi anlatıyorum genelde. Oldukça anlamsız kayıtlar yaptığım da oluyor, ancak bazı bilgiler hafızamın canlanmasına yardım ediyor. Şarap rotalarını da bu ses kaydından hatırladım. Subotica’ya ilerlemekte olduğumuz yol üzerinde sıklıkla “Şarap Rotası (Wine Route)” ve “Winery (Şarap İmalathanesi)” yazan levhalar görüyorduk. Ana yoldan sapmalarla bu rotaları gezip şarap tadımı yapmak ve almak mümkün.

Yeme içme ve şarap tadımı yapmak isteyenler için aşağıdaki site yardımcı olacaktır.

https://vojvodina.travel/en/what-to-see-and-do/food-and-drink/wine-routes/

Subotica civarındaki şarap ve ilgili festival etkinlikleri için aşağıdaki siteye göz atabilirsiniz.

https://visitsubotica.rs/en/do/wine-route/wine-events/

Paliç Gölü…

Subotica’nın hemen dibinde harika bir mesire yeri Paliç Gölü. Hatta Subotica’nın içinde demek daha doğru. İnsanların dinlenmesi için hazırlanmış her türlü kolaylığı mütevazinin ötesinde bir özenle hazırlamışlar. Gölde su sporları da yapılıyormuş. Aynı Belgrad’daki Ada Ciganlija gibi bir yer burası, hatta bana oradan daha donanımlı gibi gözüktü. Herkesin yararlanabileceği muhteşem tesisler. Burada da Ayvalık’ta gördüğüm Kantaron Yağı’nın, hatta aynı isimle satılıyor olması gülümsetiyordu beni.

Math ile birlikte bu huzur noktasında biraz dinlenip, karnımızı doyurduk.

Paliç Gölü panaromik görüntü.

Paliç gölünden görüntüler.

Paliç Gölü ve tesislerinden görüntüler

Subotica en az bir gece konaklamalı gezilmesi gereken bir yer. Ancak biz sadece ana meydanı, belediye binası dahil güzel yapıları, havuzlu meydanı ve ağaçlarla dolu parkı gezdik. Budapeşte’ye devam edecek yolumuz nedeniyle kısa bir durak oldu bizim için Subotica. Ancak bu güzel kente sizin yolunuz düşerse daha fazla zaman ayırmaktan pişman olmayacağınızdan emin olabilirsiniz. Yazıyı hazırlarken incelediğim bir site Subotica için gayet güzel bilgiler içeriyordu. Size kaynak olması açısından burada belirtiyorum; https://happyfrogtravels.com/what-to-see-in-subotica-serbias-nicest-city/

 Subotica’dan görüntüler.

Ana meydandaki havuzda, suya dokunma, enseme ve kafama suyu sürme ritüelimi gerçekleştirip, sınır geçişi yapacağımız yere doğru ilerledik.

Sınırda Uzun Süre Bekleyiş…

Sınıra yaklaşırken sıra sıra arabaların varlığı ve etraftaki çimenlik arazilere yayılmış insanları gördük. Belli ki geçiş uzun süreler alıyordu. Güzel öyküler biriktirdiğim Sırbistan’a üç saati aşkın bir beklemeyle veda etmek tatsız oluyordu. Burası Almanya ve diğer ülkelere dönen işçilerin de sıklıkla kullandığı bir güzergah sanıyorum. O yüzden normalin üzerinde bir bekleme oluyormuş izin mevsimlerinde. Neyse bunu da arkamızda bırakmış ve Macaristan’a giriş yapmıştık. Arkamızda sınır kapısını bıraktığımızda önümüzde yavaş yavaş düzelen yollar ve başımızın üzerinde bulutlar vardı.

Kara Şimşek sınır geçişi için sıra beklerken.

Sırbistan çıkışında Macaristan’a giden yollar.

Mutlu Seneler…

2021’in sevdiklerinize sağlık ve huzur getirmesini dilerim. 

Sağlık çalışanlarına kuvvet, sabır ve şans, hastalara şifa diliyorum. 

Aklın ve öz bilginin yükseldiği aydınlanmış bir yıl olsun 2021. 

Beden ve ruh sağlığımızın düzgün olması için bireysel olarak yapmamız gerekenleri idrak edip, uyguladığımız mutlu bir yıl olsun.  

Saygı ve sevgilerimle.

******

Notlar:

1-  Fruşka Gora Milli Parkıyla İlgili ayrıntılı bilgilere sahip bir internet sitesi; http://www.serbia.com/visit-serbia/natural-beauties/mountains/fruska-gora-once-an-island-now-a-mountain/

2- Fruşka Gora Milli Parkı’nda yapılabilecek etkinliklere ilişkin bir internet sitesi; https://novisad.travel/en/5-things-to-know-about-fruska-gora/