Din ile bilimi birbirine karıştırmayın

Prof. Dr. Şahin Filiz yazdı

Din bir vicdan ve gönül işidir. İnsanüstü kaynaktan geldiğine inanılan bir takım inanç esasları, kurallar ve pratikler içeren din, bireyseldir. Aynı dini benimseyen kitleler, topluluklar ve grupların olması, onun toplumsal ve siyasal bir unsur olduğunu göstermez. Ama ne var ki tam da inancın doğasına aykırı olarak din, sosyal psikolojik etmenler nedeniyle bireysel olmaktan çıkarılır; mensupları başta olmak üzere, mensubu olmayan başkalarına “şaşmaz”, “yanılmaz”, “genel geçer” bir ölçütmüş gibi, dayatılır. Dayatıldıkça bu etmenler gerçeklikten uzaklaşır, bir baskı ve zulüm aracına dönüşür. Laiklikle çatışmaya başlar. Bu noktada kalmaz, yaşamla, kültürle, sanatla ve medeniyetle çatışır. Kültür ve medeniyete ruh verecek masumiyetini ve derinliğini yitirir. Çöl koşullarını “milli”, hatta “evrensel” insanlık ilkeleri gibi pazarlamaya başlar. Bireysellikten sıyrıldığı için, bireyleri bozmakla kalmaz; toplumu baştan aşağı çürütecek tehdit unsuru halini alır.

Siyasallaşan dinde, mensupları dışındakine merhamet edilmez. Üstelik mensupları arasında bile ayrımları, bölünmeleri ve çatışmaları körükler. Tanrı adına bütün bir yaşamı, sözüm ona değişmez ölçütleriyle biçimlendirmeye kalkar. Sanatı, bilimi, kültürü ve nihayet medeniyeti, laikliğe karşıtlıkla birleştirerek düşmanlaştırır. Kendi mensuplarına bile acımayan böyle bir din algısı, ormanlara, içindeki kurda kuşa, çiçeğe böceğe, solucana, karıncaya hiç mi hiç aldırmaz. Dünya yansa umurunda olmaz. Işid ve Fetö gibi katil siyasal dinciler, “Müslümanım” diyen insan türdeşlerine acımadıkları gibi, yanan, kavrulan ormanlarımıza, içindeki canlılara en ufak bir merhamet hissi duymazlar. Tıynetleri asma, kesme, gaddarlık, umursamazlık ve hedef gözetmedir.  İnançları onları rahat bırakmaz; bu rahatsızlıklarının acısını, canlı-cansız, dinli-dinsiz, dilli-dilsiz her şeyden, herkesten fazlasıyla çıkarırlar. Çünkü onlar sömürgecilerin emir eridir.

Halkın gözünü boyarlar. Verdikleri 1’i 10 gösterir; aldıkları 10’u 1 gösterirler. Kuşkulananlar ya da itiraz edenler olursa, “veren de Allah, alan da “ deyip, sustururlar, susmazlarsa, önce ahret cehennemi, olmadı dünya cehennemi ile korkuturlar.  Çünkü kendilerini Allah yerine koymak gibi cüretkârlıklarından vazgeçemezler.

Bunu yaparken “çağdaş bilimin tüm gereklerini yerine getiriyoruz” diyerek din ile bilimi birbirine karıştırırlar. Din ile bilim birbirine karıştırılırsa, o toplumda düzen ve istikrar ortadan kalkar; bilim insanları yerine cemaat liderleri, sanatkarlar yerine tarikat şeyhleri, uzmanlar yerine azmanlar geçer. Yaşam, kültürü, bilimi, sanatı ve hatta dini ile birlikte ayaklar altına alınır.

Oysa din bireyseldir, bireylerin oluşturduğu belli bir topluluk, toplum ya da milletin ortak vicdanıdır. Bilimsel kesinliği yoktur. Dinde bilimin kesin verileri, kanıtları ve yasaları olmaz. Var denirse, o din bütün insanlar tarafından doğal olarak kabul ediliyor demektir ki, yeryüzünde hiçbir din, bilim gibi, bütün insanlarca ittifakla kabul edilmemiştir ve bundan sonra da edilmeyecektir.

Bilimde kuşku vardır; kuşku, somut kanıta dayanan sonuçlara ulaşmak için izlenen bir yöntemdir.  Bugün elde edilen bilimsel bir sonuç, zamanla yerini başka bir olguya bırakabilir. Örneğin dün kansere iyi geldiği bulgulanan bir ilaç, bugün tam tersi sonuçlar verebilir. Bu durum karşısında hiç kimse kalkıp da bilim insanlarını “dönek, kâfir, hain ya da sahtekâr” diye suçlayamaz. Çünkü bilimin doğasında kuşkucu yöntem izlenerek araştırma ve deneye başvurmak söz konusudur. Bilimin sonuçlarına herkes gönüllü uyar. Ama dinin böyle bir sonucu yoktur. Din, inanmaya, bilim bilmeye çağırır. Bilmek somut, herkes için geçerli, olgusal ve kanıtsal temellere sahipken, dinin böyle bir özelliği yoktur.

Dinde araştırma ancak, sosyolojik düzlemde yapılır. Başka bir deyişle, inançlar toplamı olarak değil, topluma etkisi bakımından kültürel veriler üzerinde araştırma yapılır. Din psikolojisi, din sosyolojisi, din felsefesi, din eğitimi gibi bilimsel alanlar, din ya da dinlerin inanç esaslarını değil, dinin bireysel ve toplumsal gözlemlenebilir etkilerini araştırır. Tarihsel, kültürel ve sanatsal görünümlerini analiz eder.  Yoksa din kendi başına bilimsel bilgi ya da araştırmanın konusu değildir.

Bilim için farklı yöntemler geliştirilmiştir. Bunlardan biri, Karl Popper’ın yanlışlamacılık kuramıdır. Buna göre bilim ve bilimsel araştırmalar, kuramların birbirini yanlışlayarak ilerlemesine dayanır. İşte bu yüzden bilim gelişmeye, yanlışlamaya, yeniliklere ve tüm insanlara açıktır. Oysa din ya da dinler böyle değildir.

Dinin sabit, değişmez yasası kabul edilen inanç ilkeleri, sadece inananlar için geçerlidir. Değişmezlik, yasalarının doğasından değil, ona inanan kişi ya da kişiler açısından geçerlidir. Bu geçerlilik ise sadece inanan kişiyi bireysel olarak bağlar; hiç kimse bu vicdani kabulünü ikinci bir kişiye sanki bilimin yasalarıymış gibi empoze edemez. Ederse, inandığı şeyden emin olmadığını zımnen itiraf etmiş olur. Öyle ya, eğer din de bilim gibi herkese şamil değişmez ve yadsınamaz yasalara sahipse, bunları başkalarına dayatmanın ne anlamı vardır?

Toprakla uğraşan çiftçiden Devlet reisine kadar isteyen, dileyen herkes inanma ve inandığını yaşama hakkına sahiptir. Bu hak devredilemez ama Demoklesin Kılıcına da dönüştürülemez. Ben yaşıyorum diye başkasını aynı şeye mecbur bırakamaz. Yine en alttan en tepeye kadar hiçbir kamu görevlisi, bireysel inancını bilimsel kesinlik gibi topluma uyarlayamaz. Kimsenin inancı kimseyi ilgilendirmez.

Yanan ormanlar dua ya da tekbirle söndürülemez. Bu yolla söndürüldüğü insanlık tarihinde görülmemiştir. Depremler şeyhin, şıhın, pirin müdahalesi ile geri püskürtülemez. Tarih yazmamıştır, yazmayacaktır. Seller mucizelerle önlenemez, görülmüş, duyulmuş bir şey değildir.

Orman yangınları akıl ve bilimle söndürülür. Depremler ve sonrası akıl ve bilimle değerlendirilir, yönetilir. Seller de öyledir.

Ülkemize sürüler halinde gelen kaçkınlar için,  “Allah onların da rızkını verecektir” açıklaması yapmak, bilimden, dinden en ufak bir haberi olmamak demektir.

Doğa, Galieo’nun dediği gibi, matematiksel bir düzene bağlıdır. Kur’an’da denildiği gibi “sünnetullah (Tanrının doğal ve toplumsal yasaları)’da hiçbir değişiklik göremezsin.” Doğa yasalarının dua ya da tekbirle savuşturulacağını söylemek, o yasaları koyan Tanrı’ya “benim için bu yasalarını del, ne olursun” demekten farklı değildir. Tanrı’yı yine Tanrı aleyhine nepotizme çağırmak, O’na da,yasalarına da saygı duymamak demektir.

Dua, insanın vicdanının en derinlerinde iyi ile bütünleşme arzu ve iradesidir.  Bu arzusunu kamuya açık bir gösteriye dönüştürmek, ahlak yoksunluğudur.

Bilim ile dini birbirine karıştırmak, ülkeyi ve milleti yanıltmak, bunaltmaktır. İstikrarsızlığa davetiye çıkarmaktır.  Tanrı’yı ahlaksızlığa zorlamaktır. Bilimi dine boğdurmak, dini doğa ile çatıştırmaktır.

Bilim ile dini karıştırmak, ikisini birbirine düşman edip kırdırmaktır.

İşte bu manzara, Siyasal İslamcılık’ın hal-i pür melalidir.