‘ABD ve Avrupa’da patlayan enflasyonun nedeni Rusya mı?’

Ahmet Müfit yazdı

Enflasyon, sadece bizde değil ABD, AB ülkeleri başta olmak üzere tüm dünyada patladı. Henüz altı ay önce enflasyondaki artışın geçici olduğunu söyleyenler -ABD-AB Merkez Başkanları, Devlet Hükümet Başkanları dahil-, hem dünyada hem de bizde enflasyonun kontrolden çıkmaya başladığını, daha da öte durgunluk ve enflasyonun bir arada görüldüğü stagflasyona yol açması olasılığından bahsetmeye başladılar.

Ortalığı bir telaştır kapladı. Bizim gibi ülkelerin ekonomik sorunlarına şipşak cevap vermekte mahir piyasa guruları, doğrudan kendi seçmenlerini etkileyen, siyasi duruşlarını uygulanmakta olan ekonomi politikalarına karşı tavırlarını da doğrudan etkileyen/etkileyecek olan -ABD ve Fransa başta olmak üzere birçok ülke de seçimler yaklaştı/yaklaşıyor- bu durum karşısında dut yemiş bülbüle döndüler.

Faiz artırmalı mı, yoksa artırmamalı mı, batık varlık alımlarını durdurmalı mı, durdurmamalı mı? Yaşanan enflasyon rakamıyla uyumlu bir oranda faiz artırıp, varlık alımlarını durdururlarsa, finans şirketleri batacak, ekonomik durgunluk yaşanacak, artırmazlarsa enflasyon, daha da ötesi stagflasyon tehlikesi daha da artacak. Her iki durumda da vatandaş yani yaklaşan seçimlerde oy verecek seçmen ağır bir bedel ödeyecek. Batılı siyasetçiler için “iki ucu  … değnek” durumu söz konusu anlayacağınız.

Enflasyonun yüzde 8,5 açıklandığı bir ortamda -bu arada, bizde olduğu gibi ABD’de de, açıklanan enflasyon ve gerçek enflasyon tartışması yaşanıyor- mevcutta 0,25-0,50 arasında olan faiz oranını yüzde 0,25’mi, yoksa 0,5’mi artıralım tartışmalarıyla, alım gücü ciddi oranda düşen vatandaş uyutulmaya, finans kesimine desteği sürdürmeye çalışılıyor. Ancak, şimdiye kadar yapılan seçimlerden, medyaya yansıyan anketlerden görüldüğü kadarıyla, uyutma operasyonu çok da başarıya ulaşabilmiş değil. Fransa seçimlerinin ilk tur sonuçları, Biden’ın desteğindeki anketlere yansıyan düşüş tesadüf değil anlayacağınız.

Sorun, siyasetçilerin böyle bir durumla karşılaştıklarında, ben yanlış yapmışım demeyi, özür dileyerek doğruyu denemeyi ya da koltuklarını teslim etmeyi kendilerine “yedirememeleri”. Ya da, iktidara gelirken destek aldıkları yerlere böyle bir tavrı kabul ettiremeyeceklerini, onları bu makama taşıyanların hesap soracağını bilmeleri.

Hal böyle olunca, yapılması gereken şey, gerçeği söylememek, mazeret üretmek, o da bittiğinde ise bizatihi mazereti yaratmak, yalan söylemek oluyor kaçınılmaz olarak.

Bu davranışın son örneği, ABD Başkanı Biden’ın enflasyon rakamlarının açıklanması sonrasında,  “Bugünkü enflasyon raporu, fiyat artışları nedeniyle ABD’lilerin bütçelerinin daraldığını ve ailelerin Putin’in fiyat artışının etkilerini hissetmeye başladığını gösteriyor. Bu ay enflasyona en büyük katkı, piyasaların Putin’in agresif eylemlerine tepki vermesiyle gaz ve enerji fiyatlarındaki artış oldu” diyerek enflasyon artışından Rusya’nın Ukrayna harekatını sorumlu tutması oldu.  Böyle yaparak bir yandan enflasyonun sorumluluğundan kurtulacağını varsayarken diğer yandan da Rusya’ya karşı düşmanca tavırlarının haklılığını gösterebilmek için gerekçe yaratmaya çalıştı.

Enerji fiyatlarındaki artışın, Rusya’nın Ukrayna işgali öncesinde başladığını, sebebinin Merkez bankalarınca neredeyse limitsiz artırılan emisyon, alınan çöp tahviller ve sonuç olarak artan enflasyon nedeniyle, doların reel olarak değer kaybetmiş olmasından kaynaklandığını şüphesiz ki biliyor olmasına karşın -en azından birileri söylemiştir- milletin gözünün içine baka baka gerçek olmayan şeyler söylemekten, kendi vatandaşını aldatmaktan çekinmedi. Benzer açıklamaların, AB ülkeleri yöneticilerinden de geldiğini de ilave edeyim.

19.Şubat 2022 tarihli, “Enflasyon tehlikesinin nedeni, artan emtia ve enerji fiyatları değil, merkez bankaları” başlıklı yazım yayınlandığında henüz Rusya Ukrayna savaşı başlamamıştı.

Yazıyı, bu hatırlatma ile bitirme nedenim ise söz konusu yazının sonunda yazdıklarım.

“Sonuç olarak, varlık alımını sonlandırıp, faiz artırmaya başlamanın finans kesimi -neoliberal küreselleşmeci projenin en önemli operasyon aracı- açısından çok ciddi sorunlara neden olacağının farkındalar. Böyle bir durumun, finans kesimini kurtarmak için yaratılan para bolluğunun doğal sonucu olarak, sermaye piyasalarında oluşmasına neden olunan balonların patlaması riskini doğuracağını görüyorlar. Olayı, kendileri açısından “kırk katır mı, kırk satır mı” açmazına dönüştüren şey, tersi bir tutumun yani mevcut parasal genişlemeci politikaları sürdürmenin enflasyonu daha da azdıracağını, seçmenin/vatandaşların sisteme olan güvenlerini -zaten dibe vurmuş durumda- bütünüyle ortadan kaldırabileceğinin farkında olmaları. Durum böyle olunca, elde kalan tek “çözüm” ya da izlenebilecek yol, gerçekleri çarpıtmak, doğruyu yanlış, yanlışı doğru gösterebilmek dahil her yolu denemek oluyor doğal olarak. Bu yüzden de, sürekli olarak yeni düşmanlar yaratmak, gerilimi ve beklentileri sürekli olarak yükseltmek gerekiyor. Dünya genelinde hatta hemen yanı başımızdaki Ukrayna’da yaşananlara bir de bu noktadan bakmanın ilginç olabileceğini düşündüğümü de ekleyip, bitireyim.”

Göreve geldiği günden bu yana ekonomik belirsizliklerden bahseden, bunun nedenini duruma göre pandemiye, duruma göre OPEC’in üretimi artırmamasına, duruma göre farklı gerekçelere bağlayıp “açıklayan”, o gerekçe ortadan kalkınca başka gerekçeler bulan IMF Başkanı Georgieva’nın, sorunların nedeni olarak şimdi de Rusya’nın Ukrayna müdahalesini gösterdiğini söyleyince sanırım tablo tamamlanmış oluyor.

Bilmem anlatabildim mi?