Mustafa Özgür Sancar yazdı…
Güven, içerisinde bulunduğumuz günlerin en önemli siyasal kavramı… Güvende hissetmek: Vücut bütünlüğü, iş ve gelecek güvenliği, çocukların güvenliği, ülke ve milletin bölünmezliği ile ilgili güvende olmak… İdeolojilerin ötesinde bir yönelime yol açıyor güvende olma ihtiyacı.
İnsanlar güvende hissettiği kişinin yanında durmayı tercih edecekler.
Siyasal plânda hangi parti bu korkular karşısında güven telkin ediyorsa, gerçek adımlar atıyorsa o parti kazanan olacak.
Koşullar ne kadar zor olursa olsun bu durum bir gerçeklik olarak hem ülkemiz hem de dünyanın gündeminde yakıcı bir ihtiyaç olarak duruyor.
ULUSAL SOL HÜKÛMET, TAM BAĞIMSIZLIK SEMBOLÜ: MEKSİKA KURDU
Meksika’da ulusal sol hükûmet bu türden bir ihtiyaca karşılık gelen uygulamaları tutarlı biçimde hayata geçirdiği için güç kazanıyor.
Kadın devlet başkanı Claudia Sheinbaum, Trump yönetiminin tehditlerine cesur ve son derece başarılı diplomatik hamlelerle karşılık veriyor.
Trump, bu ayın hemen başında (Eylül 2026) imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle, nesli tükenme tehlikesi altındaki Meksika kurdunun Endangered Species Act (Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası) koruma listesinden çıkarılması (delisting) için İçişleri Bakanlığına 90 günlük bir inceleme süresi verdi. Hemen ardından, sosyal medyada Meksika ve Kanada’yı tamamen ABD bayrağı altında gösteren provokatif bir harita paylaşıldı.
Monreo Doktrini’ni Onreo’ya çevirerek Latin Amerika sömürüsüne ortak olmak isteyenlere açıktan kurşun sıkacağını ilân eden Beyaz Saray’ın harita üzerinde yaptığı saldırıya, Meksika Devlet Başkanı, “Meksika hiçbir yabancı ülkenin sömürgesi veya hâmiliğini kabul etmez; egemen bir devlettir. Bağımsızlığını ne pahasına olursa olsun koruyacaktır” diyerek sert bir diplomatik yanıt verdi.
Meksika kurdu üzerindeki korumanın kaldırılması ise Meksika’da hem çevre hakkı ihlâli hem de ulusal sembole yönelik yıkıcı, demoralize edici bir müdahale olarak algılanıyor.
Trump’ın Meksika kurdu hamlesi iç siyaset manevrası özelliği de taşıyor.
ABD başkanı Ağustos 2026’da et fiyatlarını düşürmek amacıyla yurt dışından kıyma ithalatı gümrük vergilerini askıya almış ve bu durum Kuzey Amerikalı çiftçilerini/ranchers ciddi şekilde öfkelendirmişti.
NEW AMERİKA PARADOKSU
Kurtların koruma statüsünü kaldırmak, Trump için Amerikan hayvancılık lobisine sunulmuş siyasi bir “taviz” (ABD’deki popüler tanımlamayla red meat/tabanı konsolide etme eti) işlevi görüyor.
Gerçekte ise Meksika kurdu kararı doğal yaşam dengesini sekteye uğratıp, ekolojik bir felâkete neden olabileceği gibi yasal sınırlar ve bilimsel verilerin çiğnendiği anlamına geliyor.
Daha da ötesinde işgâlci arzular taşıyor.
Meksika kurdu (Canis lupus baileyi), adından ve iki ülke sınırındaki (Arizona, New Mexico, Meksika) habitatından ötürü paylaşılan bir doğal mirastır. Trump’ın New Mexico eyaletinin adındaki “Mexico” kelimesini çizip “New America” yazması ve ardından gelen kurt kararnamesi, ABD’nin kültürel ve coğrafî yayılmacı amacının en sarih görüntüsünü oluşturdu.
Kurt, Meksika için sadece biyolojik bir tür değil, sınır ötesi ekolojik işbirliğinin ve ulusal kimliğin bir parçasıdır.
EGEMENLİK İHLÂLİ, SÖMÜRGECİ RETORİK ve DİPLOMATİK KRİZ
Meksika kurdu meselesi, çevre politikasını aşıyor; ABD’nin Güney komşusuna yönelik asimetrik güç gösterisi ve yaklaşan ticaret/sınır müzakereleri öncesi bir “baskı aracı” olarak ortaya çıkıyor.
Meksika hükümeti için bu durum ulusal egemenlik ve sınır sınırlarının korunması konusunda bir kırmızı çizgi mücadelesidir.
Sheinbaum hükûmeti mülkiyet ilişkilerini işçi ve emekçilerin lehine değiştirecek radikal bir projeye sâhip değil. Yâni bilimsel sosyalist amaçlar taşımıyor; ancak anti emperyalist, ezileni koruyan dayanışmacı ulusal sol bir özellik gösteriyor. Filistin’i bir devlet olarak tanımış olması emperyalizm ile uluslararası alanda ne kadar tutarlı bir mücadele vereceğinin temel göstergesi.
Claudio Sheinbaum, öğrencilik döneminde radikal marksist örgütlerde yer aldı. Partisi Morena (Ulusal Yenilenme Hareketi) üretim araçlarının mülkiyetini değiştirme programına sahip değil; ancak ulusal pazar ve millî devleti güçlendirme hamlelerine sahip; ayrıca yoksullukla mücadele konusunda şu ana kadar doğru adımlar attı; bu nedenle ülkenin yoksul kesimlerinde artarak devam eden bir desteğe sâhip.
KAPİTALİST MÜLKİYET İLİŞKİLERİ, ULUSAL DEVLET: SOSYALİZME GİDEN YOL
Morena, 1989’da kurulan PRD (Demokratik Devrim Partisi) ve ardından AMLO liderliğinde devam eden ulusal sol çizginin takipçisi.
Zapatistler (EZLN), bağımsız sendikalar, gerilla geleneğinden gelenler ve Marxist-Leninist örgütler, Sheibaum ve partisi Morena’yı teknokratik ve kurumsal solun temsilcisi olarak tanımlıyorlar. Kapitalizmi aşmayı amaçlamadığı, kapitalist düzeni belli ölçülerde ehlileştirerek, verili sistemin devamını sağladığı yönünde eleştiriyorlar.
Tüm bu değerlendirmeler ABD tehdini yanıbaşında hisseden, 200 yılı aşan bağımsızlık mücadelesinin zirvesi demokratik devrimi tamamlamayı henüz başaramamış olan Meksika gerçeğinin dışında kalıyor. Left Voice gibi Troçkist yayın organları kapitalist mülkiyet ilişkilerinin değiştirilmediği argümanını tekrarlayarak, ülke ve reel politik gerçeklikten ne kadar uzak olduklarını kanıtlıyorlar.
Morena, Fidel Castro ve Che Guevera’nın Küba’da yaptığını yaparak sosyalist modelde bir devlet inşa etmiyor; ancak egemen ve tam bağımsız bir ülke kuruyor. Tam olarak Meksika’nın bugünkü ihtiyaçlarına cevap veriyor. Ülkeyi birleştiriyor, Kuzey’deki saldırgan komşu ile karşılıklı saygıya dayanan ilişkilerinin devamı için askerî, ticarî caydırıcılık yeteneğini arttırıyor (ABD ile olan serbest ticaret anlaşmalarına -T-MEC-); ülke içerisinde yoksullukla mücadele ederken, uyuşturucu kartelleri ve çetelerle devlet zorunu kullanarak kararlı bir mücadele veriyor (Guardia Nacional’in orduya bağlanması). Ulusal devlet ve pazarını koruyan, tam egemen bir ülkede ancak kapitalizmi aşma fikri hayat bulabilir.
Sheinbau sosyalist devlet inşa etmiyor; ancak sosyalizme giden yolu açıyor.
NEOLİBERALİZMİ DURDURAN İLERİ BİR SİPER
Neoliberalizme karşı idari önlemler alıyor. Asgari ücretin artırılması, yaşlılık ve öğrenci bursları gibi sosyal yardım programlarının genişletilmesi, enerji sektöründe devlet kontrolünün pekiştirilmesi önceki neoliberal uygulamaların toplum üzerindeki deformasyonlarını ortadan kaldırıyor.
Claudio Sheinbaum hükûmeti kapitalizmi tahkim eden reformist bir yönetim değil, neoliberal sağın geri dönmesini engelleyen, tutarlı anti emperyalist, ulusalcı ve ileri bir siper görevi görüyor.
BAĞIMSIZLIK GÜNÜ, ULUSAL BİRLİK
Önceki gece 15 Eylül’de gerçekleştirilen Grito de la Independencia (Bağımsızlık Çığlığı) bayramındaki kitlesel destek Meksika’daki hükümetin halk nezdindeki meşruiyetini görmek bakımından belirleyici oldu.
Grito de la Independencia, Meksika’nın İspanyol sömürge yönetimine karşı başkaldırısını ve bağımsızlık mücadelesinin başlamasını anlatır; ülkenin en önemli ulusal ve sembolik bayramıdır.
15 Eylül gecesi saat 23.00’te gerçekleştirilir. Resmî Bağımsızlık Günü 16 Eylül olsa bile kutlamaların sıcak ânı 15 Eylül gecesinde olur.
Meksika Cumhurbaşkanı, başkent Mexico City’deki tarihi Zócalo Meydanı’na bakan Ulusal Saray’ın (Palacio Nacional) merkez balkonuna çıkar. Cumhurbaşkanı, tarihi Hidalgo çanını çalar, bağımsızlık kahramanlarının isimlerini anarak halka hitap eder (buna arenga denir) ve her maddeden sonra meydandaki yüz binlerce kişi tek bir ağızdan “¡Viva!” (Yaşasın!) diye haykırır. Tören, üç kez “¡Viva México!” (Yaşa Meksika) sesleri ile inler, havai fişek gösterileri ve geleneksel müzik konserleriyle gece son bulur. 16 Eylül’de ise askeri geçit törenleri düzenlenir.
Sheinbaum Bağımsızlık Çığlığı Bayramı’nda konuşan ilk kadın devlet başkanı oldu; daha da önemlisi 215 yıllık Meksika tarihinde hiç olmadığı kadar bağımsızlık, birleştiricilik ve ulusal egemenlik çığlığı atıldı.
SOSYALİST FEMİNİZM
Sheinbaum, arengasında tarihte adı unutturulan kadın figürleri ön plana çıkardı. Bağımsızlık mücadelesinin kadın sembollerinden Josefa Ortiz’i andı, geleneksel olarak kocasının soyadıyla (“de Domínguez”) anılması yerine bekârlık soyadı olan “Josefa Ortiz Téllez-Girón” olarak hitap etti Söylem analizi bakımından kayda değer bir farlılıktı. Ayrıca Antonia Nava, Leona Vicario, Gertrudis Bocanegra gibi kadın generalleri ve direnişçileri tek tek selamladı.
KOLEKTİF ve SINIFSAL İLETİLER, EGEMENLİK HAKLARI
Hitabına resmî tarihin unuttuğu “yerli halkları ve afromeksikalıları” (pueblos indígenas y afromexicanos) ile ABD’de yaşayan “göçmen kardeşleri” (hermanas y hermanos migrantes ABD’deki Meksika toplumu) dâhil etti.
Trump ile yaşanan sınır, harita ve koruma altındaki Meksika kurdu çatışması hakkında kararlı tutumunu bir kez daha gösterdi; balkon konuşmasını vurgulu olarak dile getirdiği “¡Viva México libre, independiente y soberano!” (Yaşasın özgür, bağımsız ve egemen Meksika!) ve “Yaşasın Meksika halkının onuru!” sözleriyle bitirdi.
Ayrıca tören öncesi Ulusal Saray koridorlarında kendisine Meksika bayrağını teslim eden askerî birliğin (escolta) tamamının kadın askerlerden oluşmasını tercih etti. Öğrenci olduğu yıllarda işçi ve köylü eylemlerinin içerisinde yer alan Sheinbaum, sosyalist feminizm geçmişine sahip çıktığını gösterdi.
ABD, Colorado, Las Vegas gibi temelde Meksika’ya ait olan, ortalamanın üstünde büyüklükte (Arjantin toprakları) eşdeğer bir bölgeyi Meksikalıların İspanyol koloniciliğine karşı mücadelesinden kaynaklanan karışıklıkta ilhak etmişti. Şimdi daha fazlasını istiyor.
Ancak Sheinbaum’un başında olduğu hükûmet tam da Bağımsızlık Bayramı’nda bunun imkânsız olduğunu, ABD’nin asimetrik baskılarına karşı sol-ulusalcı cephenin net bir diplomatik meydan okuması içerisinde olduğunu tüm dünyaya ilân etti.
Meksika’nın tutarlı politikaları, bugün Türkiye’nin hem iç hem dış politikadaki yakıcı ihtiyaçlarına denk düşüyor: Güvenmek!
